ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1972/5
Karar Sayısı : 1972/7
Karar Günü : 17.2.1972
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: VakfıkebirAsliye Hukuk Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU: 28 Haziran 1966 günlü,766 sayılı Tapulama Kanununun 97. maddesinin Anayasa’nı 12. maddesine aykırıbulunduğu yolundaki davacı-davalı vekilinin iddiası mahkemece ciddî görülmüş veAnayasa’nın 1488 sayılı Kanunla değişik 151. maddesine dayanılarak AnayasaMahkemesine başvurulmuştur.
I. OLAY:
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin 1970/190 ve 1971/606 esassayılarında kayıtlı birleştirilmiş meni müdahale, tapu iptali ve tescildavasında 1971/606 sayılı davayı açanın vekili 4.6.1971 günlü dava dilekçesindeTapulama Kanununun tapulama bölgesi dışında uygulanamamasının Anayasa’nıneşitlik ilkesine aykırı düştüğünü ileri sürmüş bu iddiayı ciddî gören mahkemeAnayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geri bırakılmasına 10.1.1972günlü duruşmada karar verilmiştir.
II. MAHKEMENİN GEREKÇESİ ÖZETİ:
1970/190 esas sayılı davada çekişmeli taşınmaza müdahalesinin meniistenilen davalının, açtığı 1971/606 esas sayılı tapu iptali ve tescildavasında 766 sayılı Kanunun kısmî zilyetlikle mülkiyet iktisabı yolunu açan44. maddesinden yararlanabilmesi için bu madde hükmünün tapulama bölgesidışında bulunan söz konusu taşınmaz hakkında da uygulanabilmesi gerekir. 766sayılı Kanunun 97. maddesi böyle bir uygulamaya engeldir. Sözü geçen maddetapulama bölgeleri içindeki zilyetler yararına imtiyazlı bir durum oluşturmaktave kanun önünde eşitlik ilkesini bozmaktadır. Hüküm bu nedenle Anayasa’nın 12.maddesine aykırıdır.
III. YASA METİNLERİ:
1- İtiraz konusu hüküm:
28.Haziran.1966 günlü, 766 sayılı Tapulama Kanununun Anayasa’yaaykırılığı ileri sürülen 97. maddesi (Beşinci Tertip Düstur-Cilt 5- İkinciKitap- Sayfa 2557 ve 2558 deki metne göre) şöyledir:
“Kanunun uygulanacağı diğer haller
Madde 97: Bu kanunun 1 nci maddesinde yazılı yerler dışındabulunan gayrımenkuller hakkında umumî hükümlere göre açılmış ve açılacakdavalarda da bu kanunun 33 üncü ve 42 nci maddeleri uygulanır.
Bu hükümler, zilyed aleyhine açılan davalarda def’an ilerisürülebileceği gibi, kesinleşmemiş olan davalarda dahi tatbik olunur.”
2- Dayanak olarak ileri sürülen Anayasa hükmü:
Mahkemenin 766 sayılı Kanunun 97. maddesinin Anayasa’ya aykırıolduğu yolundaki görüşünü desteklemek üzere ileriye sürdüğü Anayasanın 12.maddesi aşağıdadır:
“Madde 12: Herkes dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç,din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye ve sınıfa imtiyaz tanınamaz.”
I. İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 17.2.1972gününde yapılan ilk inceleme toplantısında rapor ve öteki kâğıtlar okunduktansonra itiraz yoluna başvuran mahkemenin gönderdiği dosyadaki eksikler üzerinde,işin niteliği dolayısiyle, durulmayarak mahkemenin itiraz yoluna başvurmayayetkili bulunup bulunmadığı konusunun incelenmesine geçilmiştir.
Anayasa’nın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27.maddelerine göre bir mahkemenin Anayasa’ya uygunluk denetimi için AnayasaMahkemesine getirebileceği hükümler ancak bakmakta bulunduğu davada uygulanacakolanlarla sınırlıdır. Başka deyimle, itiraz yoluna başvuran mahkemenin elindebakmakta olduğu bir dava bulunmalı ve mahkeme Anayasa Mahkemesine getirdiğihükümleri o davada uygulama durumunda olmalıdır.
Vakfıkebir Asliye Hukuk Mahkemesinin elinde, bakmakta olduğu menimüdahale, tapu iptali ve tescil konularında birleştirilmiş iki dava bulunduğuortadadır. Çekişmeli taşınmazın yer aldığı Vakfıkebir’in Akkese köyününtapulama bölgesi içinde olmadığı; onun için de genellikle 766 sayılı Kanununuygulanma kapsamı dışında kaldığı anlaşılmıştır. Bu kanunun itiraz konusu 97.maddesi mahkemenin, açıklamalariyle de belli olduğu gibi, elindekibirleştirilmiş davada uygulayacağı hükümlerden bulunmamaktadır. Öte yandan 766sayılı Yasanın tüm ülkede uygulanmasını engelleyen hükümde 97. maddede yeralmış değildir. Kanunun nerelerde ve ne zaman uygulanacağını düzene koyanhükümler Yasanın özellikle Birinci ve İkinci Bölüm’lerindedir. 97. maddeyalnızca Yasanın 1. maddesinde yazılı yerler dışında bulunan taşınmazlarhakkında istisnai olarak 33. ve 42. maddelerin uygulanmasına olanaksağlamaktadır. Bu madde olmasa veya yürürlükten kalksa bile mahkemenin olayauygun gördüğü 44. maddeyi uygulayabilmesi yolu gene de açılmayacaktır.
Böylece Anayasa’nın 151. maddesinde öngörülen ikinci koşulgerçekleşmemiştir. İtirazın, itiraz yoluna başvuran mahkemenin yetkisizliğiyönünden reddi gerekir.
V. SONUÇ:
766 sayılı Tapulama Kanununun 97. maddesi Vakfıkebir Asliye HukukMahkemesinin bakmakta olduğu davada uygulayacağı hüküm olmadığındanbaşvurmanın, başvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine
17.2.1972 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Avni GİVDA
Üye
Fazıl ULUOCAK
Üye
Sait KOÇAK
Üye
Nuri ÜLGENALP
Üye
Şahap ARIÇ
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Recai SEÇKİN
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Mustafa KARAOĞLU
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU