ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No:1968/20
Karar No:1968/17
Karar tarihi:6/6/1968
Resmi Gazete tarih/sayı:30.7.1968/12963
İtirazeden : Güdü! Asliye Ceza Hâkimi
İtirazınkonusu : 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 3006 ve 3207 sayılıKanunlarla değiştirilen 124. maddesinde yer alan ve sorgu hâkimi kararlarının,asliye ceza mahkemesi başkanının veya hâkiminin onayı ile tekemmül edeceğineilişkin bulunan hükmün, Anayasa'nın 132. maddesine aykırı olduğu ilerisürülerek İptali istenilmiştir.
Olay:
Sanıklarhakkında, şikâyetçiye ait ağılı gece vakti kasten yaktıkları iddiasiyle, GüdülSürgü Hâkimliğine kamu dâvası açılmış sorgu hâkimi yaptığı ilk soruşturmasonucunda, son soruşturmanın açılmasını haklı gösterecek hiçbir delil eldeedilemediği gerekçesiyle, bütün sanıkların yargılanmalarının önlenmesine kararvermiş ve bu kararını onamak üzere, bağlı olduğu asliye ceza hâkiminegöndermiştir. Asliye ceza hâkimi de Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun olaylailgili 124. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün, Anayasa'ya aykırı olduğu kanısıile, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
İnceleme:
AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesine göre yapılan ilk incelemede;
İşinniteliği bakımından başka güne bırakılmasına lüzum görülmeyerek Anayasa'nın vekanunun ilgili hükümleri ve asliye ceza hâkiminin gönderdiği 1968/5 sayılıdosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
AsliyeCeza Hâkimi, 44 sayılı Kanunun 27. maddesine aykırı olarak konu ile ilgiligörülen onanlı örnekler yerine, dosyayı olduğu gibi göndermiş ise de, işinniteliği bakımından bu eksikliğin tamamlattırılmasına yer görülmemiştir.
Anayasa'nın151. maddesinin birinci fıkrasında "bir dâvaya bakmakta olan mahkeme,uygulanacak bir kanunun hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğunu kanısına varırsa,Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar dâvayı geri bırakır"denilmektedir.
22/4/1962gün ve 44 sayılı Kanunun 27. maddesi ise, şöyledir:
"Madde27- Bir dâvaya bakmakta olan mahkeme :
1- Odâva sebebiyle uygulanacak kanun hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse, buyoldaki gerekçeli kararı; veya
2-Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısınavarırsa, tarafların bu konudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini bu kanıyagötüren görüşünü açıklayan kararı,
Dosyamuhtevasının mahkemece bu konu ile ilgili görülen tasdikli suretleri ilebirlikte Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderir.
Mahkeme,Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara resmen ittilâ kesbedinceyekadar, dâvayı geri bırakır.
AnayasaMahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere üç ay içinde kararınıverir."
Bumadde hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesine, itiraz yolu ile, ancak bir mahkemebaşvurabilir. Olayda ise, Anayasa Mahkemesine, sorgu hâkimi kararlarını onamayayetkili merci olan hâkim başvurmuş olup herşeyden önce hâkimin buna yetkiliolup olmadığının yani makamının "mahkeme" deyiminin kapsamına giripgirmediğinin incelenmesi gereklidir.
Mahkememizinesas 1967/4, Karar 1967/5 sayılı ve 7/2/1967 günlü kararında belirtildiğiüzere, ceza yargılaması, ortak bir faaliyeti gerektirir, mahkemelere özgü,herkese açık duruşma çevresinde gelişir ve mahkemenin uyuşmazlığı çözümleyenson sözü olan hükümle sona erer. Bu bakımdan -Mahkemeyi, yargılamayı yapan veuyuşmazlığı kesin olarak çözümleyen organ olarak anlamak zorunluğu vardır.
İptaliistenilen hükümde ise, sorgu hâkiminin kararlarını onamak yetkisi, mahkemeyedeğil, toplu mahkemelerde mahkeme başkanına, tek hakimli mahkemelerde de,mahkeme hâkimine tanınmıştır. Bu hükümden anlaşılıyor ki, kanun koyucu, buyetkiyi mahkemenin yukarıda belirtilen fonksiyonu dışında görmüş ve bunumahkeme başkanlığına veya hâkimine vermiştir.
Durumböyle olunca, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 124. maddesinin ikincifıkrasında yer alan "mahkeme reisi veya hâkimi" deyimlerinin, mahkemedeyiminin kapsamı içine girmediğini kabul etmek gerekir.
Sonuç:
İstemdebulunan, Anayasa'nın 151. ve 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri hükümlerikarşısında, Anayasa Mahkemesine başvurmağa yetkili olmadığından isteminreddine, üyelerden Hakkı Ketenoğlu, Recai Seçkin ve Ziya Önel'in karşıoylarıyla ve oyçokluğu ile 6/6/1968 gününde karar verildi.
Başkan
İbrahim Senil
Başkanvekili
Lütfi Ömerbaş
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
Salim Başol
Üye
Feyzullah Uslu
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
Üye
Fazlı Öztan
Üye
Celâlettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Sait Koçak
Üye
Avni Givda
Üye
Recai Seçkin
Üye
Halit Zarbun
Üye
Ziya Önel
Üye
Muhittin Gürün
KARŞIOY YAZISI
AnayasaMahkemesi'nin 8/6/1968 günlü ve 12919 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmışbulunan Esas 1968/5, Karar 1968/6 sayılı ve 13/2/1968 günlü kararı için yazmışolduğumuz karşı oy yazısında açıklanan nedenlerden ötürü çoğunluk kararınakarşıyız.
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Recai Seçkin
Üye
Ziya Önel