ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1971/35
Karar Sayısı : 1971/60
Karar Günü : 24.6.1971
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: Zonguldak3. İş mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU: 17.7.1964 günlü, 506sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 26. maddesinin Anayasa’nın 12. maddesineaykırı bulunduğu yolundaki davalı vekilinin iddiası mahkemece bu maddeninbirinci fıkrasiyle sınırlı olarak ciddî görülmüş ve Anayasa’nın 151. maddesinedayanılarak Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur.
I- OLAY:
Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü işverenin işyerindegerekli sağlık ve güvenlik tedbirlerini almaması yüzünden meslek hastalığınatutulan bir işçiye (7.2.1961-27.10.1961) tarihleri arasında ödediği malûliyetgeliri ve yaptığı masraf tutarının tahsili istemiyle işverene karşı ZonguldakÜçüncü İş Mahkemesinde açtığı 1971/177 esas sayılı davada davalı vekilidavacının dayandığı 506 sayılı kanunun 26. maddesinin Anayasa’nın 12. maddesineaykırı olduğunu ileri sürmüş ve iddiayı 26. maddenin birinci fıkrasiyle sınırlıolarak ciddî gören mahkeme Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geribırakılmasına karar vermiştir.
II- MAHKEMENİN ANAYASA’YA AYKIRILIK GÖRÜŞÜNE İLİŞKİN GEREKÇESİÖZETİ:
5526 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrası SosyalSigortalar Kurumuna bağladığı gelirin tarifesine göre hesaplanacak sermayedeğerini önceden işverenden almak yetkisini tanımaktadır. Oysa gelirin gerçektene süre ödeneceği belli değildir. Sigortalının ölmesi veya iyileşmesi halindeKurum sigortalıya gelir ödemekten kurtulacak ve sebepsiz iktisapta bulunmuşolacaktır. Hüküm Kuruma bir ayrıcalık tanıdığı için Anayasa’nın 12. maddesineaykırıdır.
III- YASA HÜKÜMLERİ:
1- İtiraz konusu hüküm:
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun itiraz konusu hükmükapsayan 21. maddesi, Beşinci Tertip Düstur Cilt 3- Sayfa 2837 deki metne göre,şöyledir:
“Madde 26- İş kazası veya meslek hastalığı, iş verenin kasdı veyaişçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerineaykırı hareketi veyahut suç sayılır bir eylemi sonucunda olmuşsa, Kurumcasigortalıya veya hak sahibi kimselerine yapılan ve ileride yapılması gereklibulunan her türlü giderlerin tutarı ile, gelir bağlanırsa bu gelirlerin 22 ncimaddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamıişverenden alınır.
İş kazası veya meslek hastalığı, 3 üncü bir kişinin kasıt veyakusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraberzarara sebeb olan 3 üncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlaraBorçlar kanunu hükümlerine göre rücu edilir.”
2- Dayanak olarak ileri sürülen Anayasa hükmü:
Mahkemenin 506 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasınınAnayasa’ya aykırı olduğu yolundaki görüşünü desteklemek üzere ileriye sürdüğüAnayasa’nın 12. maddesi aşağıdadır:
“Madde 12- Herkes dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefîinanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.”
IV- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 24.6.1971gününde yapılan ilk inceleme toplantısında rapor ve öteki kâğıtlar okunduktansonra itiraz yoluna başvuran mahkeme yönünden yetki sorununun ele alınmasıgerekmiştir.
Anayasa’nın 151., Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri hakkındaki 22.4.1962 günlü, 44 sayılı kanunun 27. maddelerine göre birmahkemenin Anayasa’ya uygunluk denetimi için Anayasa Mahkemesine getirebileceğihükümler ancak bakmakta bulunduğu davada uygulanacak olanlarla sınırlıdır.
Zonguldak Üçüncü İş mahkemesinin elindeki davanın konusu davadilekçesinde özet olarak: “Sigortalı işçi, işverenin işçi sağlığına ilişkintedbirleri almaması yüzünden 7.2.1961 tarihinde meslek hastalığına yakalanarak%40 oranında malûl kalmış ve kendisine 7.2.1961 ile 27.10.1961 tarihleri arası550.38 TL. malûliyet geliri tahsis edilmiş ve 202.40 TL. da masraf yapılmışolduğundan toplam olarak 752.78 TL. Kurum zararının işverenden tahsili içindava açılması zaruriyeti doğmuştur.” diye açıklanmıştır. Kâğıtlar arasındaonanlı örnekleri bulunan belgeler davaya kaynaklık eden eylem ve işlemtarihlerinin dilekçedeki gibi olduğunu doğrulamaktadır.
Şu duruma göre konusu 1961 yılında yani 27.6.1945 günlü, 4772sayılı İş Kazalariyle Meslek Hastalıkları ve Analık Sigortaları Kanunununyürürlükte bulunduğu bir dönemde meslek hastalığı dolayısiyle yapılmış masrafve ödenmiş malûliyet geliri toplamının işverenden tahsili istemi olan birdavada 1.3.1965 gününde yürürlüğe girmiş 506 sayılı Kanunun eski olaylardauygulanacağı belirlenmemiş bulunan 26. maddesinin uygulanmasınındüşünülemiyeceği ortadadır. Demek ki Anayasa’nın 151. ve 44 sayılı Kanunun 27.maddelerinde öngörülen itiraz koşulu gerçekleşmemiştir. İstemin bu nedenle veişin esasına girilmeden reddi gerekmektedir.
SONUÇ:
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 26. maddesinin birincifıkrasını Zonguldak 3. İş Mahkemesi, dava konusunun oluştuğu tarihe göre,bakılmakta olan davada uygulama durumunda bulunmadığından Anayasa’nın 151.maddesine uymayan itirazın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin yetkisizliğiyönünden reddine 24.6.1971 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkanvekili
Avni GİVDA
Üye
Fazıl ULUOCAK
Üye
Sait KOÇAK
Üye
Nuri ÜLGENALP
Üye
Muhittin TAYLAN
Üye
Şahap ARIÇ
Üye
Recai SEÇKİN
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Kâni VRANA
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU