ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No:1968/8
Karar No:1968/48
Karar tarihi:22/10/1968
Resmi Gazete tarih/sayı:23.5.1969/13205
İtirazyoluna başvuran : Karaisalı Sulh Ceza Mahkemesi.
İtirazınkonusu: Gayrimenkule Tecavüzün Define dair olan 5917 sayılı Kanunun tümünün,Anayasa'ya aykırı olduğundan iptali istenilmiştir.
I-Olay :
Taşınmazmala müdahalesinin önlenmesi yolunda Kaymakamlıkça verilen karara uymayaraktecavüze devam ettiği ileri sürülen sanığın 5917 sayılı Kanun hükümlerine görecezalandırılması isteğiyle kamu davası açılmıştır.
III-İNCELEME :
AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 26/12/1967 gününde Başkan İbrahimSenil, Başkan Vekili Lütfî Ömerbaş, Üye İhsan Keçecioğlu, Salim Başol,Feyzullah Uslu. A. Şeref Hocaoğlu, Fazıl Öztan, Celâlettin Kuralmen, HakkıKetenoğlu, Fazıl Uluocak, Avni Givda, İhsan Ecemiş, Recai Seçkin, Ahmet Akar veMuhittin Gürün'ün katıldıkları ilk inceleme toplantısında: 22/4/1962 günlü ve44 sayılı Kanunun 27. maddesi hükümleri uyarınca, iddianame ve yargılamatutanağı ve eğer varsa tarafların Anayasa'ya aykırılık konusundaki iddia vesavunmalarına ilişkin diğer yazılar örneklerinin de gönderilmesi için dosyanınMahkemeye geri çevrilmesine karar verilmiştir.
Eksiklertamamlanarak geri gönderildiği bildirilen dosyanın incelenmesi için yapılan veBaşkan İbrahim Senil, Başkan Vekili Lütfî Ömerbaş, Üye İhsan Keçecioğlu, SalimBaşol, Feyzullah Uslu, Fazlı Öztan, Celâlettin Kuralmen, Hakkı Ketenoğlu, FazılUluocak, Sait Koçak, Avni Gİvda, Muhittin Taylan, Recai Seçkin, Halit Zarbun veMuhittin Gürün'ün katıldıkları 27/2/1968 günlü toplantıda, eksikliklerin tamamlandığıanlaşılmış olup kanunun tümünün iptali istemi karşısında bu konunungörüşülmesine geçilmiş ve sonuç olarak Mahkemenin, bakmakta olduğu davada bukanunun yalnız 1., 5 ve 7 nci maddelerini uygulama durumunda olduğuna veesasın, bu maddelerle sınırlı olarak incelenmesine, 7 nci madde hakkındaoybirliği ile, diğer iki madde hakkında üyelerden Salim Başol, Fazlı Öztan,Fazıl Uluocak, Sait Koçak, Avni Givda, Halit Zarbun ve Muhittin Gürün'ün karşıoyları ile ve oyçokluğu ile karar verilmiştir.
IV-ESASIN İNCELENMESİ :
DahaÖnce 5917 sayılı Kanunun tümü İpsala Sulh Ceza Mahkemesinin, AnayasaMahkemesinde 1962/274 esas sayısını alan itirazı dolayısiyle incelenmiş veAnayasa'ya aykırı bulunmadığı sonucuna varılarak itirazın reddine 21/2/1963gününde 1963/40 sayı ile karar verilmiştir. (Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi: Sayı 1, Sayfa : 85-92 ve 2/5/1963 günlü, 11395 sayılı Resmî Gazete)
Görüşmelerinbaşında üyelerden Şeref Hocaoğlu ve Muhittin Gürün, daha önce karara bağlanan5917 sayılı Kanunun 1.5 ve 7 nci maddelerinin Anayasa Mahkemesi kararlarınınkesinliğini ve bağlayıcılığını belirten Anayasa hükmü karşısında, yenideninceleme ve karar konusu olmayacağını ileri sürmüşlerdir.
Anayasa'nın152. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesinin iptal kararları, karar tarihinde veeğer ayrıca yürürlük günü belirtilmişse o günde iptal eylediği mevzuatıyürürlükten kaldırır. Yürürlükte bulunmayan bir kanunun, Anayasa'ya aykırılığıileri sürülemiyeceğine göre böylece çözümlenmiş konuların bir daha mahkemeyegelmesi düşünülemez. Dâvanın veya itirazın reddi ile sonuçlanan kararlarınbirincilerinden farklı nitelikte olduğu meydandadır. Bunlara konu olan hükümleryürürlükte kalmış ve kararlar belirli durumlara ve koşullara dayanmaktabulunmuştur. Durumların ve koşulların değişmesi halinde sonucun da değişikolması gerekir. Böyle bir değişmenin bulunup bulunmadığı ise ancak incelemesonunda anlaşılabilir. Kaldı ki incelenecek olan eski dâva ve itiraz değil,yeni bir dâva veya itirazdır. Aksini düşünmek; bir kısım hükümlere dokunulmazlıktanımak, bu hükümler hakkında yargı mercilerinin yetkilerini kullanmalarınıönlemek hukuki görüşleri dondurup ebedileştirmek olur. Türkiye CumhuriyetiAnayasa'sının böyle bir ereği bulunduğu düşüncesini destekliyecek, doyurucu birkanaatin ileri sürülmesi mümkün değildir.
Şuduruma göre 5917 sayılı Kanunun tümüne yöneltilmiş bir İtirazın daha öncereddedilmiş bulunması aynı kanunun 1. 5, ve 7. maddelerinin bu itirazdolayısiyle yeniden incelenmesine engellik edemiyeceğinden sözü geçen üç maddeile sınırlı olarak esasın incelenmesine, Şeref Hocaoğlu ve Muhittin Gürün'ünkarşı oylan ile ve oyçokluğu ile karar verildikten sonra bu konuda düzenlenenrapor, itiraza ilişkin kanun ve Anayasanın ilgili hükümleri ve gerekçeleri vedosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
İtirazkonusu 5917 sayılı Kanunun 1., 5. ve 7. maddeleri şöyledir.
"Madde1- Hakikî ve hükmî şahısların zilyed bulundukları gayrimenkule başkasıtarafından tecavüz ve müdahale edildiği takdirde o gayrimenkul zilyedinin vezilyed birden fazla olduğu takdirde içlerinden herhangi birinin müracaatıüzerine o gayrimenkulun bağlı bulunduğu mahallin kaymakam veya valisitarafından aşağıda yazılı hükümler dairesinde bu tecavüz ve müdahalede def vegayrimenkul zilyedlerine mahallen teslim olunur.
Köyeait gayrimenkullere vaki tecavüzlerden köyün kanunî temsilcisi veya halkındanherhangi biri tarafından bu maddede sözü geçen mercilere müracaat halinde dahibu kanun hükümleri tatbik olunur.
Zilyedineteslim olunan gayrimenkule başkaları tarafından vuku bulacak tecavüz vemüdahaleler yeni bir tahkikat yapılmaksızın derhal menedilir."
"Madde5- Müracaat vukuunda, vali, kaymakam veya vazifelendirecekleri memur veyamemurlar tarafından tahkikat yapılır.
Tahkikat15 gün içinde ikmal edilerek karara bağlanır; bu müddet içinde kararverilmediği takdirde keyfiyet sebepleri ile üst makama bildirilir.
Verilenkararlar kesindir."
"Madde7- Tecavüzü defedilen kimse, mahkeme karan ile kendisine teslim edilmeksizin ogayrimenkule tecavüz ederse birinci maddeye göre tecavüzü defedilmekle berabersulh mahkemelerince iki aydan altı aya kadar hapis cezasına mahkûm edilir.
Eğerbu tecavüzü silâhlı bir kişi veya silâhlı olmasalar bile bir kaç kişitarafından ika olunursa bir seneden üç seneye kadar hapis cezası verilir.
Budâvalar acele olarak görülür."
İtirazındayandığı Anayasa'nın 7. ve 32. maddeleri de şöyledir:
Madde7- Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır."
"Madde32- Hiç kimse, tabiî hâkiminden başka bir merci önüne çıkarılamaz.
Birkimseyi tabiî hâkiminden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu doğuran yargıyetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamaz."
V-GEREKÇE:
İtirazkonusu 5917 sayılı Kanunun tümünün, Anayasa'nın 36/2., 114/1. ve 132.maddelerine aykırı olduğundan bahisle, iptali için İpsala Sulh CezaMahkemesince Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine verilen 21/2/1963 günlüve 1962/274-1963/40 sayılı kararda da belirtildiği gibi, idare amirlerinin 5917sayılı Kanun hükümlerine göre yaptıkları işlemlerin ve verdikleri kararlarıntaşınmaz mal zilyedliğinin korunmasına ilişkin, bir geçici tedbir olmaktanileri niteliği ve Anayasa'nın teminatı altında bulunan mülkiyet hakkının özünedokunur ve Anayasa hükümleriyle çelişir bir yönü yoktur, idare amirlerinin buyoldaki işlem ve kararlarının yargı yetkisinin kullanılmasiyle bir ilişkisibulunmamakta; bu işlem ve kararların kesinliği de, zilyedi ve mülkiyet hakkınıbelli etmede yargı mercilerin! bağlayıcı ve başvurana son mertebeden haksağlayıcı bir nitelik taşımamaktadır. İdari kararın verilmesinden sonrailgililerin, uyuşmazlığın esasından çözümlenmesi için tab'î hâkimin yer aldığımahkemeye her zaman başvurma hakkına sahip olmaları da bu konuda yargıdenetiminin sağlamış olduğunu açıkça gösterir.
Şuduruma göre 5917 sayılı Kanunun 1., 5. ve 7. maddelerinin Anayasa'nın 7. ve 32.maddelerine ve öteki hükümlerine aykırı olmadığı ortadadır; itirazın reddigerekir. Yalnız 5. maddenin son fıkrası yönünden üyelerden İhsan Keçecioğlu,Celâlettin Kuralmen, Ziya Önel ve Muhittin Gürün bu görüşe katılmamışlardır.
VI-SONUÇ :
1-5917 sayılı Kanunun 1. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına oybirliği ile;
2-Aynı kanunun 5. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına üyelerden İhsanKeçecioğlu, Celâlettin Kuralmen, Ziya Önel ve Muhittin Gürün'ün maddenin sonfıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu yolundaki karşı oyları ile ve oyçokluğuile,
3-Aynı kanunun 7. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına oybirliği ile,22/10/1968 gününde karar verildi.
Başkanvekili
Lütfi Ömerbaş
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
Salim Başol
Üye
Feyzullah Uslu
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
Üye
Fazlı Öztan
Üye
Celalettin Kuralmen
Üye
Fazıl Uluocak
Üye
Sait Koçak
Üye
Avni Givda
Üye
Recai Seçkin
Üye
Ahmet Akar
Üye
Halit Zarbun
Üye
Ziya Önel
Üye
Muhittin Gürün
KARŞIOY YAZISI
5917sayılı Kanunun 5. maddesinin son fıkrasında yer alan (verilen kararlarkesindir) hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunun nedenleri Mahkememizin 21/2/1963günlü ve 1962/274 Esas ve 1963/40 sayılı kararının karşı oy yazısında etrafıylaaçıklanmış olduğundan tekrarına lüzum görülmemiştir. Aynı görüşle yukarıdakikararın bu kısmına muhalifiz.
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
Ziya Önel
Üye
Celâlettin Kuralmen
MUHALEFETŞERHİ
1-Anayasa'nın 151. ve 44 sayılı Kanununun 27. .maddelerine göre, bir dâvayabakmakta olan mahkemenin, o dâva sebebiyle uygulayacağı kanun hükmününAnayasa'ya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesine başvurması mümkünbulunmaktadır.
Halbukiiptali istenen 5917 sayılı Kanunun, yukarıdaki karar içinde metinleri aynenyazılı bulunan 1. ve 5. maddeleri, gayrimenkule tecavüzün def edilmesi için,zilyedin, idarî makamlara müracaat etmesi halinde, bunlar tarafından yapılacakişlemleri ve alınacak tedbirleri göstermektedir. Bu maddelerdeki hükümlerin,dolaylı veya dolaysız da olsa, hiç bir surette itirazda bulunan mahkemeceuygulanmaları söz konusu değildir.
