ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1971/48
Karar Sayısı : 1972/12
Karar Günü : 24.2.1972
İPTAL DAVASINI AÇAN: Yüksek Hâkimler Kurulu
İPTAL DAVASININ KONUSU: 5434 sayılı T.C. EmekliSandığı Kanununa 8.7.1971 günlü, 1425 sayılı Kanunla konulan ek 1. maddenindördüncü fıkrasındaki “Derece ve kademe göstergelerine eklenen rakamlar,emeklilik keseneğine esas aylığın tesbitinde nazara alınmaz.” kuralınınAnayasa’nın 12. maddesindeki yasa karşısında eşitlik ilkesine aykırılığı nedeniile iptali istenilmiştir.
A) İptal isteminin gerekçesi özeti
Anayasanın değişik 149. maddesi uyarınca Yüksek Hâkimler Kurulukendi varlık ve görevlerini ilgilendiren alanlarda iptal davası açmayayetkilidir. Yine Anayasa’nın değişik 144. maddesi uyarınca adliye hâkimlerininbütün özlük işlerini ve bu arada emeklilik işlerini karara bağlama göreviYüksek Hâkimler Kuruluna verilmiş olduğundan, bu konular kapsamına girenişlerin Yüksek Hâkimler Kurulunun kendi varlık ve görevlerini ilgilendirenalanda yeri olduğu ortadadır. Adliye hâkimlerinin emeklilik işlemlerini dahiilgilendiren yukarıda yazılı kural Anayasa’nın 12. maddesindeki eşitlikilkesine aykırı görülmektedir; çünkü iptali istenen kuraldan sonraki kural ileyüksek rütbeli subayların ek gösterge üzerinden kesenek ödemeleri kabul edilmişiken görevleri Anayasa açısından özellikler gösteren hâkimlerin aylıklarınınyalnız bir bölümü üzerinden emekli keseneği alınması öngörülmüş ve böylece dahaaz emekli aylığı almalarına yol açan bir ayırım gözetilmiştir. Bu ayırım hiçbirhaklı nedene dayanmakta değildir.
B) Metinler:
1- İptali istenilen Yasa Metni:
“5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa ek vegeçici maddeler eklenmesine ve bu kanun ile diğer kanunların bazı hükümlerinindeğiştirilmesine ve kaldırılmasına dair 8.7.1971 günlü, 1425 sayılı Kanun”un 2.maddesi ile 5434 sayılı Yasaya konulan ek 1. maddenin dördüncü fıkrası (BeşinciTertip Düstur- cilt 10- Üçüncü Kitap- Sayfa 2922 deki metne göre):
“Derece ve kademe göstergelerine eklenen rakamlar, emeklilikkeseneğine esas aylığın tespitinde nazara alınmaz. Ancak, 14.8.1970 tarihlive 1323 sayılı Kanunun ek göstergeler ile ilgili hükümleri saklıdır.”
2- Dayanılan Anayasa Kuralı:
“Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefîinanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.”
C) İlk İnceleme:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca, MuhittinTaylan, Avni Givda, Fazıl Uluocak, Sait Koçak, Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, RecaiSeçkin, Ahmet Akar, Halit Zarbun, Ziya Önel, Kâni Vrana, Mustafa Karaoğlu,Muhittin Gürün, Şevket Müftügil ve Ahmet H. Boyacıoğlu’nun katıldıkları19.10.1971 günlü ilk inceleme toplantısında dosyanın eksiği bulunmadığıanlaşıldığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
Anayasa’nın değişik 144. maddesi uyarınca adliye mahkemelerihâkimlerinin özlük işleri üzerinde kesin karar verme yetkisi Yüksek HâkimlerKuruluna tanınmıştır. Özlük işleri kavramı zorunlu olarak emeklilik işlerini deiçerir. Emekli aylığına temel olacak işlemlerin yapılması ve bu arada emeklikeseneklerinin ilgililere kestirilmesi emeklilik işlerindendir. İptaliistenilen kural emekli keseneklerine ilişkindir ve böylece Yüksek HâkimlerKurulunun görev alanını ilgilendirmektedir. Anayasa’nın değişik 149. maddesigereğince Yüksek Hâkimler Kurulu kendi varlık ve görevlerini ilgilendirenalanlarda Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilir. Bunedenlerle davacı Kurul bu davayı açmaya yetkilidir.
İptal konusu Yasa kuralı 11.7.1971 günlü, 13892 sayılı ResmîGazetede yayımlanmış; iptal dilekçesi 1.10.1971 gününde Anayasa Mahkemesikalemine kaydedilmiş olduğundan dava Anayasa’nın 150. maddesindeki doksangünlük süre içinde açılmış bulunmaktadır.
Anayasa Mahkemesi kuruluşu ile yargılama usullerini düzenliyen22.4.1962 günlü 44 sayılı Yasanın 25. maddesinin 3 sayılı bendi ve 26. maddesigerekleri de yerine getirilmiştir.
Özetlemek gerekirse davanın açılışında ve dava ile ilgilibelgelerde bir eksiklik yoktur.
Ç) Esasın İncelenmesi:
Esasa ilişkin rapor ile Anayasa Mahkemesinin 24.2.1972 günlü,1972/4-11 sayılı kararı incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü:
1425 sayılı Kanunun 2. maddesinin 5434 sayılı Kanuna eklediği ek1. maddenin bir hükmü bu davanın konusu olan dördüncü fıkrası, AnayasaMahkemesinin 24.2.1972 günlü, 1972/4-11 sayılı kararı ile iptal edilmişbulunduğundan bu dava üzerinde ayrıca karar verilmesine yer olmadığı kararabağlanmalıdır.
D) SONUÇ: 1425 sayılı Kanunun 2. maddesiyle 5434sayılı Kanuna eklenen ek 1. maddenin dördüncü fıkrasındaki dava konusu hükümAnayasa Mahkemesinin 24.2.1972 günlü, 1972/4-11 sayılı karariyle iptal edilmişolduğundan konunun ayrıca karara bağlanmasına yer olmadığına 24.2.1972 günündeoybirliğiyle karar verildi..
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Avni GİVDA
Üye
Fazıl ULUOCAK
Üye
Sait KOÇAK
Üye
Nuri ÜLGENALP
Üye
Şahap ARIÇ
Üye
Recai SEÇKİN
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Kâni VRANA
Üye
Mustafa KARAOĞLU
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL