Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1972/25, K.1972/36 Sayılı Karar - 27/06/1972

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

E. Sayısı:1972/25

K. Sayısı:1972/36

K. Günü:27/6/1972

Resmi Gazete tarih/sayı:27.10.1972/14349

İptaldavasını açan : Yüksek Hâkimler Kurulu.

İptaldavasının konusu : 1/3/1972 günlü, 14115 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 1567sayılı 1972 Yılı Bütçe Kanununun 15 inci maddesinin sondan bir öncekifıkrasında (onüçüncü fıkra) yer alan "Hâkimlik ve savcılık mesleklerindeveya bu meslekten sayılan görevlerde bulunanlardan üst derece aylık alanlaraherhangi bir suretle verilmiş olan aylık derecelerine eşit kadrolar şahsabağlıdır. Bunlar, herhangi bir sebeple boşaldıkları takdirde kaldırılmışsayılırlar. Bu görevler için yeniden kadro tahsisi Bütçe Kanununa ek kanunlarlayapılır." yolundaki hükmün Anayasa'nın 64, 92, 126 ve 144 üncü maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüş; yine Anayasa'nın değişik 147 nci değişik 149 uncuve 150 nci maddelerine dayanılarak hükmün hâkimler ve bu meslekten sayılanlarile sınırlı olmak üzere iptali istenilmiştir.

II-Yasa metinleri :

l-İptali istenen Kanun hükmü :

1567sayılı 1972 Yılı Bütçe kanununun 15 nci maddesinin hâkimler ve bu meslektensayılanlarla sınırlı olarak iptali istenen onüçüncü fıkrası (sondan bir öncekifıkra), 1/3/1972 günlü, 14119 sayılı Resmî Gazete'deki metne göre, şöyledir:

"II-Kamu personeli ve kadrolara ilişkin hükümler :

...........................................

2-Kadrolar ve aylıklara ilişkin hükümler A) intibak kadroları:

Madde15- ..........................................

(Onüçüncü fıkra) Hakimlik ve savcılık mesleklerinde veya bu meslekten sayılangörevlerde bulunanlardan üst derece aylık alanlara herhangi bir suretleverilmiş olan aylık derecelerine eşit kadrolar şahsa bağlıdır. Bunlar herhangibir sebeble boşaldıkları takdirde" kaldırılmış sayılırlar. Bu görevleriçin yeniden kadro tahsisi bütçe Kanununa ek kanunlarla yapılır.

...................................................................."

2-İptal dâvasında dayanaklılık eden Anayasa kuralları :

1567sayılı Kanunun 15 nci maddesinin sondan bir önceki fıkrasının Anayasa'ya aykırıolduğu yolundaki iddiayı ve iptal istemini destekledik üzere davacının ilerisürdüğü Anayasa'nın değişik 64 ncü maddesinin birinci fıkrası, 92, 126 ncimaddeleri ve 144 ncü maddesinin dördüncü fıkrası aşağıda yazılı olduğu gibidir.

"Madde64 (22/9/1971 de yürürlüğe giren 20/9/1971 günlü 1438 sayılı Yasa ile değişik)- Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak Devletin Bütçe ve kesin hesap kanuntasarılarını görüşmek ve kabul etmek para basılmasına genel ve özel af ilânına,mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine kararvermek, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkilerindedir

.....................................................

"Madde92- Kanun tasarı ve teklifleri önce Millet Meclisinde görüşülür.

MilletMeclisinde kabul değiştirilerek kabul veya reddedilen tasarı ve tekliflerCumhuriyet Senatosuna gönderilir.

MilletMeclisinde kabul edilen metin. Cumhuriyet Senatosunca değişiklik yapılmadankabul edilirse, bu metin kanunlaşır.

CumhuriyetSenatosu, kendisine gelen metni değiştirerek kabul ederse, Millet Meclisinin budeğişikliği benimsemesi halinde metin kanunlaşır. Millet Meclisi, CumhuriyetSenatosundan gelen metni benimsemezse, her iki Meclisin ilgili komisyonlarındanseçilecek eşit sayıdaki üyelerden bir karma komisyon kurulur. Bu komisyonunhazırladığı metin Millet Meclisine sunulur. Millet Meclisi, Karma Komisyoncaveya Cumhuriyet Senatosunca veya daha önce kendisince hazırlanmış olanmetinlerden birini olduğu gibi kabul etmek zorundadır. Cumhuriyet Senatosundaüye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul edilmiş olan madde değişikliklerindeMillet Meclisinin kendi ilk metnini benimsemesi için üye tamsayısının saltçoğunluğunun oyu gereklidir. Bu halde açık oya başvurulur.

MilletMeclisinin reddettiği bir tasarı veya teklif, Cumhuriyet Senatosunca dareddedilirse düşer.

MilletMeclisinin reddettiği bir tasarı veya teklif, Cumhuriyet Senatosunca olduğugibi veya değiştirilerek kabul edilirse, Millet Meclisi Cumhuriyet Senatosununkabul ettiği metni yeniden görüşür. Cumhuriyet Senatosunun metni MilletMeclisince benimsenirse, kanunlaşır reddedilirse, tasarı veya teklif düşer;Cumhuriyet Senatosundan gelen metin Millet Meclisince değiştirilerek kabuledilirse, 5 inci fıkra hükümleri uygulanır.

CumhuriyetSenatosunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile tümü reddedilen bir metninMillet Meclisi tarafından kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyulazımdır. Bu halde acık oya başvurulur.

CumhuriyetSenatosunca üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile tümü reddedilen bir metninkanuni aşabilmesi, Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının üçte ikiçoğunluğu ile kabul edilmesine bağlıdır. Bu halde açık oya başvurulur.

CumhuriyetSenatosu, kendisine gönderilen bir metni, Millet Meclisi komisyonlarında vegenel kurulundaki görüşme süresini aşmıyan bir süre içinde karara bağlar; busüre üç ayı geçemez ve ivedilik hallerinde onbeş günden, ivedi olmayan hallerdebir aydan kısa olamaz. Bu süreler içinde karara bağlanmayan metinler,Cumhuriyet Senatosunca Millet Meclisinden gelen şekliyle kabul edilmiş sayılır.Bu fıkrada belirtilen süreler Meclislerin tatili devamınca işlemez.

YasamaMeclislerinin ve mahalli idarelerin seçimleri ve siyasî partilerle ilgilitasarı ve tekliflerin kabul veya reddinde yukarıdaki fıkralar hükümleriuygulanır. Ancak, karma komisyon kurulmasını gerektiren hallerde, karmakomisyonun raporu Türkiye, Büyük Millet Meclisinin birleşik toplantısındagörüşülür ve karara bağlanır; Türkiye Büyük Millet Meclisinin birleşiktoplantısında Millet Meclisinin ilk metninin kabulü için üye tamsayısının saltçoğunluğunun oyu lâzımdır. 8 inci 9 uncu fıkralar hükümleri saklıdır."

"Madde126- Devletin ve kamu İktisadi teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerininharcamaları yıllık bütçelerle yapılır.

Kanun,kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş vehizmetler için özel süre ve usuller koyabilir.

Genelve katma bütçelerin nasıl yapılacağı ve uygulanacağı kanunla gösterilir. BütçeKanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz."

"Madde144- (1488 sayılı Yasa ile değişik) ..............................

..............................

..............................

BirMahkemenin veya hâkimin kadrosunun kaldırılması veya bir mahkemenin yargıçevresinin değiştirilmesi, Yüksek Hakimler Kurulunun uygun görmesine bağlıdır.

III-İlk inceleme :

AnayasaMahkemesi içtüzüğünün 15 nci maddesi uyarınca 23/5/1972 gününde MuhittinTaylan, Avni Givda, Fazıl Uluocak, Sait Koçak, Nuri Ülgenalp, Şahap Arıç, İhsanEcemiş, Recai Seçkin, Ahmet Akar, Kani Vrana, Mustafa Karaoğlu, Muhittin Gürün,Lütfi Ömerbaş, Şevket Müftügil ve Ahmet H. Boyacıoğlu'nun katılmalarıylayapılan ilk inceleme toplantısında :

15inci maddesinin onüçüncü fıkrası dâva konusu edilen 1567 sayılı 1972 Yılı Bütçekanununun 1/3/1972 günlü, 14115 sayılı Resmî Gazetede yayımlandığı; dâvadilekçesinin Anayasa Mahkemesi Genel sekreterliğince 13/5/1972 gününde kalemehavale edilerek 429 sıra ve 1972/25 esas sayısını aldığı; 22/4/1962 günlü, 44sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrası kuralına göre davanın o gündeaçılmış sayılacağı ve süresi içinde olduğu; Anayasa'nın değişik 144 üncümaddesinin birinci fıkrası uyarınca Yüksek Hâkimler Kurulu, adliye mahkemelerihakimlerinin özlük işleri hakkında kesin karar vermeye yetkili bulunduğuna vedava konusu hüküm de hakimlik mesleğinde veya bu meslekten sayılan görevlerdebulunanlardan üst derece aylık alanlara verilmiş aylık derecelerine eşitkadrolara ilişkin olduğuna göre konunun Yüksek Hâkimler Kurulunun kendi varlıkve görevlerini ilgilendiren alana girdiği ve kurulun Anayasa'nın değişik 149 ve44 sayılı Kanunun 21 nci maddelerine dayanarak Anayasa'ya aykırılık iddiasıylaiptal davası açma hakkının böylece oluştuğu görülmekle birlikte onanlı örneğigönderilen yetki kararının toplantıya katılanları gösteren bölümünün eksikbulunduğu anlaşıldığından 44 sayılı Kanunun 26 ncı maddesine aykırı olan budurumun giderilmesi için dosyanın geri çevrilmesine, davacıya onbeş gün süreverilmesine ve tebligatın 26 ncı madde uyarınca yapılmasına oybirliğiyle kararverilmiştir.

8/6/1972gününde Muhittin Taylan, Avni Givda, Fazıl Uluocak. Sait Koçak, Nuri Ülgenalp,Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, Recai Seçkin, Ahmet Akar, Halit Zarbun, Kani Vrana,Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Şevket Müftügil, ve Ahmet H. Boyacıoğlununkatılmalarıyla yapılan toplantıda 23/5/1972 günlü karar gereğinin süresi içindeyerine getirildiği; gönderilen 11/5/1972 günlü, 1972/202 - 212, sayılıtoplantıya katılanlarca imzalanmış karara göre on sekiz kişiden kurulu yüksekHakimler Kurulu Genel Kurulunca 1972 Yılı Bütçe Kanununun 15 nci maddesininsondan bir önceki fıkrasının hâkimler ve hâkimlik mesleğinden sayılanlar ilesınırlı olarak iptali için Anayasa Mahkemesine dava açılması yolundaki Kurulbaşkan vekilinin isteğinin kabulüne oybirliğiyle karar verilmiş olduğu veböylece dosyanın eksiği kalmadığı anlaşıldığından Anayasa'nın değişik 147 ncideğişik 149 ve 150, 44 sayılı Kanununun 21, 22, 25 ve 26 ncı maddelerine uygunolduğu görülen işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

IV-Esasın incelenmesi :

Davanınesasına ilişkin rapor dava dilekçesi iptali istenen kanun hükmü Anayasa'yaaykırılık iddiasına dayanaklık eden ve konuyu ilgilendiren Anayasa kuralları;bunlarla ilgili gerekçeler ve başka yasama belgeleri, konu ile ilişkisi bulunanöteki metinler okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

l-1567 sayılı Kanunun 15 nci maddesinin onüçüncü fıkrasının Anayasa'nın 64, 92 ve126 ncı maddeleri yönünden incelenmesi :

14/7/1965günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa 31/7/1970 günlü 1327 sayılı Kanunun90 ncı maddesiyle katılan ek geçici 8 nci maddenin birinci fıkrasında hâkimlikmesleğinde ve bu meslekten sayılan görevlerde bulunanların aylıklarının fiilenalmakta bulundukları aylıkların derecelerinin gösterge tablosunda tekabülettiği derecelere intibak ettirilmek suretiyle hesaplanacağı yazılıdır.4/7/1934 günlü 2556 sayılı Hâkimler Kanununun değişik 58 nci maddesinde iseaçılan hâkimlik kadrolarına yapılacak atamaların ve kadro dağıtımınınyöntemleri belirlenmiştir. Hâkimlerden veya bu meslekten sayılan görevlerdebulunanlardan üst derece aylık alanlara verilmiş aylık derecelerine eşitkadroların şahsa bağlı olduğu, bunların boşaldıklarında kal din imişsayılacakları yolunda koyduğu kuralla, daya konusu hüküm, başka deyimle birBütçe kanunu hükmü 657 sayılı Kanunun ek geçici 8 nci maddesine ve HâkimlerKanununa değişiklik getirmiş olmaktadır. İptali istenen kanun hükmünün önce buniteliğiyle, Anayasa'nın değişik 64, 92 ve 126 ncı maddeleri karşısındaki durumuaşağıda ayrı ayrı tartışılacaktır. Davacı Yüksek Hakimler Kurulu olduğuna görebu inceleme tabiatiyle, adliye mahkemeleri hâkimleri ve yasalara göre bumeslekten sayılanlar ile sınırlı olarak yapılacaktır. "Hâkimlikmesleğinden sayılan görevler" deyimi belli bir kavram olduğu için ayrıcabir açıklama gerektiren bir yönü yoktur. Anayasa Mahkemesinin hâkimlikten gelengeçici raportörleri (44 sayılı Yasa - Madde-18/B), hâkimlikten gelmiş Yargıtayüye yardımcıları (10/7/1960 günlü, 28 sayılı Yasa - Madde 1/2) burada örnekolarak verilebilir.

a)1567 sayılı Kanunun 15 nci maddesinin onüçüncü fıkrasının Anayasa'nın değişik64 ncü maddesi karşısındaki durumu:

Anayasa'nınTürkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkilerini genel olarak belirleyen ve1488 sayılı Yasa ile değişik 64 ncü maddesinin birinci fıkrasında "Kanunkoymak, değiştirmek ve kaldırmak" biçiminde bir genel yetki yer almışken"Devletin bütçe ve kesin-hesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabuletmek" bunun dışında ayrım nitelikte bir yetki alanı olarakbenimsenmiştir, bütçe kanunlarım böylece öteki yasalardan ayıran Anayasa ilkesibir yasanın ancak başka bir yasa ile değiştirilebilmesi veya kaldırılabilmesi,Bütçe Kanunu hükümleriyle bu yola gidilememesi kuralını da doğal olarak kendiiçinde taşır,

Oysayukarıda değinildiği üzere 657 sayılı Kanunun ek geçici 8 nci maddesine veHâkimler kanununun Kadro dağıtımına ilişkin kurallarına değişiklikgetirilmesine, usulünce yasa çıkarılacak yerde bir bütçe kanunu hükmü başkadeyimle 1567 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin dava konusu onüçüncü fıkrası ilegidilmiştir.

BöyleceTürkiye Büyük Millet Meclisi, yasama işleminde Anayasa uyarınca "Kanundeğiştirme" yetkisini değil, ondan ayrı olan ve değişik nitelikte bulunan"Bütçe kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek" yetkisinikullanarak yasa değiştirme ereğini gerçekleştirmiştir. Dâva konusu hüküm bunedenle Anayasa'nın 64 üncü maddesiyle çelişir durumdadır; iptal edilmesigerekir.

b)1567 sayılı Kanunun 15 nci maddesinin onüçüncü fıkrasının Anayasa'nın 92 ncimaddesi karşısındaki durumu:

Anayasakanun tasan ve teklifleri ile bütçe tasarılarının Türkiye Büyük MilletMeclisinde görüşülüp kabul edilmelerini ve yasa niteliğini kazanmalarını ayrıayrı yöntem ve kurallara bağlamıştır (madde 92, 93, 94).

Anayasa'nın92 nci maddesine göre kanun tasan ve tekliflerinin önce Millet Meclisinde,sonrada Cumhuriyet Senatosunda görüşülüp kabul edilmesi yasama Meclislerincedeğişik sonuçlara varılmışsa her iki meclisin ilgili komisyonlarından seçilecekeşit sayıdaki üyelerden kurulu karma komisyonda görüşüldükten sonra işin MilletMeclisinde sonuca bağlanması gerekmektedir. Mîllet meclisinde ve CumhuriyetSenatosundaki oylamalarda, duruma göre aranacak yeter sayılar çeşitliolasılıklar gözönünde bulun durulacak yine bu maddede belirlenmiştir. Böylecekanunlaşan ve yayınlanmak üzere kendisine gönderilen yasama belgelerinden uygunbulmadıklarını Cumhurbaşkanının bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük MilletMeclisine geri gönderebilmesi Anayasa'nın 93 ncü maddesi gereğidir.

Anayasa'nın94 ncü maddesinde ise bütçe tasarıları için değişik bir yöntemin saptanmışolduğu görülür, bu yöntem şöyledir : Bütçe tasarıları otuzbeş Milletvekilindenve onbeş Cumhuriyet Senatosu üyesinden kurulu elli kişilik bîr karma komisyonaverilir. Bu komisyonun kuruluşunda iktidar grubuna veya gruplarına en az otuzüye verilmek şartiyle siyasi parti gruplarının veya bağımsızların oranlarınagöre temsili göz önünde tutulur. Karma komisyonun, kabul edeceği metin önceCumhuriyet Senatosunda görüşülüp karara bağlanır. Cumhuriyet Senatosunun kabulettiği metin yeniden karma komisyona gider. Orada kabul edilen son metin MilletMeclisinde görüşülerek karara bağlanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerimeclislerin genel kurullarında bakanlık ve daire bütçeleriyle katma bütçelerüzerindeki düşüncelerini ancak her bütçenin tümü üzerindeki görüşmelersırasında açıklarlar; bölümler ve değişiklik önergeleri üzerlerinde ayrıcagörüşme yapılmaksızın okunur ve oya konur. Türkiye Büyük Millet Meclisiüyeleri, Bütçe kanun tasarılarının genel kurullardan geçilerek sağlanabileceğigerekeceği ortaya çıkar. Başka bir deyimle teklifler yapamazlar.

Görülüyorki bütçelerin görüşülmesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri vedolayisiyle de Meclisler öteki kanun tasarı ve tekliflerinde olduğu gibi tambir serbestlik içinde değildirler; birtakım sınırlamalarla bağlanmışbulunmaktadırlar. Öte yandan Anayasa'nın 93 üncü maddesi yayınlanmak üzerekendisine gönderilen bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Türkiye BüyükMillet Meclisine geri gönderebilme yetkisini Cumhurbaşkanına vermemiş; bu türlükanunlar açık bir hükümle yetki dışı bırakılmıştır.

Yukarıdagenel çizgileriyle açıklanan, Anayasa ile düzenlenmiş bu birbirinden ayrı vedeğişik iki yasama yöntem ve biçiminin doğal sonucu olarak belli yöntem vekoşullara göre oluşturulmuş bir yasama belgesinin değiştirilmesinin veyakaldırılmasının da ancak aynı yollardan geçilerek sağlanabileceği gerçeğiortaya çıkar. Başka deyimle bir yasanın bir bütçe kanunu ile değiştirilmesiveya kaldırılması düşünülemiyeceği gibi yasalarda bütçe ile ilgili ödenekhükümlerinin yer almasına da olanak yoktur. Tersine bir tutum yasa veya BütçeKanunu kuralını, yerine göre Anayasa'nın 92 veya 94 üncü maddesine aykırıkılar.

1567sayılı Kanunun 15 inci maddesinin dava konusu onüçüncü fıkrası, bir bütçekanunu içinde yer aldığı ve Anayasa'nın 92 nci değil 94 üncü maddesi yönteminegöre düzenlendiği halde Anayasa'nın 92 nci maddesi yöntemine bağlı kanunlarıdeğiştirmekte olduğundan bu fıkranın Anayasa'nın 92 nci maddesine aykırıbulunduğu ve bunun da ayrı bir iptal nedeni olacağı ortadadır.

c)1567 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin onüçüncü fıkrasının Anayasa'nın 126 ncimaddesi karşısındaki durumu :

Anayasa'nınbütçeye ilişkin 126 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesinde "BütçeKanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz." kuralıyer almıştır.

Burada"bütçe ile ilgili hüküm" deyimi üzerinde kısaca durmak yerindeolacaktır. Anayasa tasarısının Temsilciler Meclisinde görüşülmesi sırasındakural üzerinde yapılan değişiklik konuyu gereği gibi aydınlatacak niteliktebulunduğundan ona da ayrıca değinmek gerekir.

Anayasatasarısında (madde 125) bu kural "Bütçe Kanununa malî hükümler dışındahiçbir hüküm konulamaz." biçiminde iken Temsilciler Meclisindeki birincigörüşme sırasında bir üye "malî hükümler" deyimi üzerinde durarakerek bütçe uygulamasiyle ilgisiz konuların Bütçe Kanununda yer almamasıolduğuna göre deyimin ereği karşılamadığını ileri sürmüş ve komisyondanaçıklama istemiştir. Komisyon bu konuda bir açıklama yapmadan öteki görüşleride gözönünde bulundurmak üzere maddeyi geri almış ve yeniden düzenlerken"malî hükümler" deyimini "Bütçe ile ilgili hükümler" olarakdüzeltmiş ve madde böylece Temsilciler Meclisinden geçmiştir.

Şuduruma göre Anayasa'nın 126 ncı maddesinin son fıkrasında yer alan "Bütçeile ilgili hükümler" deyimini malî nitelikte hüküm anlamında değil,bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayı kolaylaştırıcı veya kanun konusuolabilecek yeni bir kuralı kapsamamak şartiyle açıklayıcı nitelikte hükümlerolarak düşünmek zorunluğu vardır.

Şurasınında gözönünde bulundurulması yerinde olur: Bir kanun kuralının bütçedenharcamayı gerektirir bulunması onun 126 ncı maddede öngörüldüğü gibi"Bütçe ile ilgili hükümler" den sayılmasına neden olamaz; çünkü hemenhemen her kanunda bütçeden harcamalara yol açabilecek bir veya bir çok hükümlerbulunabilir. Böyle olduğu için de tarım, orman, eğitim, savunma, sağlık vebenzeri hizmet alanlarına ilişkin pek çok kanunun bütçe ile ilgili sayılmasınave bunların değiştirilmesi veya kaldırılması için bütçe kanunlarına birer maddekonulmasına gidilebilir. Oysa bu yasalar bütçenin yapısı ile, bütçeyi uygulamayöntemleriyle ve bütçelerin ereğiyle ilişiği bulunmayan, bütçelerinkinden tüm değişiklikyöntemlerle, Yasa Koyucunun belli bir erek güden açık iradesinin sonucu olarakoluşmuş yasama belgeleridir.

"Bütçeile ilgili hüküm" deyimine dayanarak her yasanın giderle ilişkilikurallarının bütçe kanunlarıyle değiştirilebileceği veya geri bırakılabileceğiyolunda bir görüş ve uygulama Anayasa'nın yukarıda (kararın IV-l-b sayılıbölümü) açıklanan 92 nci maddesini gelirle ilgili veya gidere yol açabilecekyasalar bakımından işlemez duruma sokar ve 94 üncü maddede yalnız bütçedüzenlemelerinin özellikleri dolayısıyla istisnai olarak öngörülen pek sınırlınitelikteki yola, Anayasa Koyucunun ereğine ve yönergesine aykırı biçimdegenişlik ve genellikle kazandırır. Oysa 126 ncı maddedeki sözü geçen kuralıntek ereğinin bütçe kanunlarını bütçeye yabancı hükümlerden ayıklamak ve derlitoplu bir düzenleme ile bu kanunlarda gerçek anlamda bütçe kavramı dışındakalan konulara asla yer vermemek olduğunda kuşku yoktur.

Dâvakonusu hükümde yer alan ve 657 sayılı Kanunun ek geçici 8 inci maddesine veHâkimler Kanunundaki kadro dağıtımı düzenlenmelerine değişiklik getirirnitelikte olan kuralın; yukarıdan beri açıklananlarla kavramın niteliği ortayakonulduğu üzere, "Bütçe ile ilgili hükümler" den sayılmasına olanakyoktur. 1567 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin onüçüncü fıkrası bu yöndenAnayasa'nın 126 ncı maddesine aykırıdır ve bu da başkaca bir iptal nedeninioluşturur.

2-Başka yönlerden Anayasa'ya aykırılık sorunu :

1567sayılı 1972 Yılı Bütçe Kanununun 15 inci maddesinin onüçüncü fıkrasının,niteliğine göre bir bütçe kanunu içinde yer alabilecek hükümlerden olmadığı vebu nedenlede Anayasa'nın değişik 64, 92 ve 126 ncı maddelerine aykırı bulunduğusaptandığı ve kuralın adliye mahkemeleri hâkimleri ve yasalara göre bumeslekten sayılanlar ile sınırlı olarak iptal edilmesi öngörüldüğü için, sonucaetkisi olmıyacağından Anayasa'nın 144 üncü maddesine aykırılık iddiası üzerindedurulmasına ve konunun ayrıca mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatıyönlerinden ele alınmasına yer görülmemiştir.

V-Sonuç : .

1567sayılı 1972 Yılı Bütçe Kanununun 15 inci maddesinin onüçüncü fıkrasınınAnayasa'nın değişik 64, 92 ve 126 nci maddelerine aykırı bulunduğuna ve adliyemahkemeleri hâkimleri ve yasalara göre bu meslekten sayılanlar ile sınırlıolarak kuralın iptaline Anayasa'nın değişik 147, değişik 149, 150 ve değişik152 nci maddeleri uyarınca 27/6/ 1972 gününde oybirliğiyle karar verildi