ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1969/51
Karar Sayısı:1969/67
Karar günü:27/11/1969
Resmi Gazete tarih/sayı:2.3.1970/13434
İptaldâvasını açan : Türkiye İşçi Partisi
İptaldavasının konusu : 17/5/1969 günlü, 13201 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan30/4/1969 günlü, 1172 sayılı "Devlet Güzel Sanatlar AkademileriKanunu" nün 1. ve 15. maddelerinin, 2. maddesinin ikinci fıkrasının, 29.maddesinin C ve D bentlerinin, geçici 1. 2. ve 4. maddelerinin Anayasa'nıngenel ilkelerine ve 12., 21., 41. ve 114. maddelerine aykırı olduğu ilerisürülerek ve Anayasa'nın 149. ve 150. maddelerine dayanılarak AnayasaMahkemesine başvurulmuştur.
İlkinceleme:
l-Davada belge eksikliği :
AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi gereğince 7/10/1969 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında dava dilekçesinin Anayasa Mahkemesi GenelSekreterliğince 14/8/1969 gününde kaleme havale edildiği, yani davanın süresiiçinde açılmış olduğu; ancak dava dilekçesinde sözü edilen Türkiye İşçi PartisiGenci Yönetim Kurulunun, 31/5/1969 günlü, Merkez Yürütme Kurulunun 4/8/1969günlü kararlarının onanlı örneklerinin dâva dilekçesine bağlı bulunmadığıgörülmüş ve bu eksiklerin 45 gün içinde tamamlanması için davacıya 22/4/1962günlü, 44 sayılı Kanunun 26. maddesi uyarınca tebligat yapılmasına oybirliğiile karar verilmiştir.
2-Eksiklerin tamamlanması:
7/10/1969günlü karar gereği, davacı Partice, süresi dolmadan yerine getirilmiş ve Ankara9. Noterliğince onanlı iki belge 11/11/1969 gününde Anayasa Mahkemesineverilmiş bu belgelerden birisi, davacı Partinin Genel Yönetim Kurulunun31/5/1969 günlü karan örneği olup, bunda aynen "Anayasa'ya aykırıgörülecek kanunların iptali hakkında Anayasa Mahkemesinde dava açılması ve bunailişkin bilcümle işlemlerin yerine getirilmesi için Partimizin Merkez YürütmeKuruluna tam yetki verilmesine oybirliği ile karar verildi."denilmektedir. Öteki belge ise, yine davacı Partinin Yürütme Kurulunca alman ve"1172 sayılı Devlet Güzel Sanatlar Akademileri Kanunun bazı maddelerininiptali için Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılmasına karar verildi."biçiminde bulunan 4/8/1969 günlü karar örneğidir.
3-Yetki sorunu :
Gelenbelgelerin niteliğine göre önce; davanın, 44 sayılı Kanunun 25. maddesininbirinci fıkrasının l sayılı bendi hükmüne uygun olarak açılmış olup olmadığınınanlaşılması, başka bir deyimle yetki sorunun çözümlenmesi gerekli bulunmuştur.
44sayılı Kanunun yukarıda sözü geçen 25. maddesinin birinci fıkrasının l sayılıbendi uyarınca iptal davası, ancak siyasî partilerin tüzüklerine göre en yüksekmerkez organlarının en az üye tanı sayısının salt çoğunluğuyla alacakları kararüzerine, Genel Başkanları veya vekilleri tarafından açılabilir.
Türkiyeİşçi Partisinin en yüksek merkez organı parti tüzüğünün 14 ve 15 incimaddelerine göre Genel Yönetim Kuruludur. Çünkü Tüzüğün 15 inci maddesinde"Genel Yönetim Kurulu, iki büyük kongre arasında parti tüzük veprogramının ve büyük kongre kararlarına uymak şartı ile, partiyi ilgilendirenhususlarda karar, almak yetkisine sahiptir." denilmektedir.
Öteyandan 648 sayılı Siyasî Partiler Kanununun, siyasî partilerin merkez kararorganlarının kuruluş biçimlerini ve görevlerini belirten 11 inci maddesininbirinci ve ikinci fıkralarında "iki genel kongre arasında parti tüzük veprogramına ve genel kongre kararlarına uymak şartiyle, partiyi ilgilendirenhususlarda karar almak" yetkisinin merkez karar organlarına ait bulunduğuve bu organların üye sayı sının 15 kişiden az olamıyacağı hükme bağlanmıştır.Oysa Türkiye İşçi Partisinin Merkez Yürütme Kurulu, Tüzüğün 17. maddesine göre,12 asıl üye ile genel başkandan kurulmakta ve Genel Yönetim Kurulunun ikitoplantısı arasında ve onun adına parti işlerini yürütmekle görevlikılınmaktadır. Bu yönden bakılınca da Türkiye İşçi Partisinin en yüksek merkezorganının, 13 kişiden kurulu Merkez Yürütme Kurulu değil, 41 kişiden kurulubulunan Genel Yönetim Kurulu olduğu ortaya çıkmaktadır. Nitekim Türkiye İşçiPartisi Genel Yönetim Kurulu dahi, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmakkonusunda kendisini yetkili bulmuş ve bu nedenle Merkez Yürütme Kurulunayukarıda açıklanan biçimde ve genel nitelikte bir yetki vermek gereğiniduymuştur .
Ancak,Genel Yönetim Kurulunun anılan bu kararında, dava konusu 1172 sayılı Kanundanaçıkça söz edilmediği içindir ki, bu kararın 44 sayılı Kanunun 25. maddesininöngördüğü anlamda ve şart kıldığı nitelikte bir karar olarak kabulü mümkündeğildir. Bu bakımdan açılan dava, kanunen yetkili organın kararınadayanmamakta ve bu nedenle yetki yönünden reddi gerekmektedir. Lûtfi Ömerbaş,Hakkı Ketenoğlu ve İhsan Ecemiş, Merkez Yürütme Kurulunun, davayı açmağayetkili bulunduğunu ileri sürerek bu görüşe katılmamışlardır.
4-Sonuç:
Davanın,Türkiye îşçi Partisi Merkez Yürütme Kurulunun kararına dayanılarak açıldığıpartinin, tüzüğüne göre, en yüksek merkez organı olan Genel Yönetim Kurulunun1172 sayılı Kanun aleyhine dava açılması için açık yetki verilmemiş bulunduğuanlaşıldığından ve bu kurulun genel nitelikte olan 31/5/1969 günlü karan, 44sayılı kanunun 25. maddesinin öngördüğü anlamda bir karar sayılamıyacağındandavanın, açanın yetkisizliği yönünden reddine, Lûtfi Ömerbaş, Hakkı Ketenogluve İhsan Ecemiş'in Merkez Yürütme Kurulunun davayı açmaya yetkili bulunduğu veişin esasının incelenmesi gerektiği yolundaki karşı oylariyle ve oyçokluğu ile27/11/1969 gününde karar verildi.
Başkanvekili
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ahmet Şeref Hocaoğlu
Üye
Fazlı Öztan
Üye
Celalettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Avni Givda
Üye
Muhittin Taylan
Üye
Şahap Arıç
Üye
İhsan Ecemiş
Üye
Recai Seçkin
Üye
Ahmet Akar
Üye
Halit Zarbun
Üye
Ziya Önel
Üye
Mustafa Karaoğlu
Üye
Muhittin Gürün
KARŞIOY YAZISI
Türkiyeİşçi Partisi Tüzüğünün hükümlerine göre, Genel Yönetim Kurulunu" verdiğiyetkiye dayanarak, Merkez Yürütme Kurulunca verilen karar gereğince açılan budavanın yetkili olarak açılmış bulunduğu düşüncesiyle kararın bu yöne ilişkinbölümüne katılmıyorum.
Üye
İhsan Ecemiş