Busebeple mahkemece görülmekte olan dâva sebebiyle uygulanacak durumda olmayan 1.ve 5. maddelerin itirazın kapsamı içine alınması Anayasa'nın 151 ve 44 sayılıKanunun 27. maddeleri hükümlerine uygun düşmez.
Kararınkonuya ilişkin kısmına bu nedenle muhalifim
2-Bahse konu 5917 sayılı Kanunun tümü, bir başka .mahkemenin itirazı üzerine dahaönce Mahkememizce incelenerek 21/2/1963 gün ve 1962/274-1963/40 sayı ileAnayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiş ve bu karar da 2/5/1963 günlü ve11395 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmıştır.
Buduruma göre aynı kanunun tümü veya belli bir kaç maddesi hakkında bir defa dabu itiraz üzerine yeniden inceleme yapılması ve işin esası hakkında yeni birkarar verilmesi, Anayasa'nın 152. ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve YargılamaUsulleri Hakkındaki 44 sayılı Kanunun 50. ve 51. maddeleri karşısında mümkün olmadığından,bu itiraz üzerine, önceki karardan bahisle (Yeni bir karar verilmesine yerolmadığı) yolunda karar verilmesi gerekirdi.
Buhususu açıklayan düşüncelerim, 27/6/1967 günlü ve 12632 sayılı Resmî Gazete'deyayınlanmış bulunan 28/6/1966 günlü ve 1963/132-1966/29 ve 14/2/1967 günlü ve1963/144-1967/6 sayılı kararlara ait muhalefet şerhlerinde belirtilmiştir.
Açıklanansebeplerle bu kararda benimsenmiş olan usule muhalifim.
3-5917 sayılı Kanunun 5. maddesinin son fıkrasındaki (verilen kararlar kesindir)hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunun nedenleri Mahkememizin, yukarıda 2.fıkrada sözü edilen 21/2/1963 günlü ve 1962/274-1963/40 sayılı kararına Miskinmuhalefet şerhinde açıklanmıştır.
Aynınedenlerle kararın, bu konuya ilişkin kısmına muhalifim.
Üye
Muhittin Gürün
SayınMuhittin Gürün'ün karşı oyunun 2 numaralı bendine katılıyorum.
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
KARŞIOY YAZISI
Birmahkemenin herhangi bir kanun hükmünü, Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek,Anayasa Mahkemesine getirebilmesi için bir davaya bakmakta olması ve o hükmündâvada uygulanma yeri bulunması gerekir. (Anayasa: Madde 151)
İtirazyoluna başvuran Karaisalı Sulh Ceza Mahkemesinin elindeki iş belirli birgayrimenkule tecavüzü 5917 sayılı Yasa hükümleri uyarınca defedildiği haldemahkeme kararı ile kendisine teslim edilmeksizin o gayrimenkule tecavüzüsürdürmekten sanık kimsenin yargılanmasından ibarettir. Böyle bir durumda 5917sayılı Kanunun 7. maddesi, iki aydan altı aya kadar hapis cezasınıöngörmektedir. Sulh Ceza Mahkemesinin 5917 sayılı Kanuna ilişkin olarak dâvadauygulayacağı tek hüküm budur. Gayrimenkule tecavüzün defi konusunda 5917 sayılıKanunla konulmuş öteki hükümler mahkeme dışında kalan yetkililerce iş mahkemeyegelmeden, hatta suç doğmadan önce uygulanmıştır.
Şuduruma göre 5917 sayılı Kanunun 1. ve 5. maddelerinin de inceleme kapsamı içinealınması isabetsizdir. Bu maddelerle, mahkemenin uygulayacağı hükümlerden olupolmama bakımından, 5917 sayılı Yasanın 2., 3., 4, ve 6. maddeleri arasında birfark yoktur. Çoğunluk, mahkemece yasanın tümüne yöneltilen Anayasa'ya aykırılıkiddiasının incelenmesini 1., 5. ve 7. maddelerle sınırladığı için çelişmeye dedüşmüş durumdadır.
5917sayılı Kanunun 1. ve 5. maddelerinin inceleme kapsamına alınmasına yukarıdaaçıklanan nedenlere karşıyım.
Üye
Avni Givda