Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1972/31, K.1972/33 Sayılı Karar - 22/06/1972

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas sayısı:1972/31

Karar sayısı:1972/33

Karar günü:22/6/1972

Resmi Gazete tarih/sayı:3.9.1972/14295

İtirazyoluna başvuran : Gelibolu Asliye Ceza Mahkemesi.

İtirazınkonusu : 13/5/1971 günlü, 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 13. maddesininAnayasanın 4,, 8/1., 32., 124/son., 132/3., 136., 137/1., 138/3., 139/1.maddelerine aykırı bulunduğu yolunda cumhuriyet savcılığının ileri sürdüğüiddianın, ikinci fıkra ile sınırlı olarak ciddî olduğu kanısına varan mahkeme,Anayasanın 1488 sayılı Yasa ile değişik 151. maddesine dayanarak AnayasaMahkemesine başvurmuştur.

I-Olay :

Yayınyoliyle halkı suç işlemeye kışkırtmak suçundan sanık bir kimse hakkındaCumhuriyet Savcılığınca 1/2/1971 günlü, 1971/11 sayılı iddianame ile ve TürkCeza Kanununun 311/2 - 4. ve 36. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyleaçılan kamu davasının duruşması sonunda Gelibolu Asliye Ceza Mahkemesi"... müsnet suçtan dolayı takibat icrası sıkıyönetim mahkemesiningörevinden bulunmakla yetkili İzmir sıkıyönetim makamlarınca gereği takdiredilmek üzere..." gerekçesine dayanarak 9/12/1971 gününde görevsizlikkararı vermesi üzerine İzmir Sıkıyönetim Komutanlığı, kendisine yollanandosyayı 1402 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca yapılan değerlendirmeye görekovuşturmanın genel hükümlere göre sürdürülmesinin tensip edildiğinden söz eden31/1/1972 günlü 1972/150 sayılı yazısiyle Gelibolu Cumhuriyet Savcılığına geriçevirdiğinden cumhuriyet savcılığı 14/2/1972 günlü, 1971/11 sayılı ek iddianameile kamu davası açmış; mahkeme, davanın 6/4/1972 gününde yapılan ilkduruşmasında 1402 sayılı Kanunun 13. maddesinin Anayasaya aykırı bulunduğuyolunda cumhuriyet savcısınca ileri sürülen iddianın maddenin ikinci fıkrasıile sınırlı olmak üzere ciddî olduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesinebaşvurulmasına ve duruşmanın başka güne bırakılmasına 1/6/-1972 gününde kararvermiştir.

II-Anayasaya aykırılığı ileri sürülen kanun hükmü :

1402sayılı Sıkıyönetim Kanununun ikinci fıkrasının Anayasaya aykırı olduğu ilerisürülen 13. maddesi, 15/5/1971 günlü, 13837 sayılı Resmî Gazete'deki metne göreşöyledir :

"Madde13- Sıkıyönetim ilânına sebep olan suçlan, sıkıyönetim ilânından evvel işlemişolanlarla, Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinin el koyduğu herhangi bir suçlairtibatı bulunan suçları işleyenlerin davalarına, suç Sıkıyönetim Bölgesidışında işlenmiş olsa dahi Sıkıyönetim, Askerî Mahkemelerinde bakılır.

Ancak,Sıkıyönetim Komutanı bu suçlardan, Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerindebakılmasına lüzum görmediklerini ilgili adlî mercilere vermeye yetkilidir.

III-İlk inceleme :

AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 22/6/1972 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında rapor, Gelibolu Asliye Ceza Mahkemesinin 1/6/1972 günlü,1972/12 sayılı yazısına bağlı olarak gelen gerekçeli karar ve ekleri ve konuile ilgili öteki metinler okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

Anayasanındeğişik 151. maddesi kurallarına göre bir mahkemenin kimi kanun hükümlerini,Anayasaya uygunluk denetimi için Anayasa Mahkemesine itiraz yoliyle getirebilmeyetkisini kazanması her şeyden önce elinde bakmakta olduğu bir davanınbulunmasına, sonra da Anayasaya aykırılığı ileri sürülen kanım hükümlerini odavaca uygulama durumunda olmasına bağlıdır.

İtirazyoluna başvuran Gelibolu Asliye Ceza Mahkemesinin elinde 9/12/1971 gününe değinbakmakta olduğu bir dava bulunmakta idi. Bu da, yukarıda değinildiği gibi,yayın yoliyle halkı suç işlemeye kışkırtma suçundan sanık bir kimse hakkındaaçılmış 1971/17 esas sayılı kamu davasıydı. Ancak mahkeme 9/12/1971 gününde1971/17-177 sayılı ile görevsizlik kararı vermiş ve dava ile ilişiğinikesmiştir. Görevsizlik karan usulünce kaldırılmak yoliyle iş yeniden mahkemenineline gelmedikçe bakılmakta olan bir davanın varlığı düşünülemez. Ne İzmirSıkıyönetim Komutanlığının "tensibi" nin ne de Gelibolu CumhuriyetSavcılığının ek iddianamesinin söz konusu görevsizlik kararını değersiz ve geçersizkılmasına yahut ortadan kaldırılmasına hukukça olanak yoktur. BöyleceAnayasanın değişik 151. maddesindeki Anayasa Mahkemesine başvurma koşullarındanilki gerçekleşmemiş olduğundan itiraz, itirazda bulunan mahkemenin yetkisizliğiyönünden reddedilmelidir.

IV-Sonuç :

GeliboluAsliye Ceza Mahkemesinin elinde bakmakta olan bir dava var sayılamıyacağındanAnayasanın değişik 151. maddesine uymayan itirazın, itirazda bulunan mahkemeninyetkisizliği yönünden reddine 22/6/1972 gününde oybirliğiyle karar verildi.