ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1972/28
Karar Sayısı : 1972/53
Karar Günü : 17.10.1972
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: IspartaSulh Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU: 6831 sayılı OrmanKanununa bir madde eklenmesine dair 19.7.1971 günlü, 1444 sayılı KanununAnayasanın 131. maddesine ve eşitlik ilkesine aykırı bulunduğu yolundakimüdahil avukatının iddiasının ciddî olduğu kanısına varan mahkeme Anayasanındeğişik 151. maddesine dayanarak Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
I. OLAY:
Sanık hakkında Isparta Cumhuriyet Savcılığınca 6831 sayılı OrmanKanununun 93. maddesinin ikinci fıkrasına göre cezalandırılması istemiyle ve19.3.1970 günlü, 1970/230-124 sayılı iddianame ile açılan ve Isparta Sulh CezaMahkemesinin 1970/245 esas sayısını alan kamu davasında müdahil Isparta Ormanİşletmesi avukatı, Orman Kanunu kapsamına giren suçlar dolayısiyle Ormanİdaresince müdahil sıfatiyle ve avukat eliyle takip edilen davalarda idarelehine takdir edilecek maktu vekâlet ücretini o yer avukatlık ücret tarifesindeyazılı asgarî ücretin onda birine indiren 19.7.1971 günlü, 1444 sayılı KanununAnayasanın 131. maddesine ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ileri sürmüş;mahkeme iddiayı ciddî görerek 23.9.1971 günlü duruşmada Anayasa Mahkemesinebaşvurulmasına karar vermiştir.
II. İTİRAZA İLİŞKİN GEREKÇELER:
1- Anayasa aykırılık iddiasında bulunan müdahil vekiliningerekçesi özeti:
a) 1444 sayılı Kanun Anayasanın 131. maddesine aykırıdır. Bumaddede ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemiyeceğiyazılıdır. Orman davalarından doğan vekâlet ücretinin onda bire indirilmesi isesuça teşvik niteliğini taşımaktadır. Çünkü daha önce vekâlet ücretinin fazlaoluşu orman suçlularını düşündürmekte idi. Şimdi bu çekinme nedeni de ortadankalkmıştır.
b) Sulh ceza mahkemesinde bir davaya giren avukat, ücrettarifesindeki maktu vekâlet ücretinin tümüne hak kazanırken orman avukatının, omahkemedeki belki de daha çok olan emeğinin aynı maktu ücretin onda biri iledeğerlendirilmesi Anayasanın eşitlik ilkesine de aykırıdır.
2- Anayasaya aykırılık iddiasını ciddî gören mahkemenin gerekçesiözeti:
Mahkemece müdahil vekilinin gerekçesi benimsenmiş ve bunu ayrıca250-300 lira vekâlet ücretinin orman suçlarını azalttığı hiç değilse artmasınıengellediği görüşü eklenmiştir.
III- YASA METİNLERİ:
1- İtiraz konusu Kanun:
Anayasaya aykırılığı ileri sürülen 19.7.1971 günlü, 1444 sayılıKanun (Beşinci Tertip Düstur -Cilt 10-Üçüncü Kitap, Sayfa: 2962 deki metnegöre) şöyledir:
“Madde 1- 6831 sayılı Orman Kanununa aşağıdaki madde eklenmiştir:
Ek Madde 1- Bu kanunun kapsamına giren suçlardan dolayı açılmışolup, Orman İdaresince müdahil sıfatiyle ve avukat marifetiyle takibedilen cezadavalarında idare lehine takdir edilecek maktu vekâlet ücreti, davanıngörüldüğü mahkemeye göre avukatlık ücret tarifesinde yazılı asgarî ücretmiktarının onda biridir.
Madde 2- Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 3- Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.”
2- Dayanak olarak ileri sürülen Anayasa kuralları:
1444 sayılı Kanunun Anayasaya aykırı olduğu yolundaki iddia veitirazı desteklemek üzere ileri sürülen Anayasa kuralları şunlardır:
“Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefîinanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye ve sınıfa imtiyaz tanınamaz.”
“Madde 131- (17.4.1970 günlü, 1255 sayılı Yasa ile değişik)-Üçüncü fıkra:
………………….
…………………..
Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaadeedilemez.”
IV. İLK İNCELEME:
7.12.1971 gününde yapılan ilk inceleme sonunda “Anayasayaaykırılık iddiası üzerinden sanığın savunmasının alınmadığı görüldüğünden 44sayılı Kanunun 27. maddebinin 2 sayılı bendi hükmüne göre bu eksikliktamamlanmak üzere dosyanın geri çevrilmesine oybirliği ve 1971/51-78 sayı ilekarar verilmiştir.
İşin yeniden Anayasa Mahkemesine gelmesi üzerine İçtüzüğün 15.maddesi uyarınca 6.6.1972 gününde Muhittin Taylan, Avni Givda, Fazıl Uluocak,Sait Koçak, Nuri Ülgenalp, Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, Recai Seçkin, Ahmet Akar,Ziya Önel, Kâni Vrana, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Şevket Müftügil ve AhmetH.Boyacıoğlu’nun katılmalariyle yapılan ilk inceleme toplantısında Isparta SulhCeza Mahkemesinin 16.5.1972 günlü, 1970/245 sayılı yazısına bağlı olarak gelenkâğıtlara göre dosyadaki eksikliğin tamamlandığı anlaşıldığından Anayasanındeğişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddelerine uygundüştüğü görülen işin esasının incelenmesi oybirliğiyle kararlaştırılmıştır.
V. ESASIN İNCELENMESİ:
İtirazın esasına ilişkin rapor, mahkemenin 16.5.1972 günlü,970/245 sayılı yazısına bağlı olarak gelen gerekçeli karar ve ekleri, Anayasayaaykırılığı ileri sürülen Kanun, aykırılık iddiasına dayanaklık eden Anayasakuralları; bunlarla ilgili gerekçeler ve Yasama Meclisleri tutanakları ve konuile ilişkisi bulunan öteki metinler okunduktan sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Orman suçlarından ceza giyenlere yükletilen vekâlet ücretini cezaveya cezanın bir bölümü saymak yersiz ve olanaksızdır. Vekâlet ücreti,miktarına ve ilgilinin varlık derecesine göre hükümlü üzerinde ceza kadar,belki de ondan çok etki gösterebilir; ancak bu nedenle vekâlet ücretinin cezaniteliğinde olduğu savunulamaz. 6831 sayılı Orman Kanununda yazılı cezalarınhafifliğini, ormanların korunmasına ve geliştirilmesine bu cezalarınyetmediğini ileri sürmek olanak içindedir. Böyle bir iddia belki haklı dagörülebilir ve cezaların ağırlaştırılmasına gidilir. Ancak hafif olduğu kabuledilen cezaları kanunda olduğu gibi bırakmak ve bunların etkilerini başka yollardandesteklemeye ve ağırlaştırmağa gitmek ceza hukuku ve ceza siyaseti yönündenuygun bir yol sayılamaz.
Öte yandan tarifelerle genel olarak saptanmış maktu vekâletücretlerinin orman ceza davalarının özellikleri göz önünde tutulmadığı içinuygulamalarda dava sonuçlariyle uyuşamadığı da bir gerçektir.
1444 sayılı Kanunun kapsam ve ereği, işte bu aksaklığı düzelterekorman suçlarından dolayı verilecek cezalar ile idare lehine hükme bağlanacakvekâlet ücretleri arasında daha usa yatkın, adaletli ve ülke gerçeklerine uygunbir denge sağlamaktan ibarettir. İtiraz konusu Kanunu ormanlara zararverebilecek faaliyet ve eylemlere müsaade edilmesi veya orman suçu işleyenlerinimtiyazlı bir zümre durumuna getirilmeleri biçiminde manalandırmak kanununapaçık olan kapsamı ve ereğini aşacak, yanıltıcı ve zorlama bir yorum olur.Orman ceza davalarında idare lehine hükme bağlanacak vekâlet ücreti düzeninin1444 sayılı Kanunla değiştirilmesinin orman suçlarının artmasına ve ormanlarıntahribine yol açacağı gibi bir iddia, Kanunun uzunca bir uygulama süresigeçirip bundan önceki ve sonraki dönemlerin suç durumu birbiriyle titizcekıyaslanarak iddiayı destekleyecek veriler elde edilmedikçe bir varsayımdan,hattâ bir önyargıdan ileri geçemez.
Görülüyor ki itiraz ve inceleme konusu 1444 sayılı KanununAnayasanın değişik 131. maddesinde yer alan ve ormanlara zarar verebilecekfaaliyet ve eylemlere müsaade edilmesini yasaklayan kurala aykırılığı, hattâ bukuralla ilişkisi yoktur.
Eşitlik ilkesine gelince: Anayasanın 12. maddesi, kanun önündedil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayırımıgözetilmesini yasaklamıştır. Bunların dışında kanun önünde eşitlik ancak kanunîşart ve niteliklere uyarlık halinde ve o oranda söz konusu olabilir. Ormanİdaresi avukatları belirli koşullara göre çalıştırılan bir topluluktur.Bunların bu topluluk dışındaki avukatlarla vekâlet ücreti yönünden ve kanunönünde eşitlik ilkesi açısından kıyaslandırılmaları düşünülemez. Kaldı ki ormandavalarında vekâlet ücreti Orman İdaresi lehine hükmedilir ve idareye ödenir.Öte yandan 1444 sayılı Kanun Orman Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayıaçılmış olup Orman İdaresince müdahil sıfatiyle ve avukat eliyle takip edilenceza davalarının sonuçlarının tümünü vekâlet ücreti konusunda aynı esaslarabağlı tutmaktadır. 1444 sayılı Kanun kapsamı içinde olanlar ile dışındakalanlar arasında bir kıyaslama yönü bulmağa bu bakımdan da olanak yoktur.
Özetlenecek olursa: 1444 sayılı Kanun Anayasanın 12. ve değişik131. maddelerindeki kurallara veya başka anayasal ilkelere aykırı değildir;itirazın reddi gerekir.
Muhittin Taylan, Avni Givda, Şahap Arıç, Ahmet Akar, Kâni Vrana veŞevket Müftügil bu görüşe katılmamışlardır.
VI. SONUÇ:
6831 sayılı Orman Kanununa bir madde eklenmesine dair 19.7.1971günlü, 1444 sayılıKanunun Anayasaya aykırı olmadığına ve itirazın reddineMuhittin Taylan, Avni Givda, Şahap Arıç, Ahmet Akar, Kâni Vrana ve ŞevketMüftügil’in karşı oylariyle ve oyçokluğu ile 17.10.1972 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Avni GİVDA
Üye
Fazıl ULUOCAK
Üye
Sait KOÇAK
Üye
Nuri ÜLGENALP
Üye
Şahap ARIÇ
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Kâni VRANA
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU