Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1974/17, K.1974/41 Sayılı Karar - 08/10/1974

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1974/17

Karar Sayısı:1974/41

Karar Günü:8/10/1974

Resmi Gazete tarih/sayı:29.1.1974/15133

İtirazeden mahkeme : Çorum İcra Tetkik Mercii

İtirazınkonusu : T.C. Anayasa'sının 7 nci, 12 nci ve 132 nci maddelerine aykırılığıiddiasiyle itirazcı merci, 4974 sayılı Türkiye Emlâk Kredi Bankası Kanununun 15.maddesinin iptalini, açıklanacak gerekçesiyle, istemiş bulunmaktadır.

I.Olay: ipotekle temin edilmiş alacağı süresinde ödenmeyen Türkiye Emlâk KrediBankası, borçlusu bir gerçek kişi aleyhine 4947 sayılı K. nun 15. maddesihükümlerine dayanarak ve burada işaret olunan İcra ve İflâs K. nun 146. maddesiveçhile düzenlenmiş ödeme emri tebliği suretiyle kendi başına takibe geçmiş,borçlunun İtirazı üzerine 1973/56 esas sayısında kayıtlı dosya ile işe el koyanTetkik Mercii ise 12/3/1974 günlü oturumda, borçlusunu kovuşturma yetkisiniBankaya veren yasal hükmün T. C. Anayasası'na aykırılığı kanısına vardığınıbelirterek davayı geri bırakıp, iptal dileğiyle dosyayı Mahkememize göndermişbulunmaktadır.

III.Yasa'lar metinleri:

1-Anayasa metinleri :

"Madde7- Yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.

Madde12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhepayırımı gözetilmeksizin kanun önünde, eşittir, (İlk fıkra)

Hiçbir kimseye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. (İkinci fıkra)

Madde132- Hiç bir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasındamahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiyeve telkinde bulunamaz."

2-14/6/1946 günlü, 4947 sayılı Kanunun 15. maddesi:

"Bankanınipotekle temin edilmiş olan alacaklarından ödenmesi lâzım gelen paralarvaktinde ödenmezse, borcun ödenmesi Banka tarafından borçluya yazı ile tebliğedilir. Bu yazının icra iflâs Kanununun 146. maddesine uygun olarak yazılmasılâzımdır.

İpoteklimal başka birinin ise veya mülkiyeti başka birine geçmiş ise bunlara vegayrimenkul kirada ise kiracılara da takipten haber verilir.

Ödemetebliğinde, tebliğ tarihinden başlayarak 10 gün içinde icra merciine yapılacakitiraz, icra yargıçlığınca, Banka'dan dosyası getirilerek 20 gün içinde kararabağlanır ve taraflara tebliğ olunur.

IV.İlk inceleme:

Mahkememizin12/3/1974 günü, Muhittin Taylan, Avni Givda, Kemal Berkem, Şahap Arıç, İhsanEcemiş, Ahmet Akar, Halit Zarbun, Abdullah Üner, Kani Vrana, Ahmet Koçak,Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Şevket Müftügil, Nihat O. Akçakayalıoğlu veAhmet H. Boyacıoğlu'nun katılmalarıyla yapılan toplantısında:

Tetkikmerciinin, 26/10/1965 günlü E. 25, K. 57 sayılı ve 20/9/1966 günlü E. 15, K. 33sayılı kararlarımızda gösterilen, ve yine benimsenen nedenlerle Anayasanın 151.maddesi uyarınca başvurma yetkisine sahip bulunduğu, kendisine Bankanınborçlusu tarafından yapılan itirazı incelerken, öncelikle, alacağın tahsilineolanak veren geçerli bir kovuşturmanın varlığını araştırmakla yükümlü olduğuiçin, iptalini istediği kanun maddesini de uygulayacağı, gerekli belgeleriyollayıp dosyada bir eksiklik bırakmadığı ve Mahkememize 22/4/1962 günlü 44sayılı Kanunun 27. maddesine uygun biçimde başvurduğu saptanmış bulunmaktadır.

AnayasaMahkemesi içtüzüğünün 15. maddesinin önerdiği ilk inceleme böylecetamamlandıktan sonra işin esasına geçilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir.

V.Esasın incelenmesi:

TetkikMerciince yapılan itirazın esasına ilişkin rapor, iptali istenen yasa kuralıAnayasa'ya aykırılık iddiasına dayanaklık eden ve konuyu ilgilendiren Anayasakuralları, bunlarla ilgili gerekçeler, konu ile ilgili olan öteki metinlerokunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

4947sayılı Kanunun hazırlanışını ve Türkiye Büyük Millet Meclisi çalışmalarınıyansıtan belgelerle anılan kanunun bütününün incelenmesinden, Türkiye EmlâkKredi Bankası'nın büyük ölçüde Devlet Bütçesinden ayrılan ödeneklerle veözellikle peşpeşe savaşlar yüzünden harab olup bakımsız kalmış ve kendiolanaklarıyle kalkınamamış yurdumuz

bölgelerininimarı ve insanca yaşamanın ilk koşullarından mesken edinme olanağını dahibulamamışlara yardım gibi Devletimizin 1961 Anayasa siyle yönetildiği veBAŞLANGIÇ bölümünde yer alan "... sosyal adaleti; ferdin ve toplumun huzurve refahını gerçekleştirme..." ve "49. maddede açıklanan "Devlet,yoksul veya dar gelirli ailelerin sağlık şartlarına uygun konut ihtiyaçlarınıkarşılayıcı tedbirleri alma" ilkelerine uygun bir amaca varmak içinkurulduğu anlaşılmaktadır. Diğer esaslarıyla açıkça çatışmadıkça gösterilenamaçlara hızla gitme tedbirlerinin Anayasa'mıza ters biçimde yorumlanmasına yeryoktur.

İtirazcınınitiraz nedenleri, yukarda saptanan gerçeklerin de ışığı altında ve kendisıralamasına göre incelenmiştir :

l-Belirtilen amaca ulaşmak için, bütçeden ayrılan ödeneğin özel hukuk esaslarınadayandırılarak oluşturulan bir bankaya verilmesi, Devletimizin yapısıgereğinden ve anayasal desteğe sahip çabalara varlıklı kişilerle tasarrufsahiplerinin katkılarını sağlamak isteğinden ve özellikle olanakları kısıtlıbütçeden ayrılmış paranın üremi artırılarak yine halk emrine verilecekolanakları çoğaltabilme düşüncesindendir. Bu istek ve düşünce hiç bir zaman vetek başına, Devlet mal ve parasiyle kurulmuş organ çalışmalarının, kamu hizmetiniteliğini yitirme nedeni olamaz. Tersine Devlet mal ve parasınınkullanılmasını gerektiren her iş ve hizmette kamu yararı ve kamu hizmetiniteliğinin bulunması zorunludur.

Açıklanantürde hizmet yüklenen kurumların Devlete özgü hak ve yetkilerle donatılmaları,hem bu kurumların hizmet aracı olarak kullandıkları Devlet parasını korumasorumluluklarının hem de Devletçe benimsenmiş hizmetlerinin yürütülebilmesigereğindendir. Konu ile sınırlandırılacak bir değerlendirmede ise, böyle yetkilerinverilişi bankanın kişilere açtığı kredi akımını hızlandırmak, kararlaştırılmışsürede geri verilmeyen paraları belli kişiler elinden kurtarıp diğer gereksinmeduyan kimseler ve yerlere devretmek gibi en başta gözetilmiş gayeye ulaşmayayararlı tedbirlerden olduğu belirgindir.

Adalethizmetinin yargısal olanından başka, öncesinde ve sonunda yönetimselnitelikteki tasarruflarla yürütülebilmesi zorunludur. Ancak, onunla ne derecebağlantılı olursa olsun, her adlî tasarruf ve eylem, haklıyı haksızdan suçluyusuçsuzdan bir hüküm ile ayırma çabası olarak da tanımlanabilecek ve her biçimsataşmadan korunmuş bağımsız mahkemelerde yalnızca hâkim tarafındanyürütülebilecek yargı işinden değildir.

Gerçekten,İcra ve İflâs Kanununun alacağın takibi ile ilgili düzenlemesi hem idare hem deyargı organlarının birbirine bağlantılı hizmetlerini kapsar, Kuruluşu İcra veİflâs K. nun I. Bölüm birinci Bab hükümleriyle ve yetkileri aynı yasanın bellidiğer maddeleriyle saptanmış icra daireleri memurlarının işleri de, adalethizmetleri içinde fakat, yargı çalışmalarına dayanak araştırmalarda bulunupbelgeler düzenleyen ve yararlı olanaklar sağlayan kolluk kuvvetleri çabalarıgibi yargı alanı dışındadır.

Böylece,icra memurlarına tanınan ve fakat yalnızca onların tekelinde bırakılmasızorunluluğu bulunmayan İcra ve İflâs Kanununun 146. maddesi çevresinde ödemeemri çıkarılıp takibi sürdürme yetkisinin olayımızda Bankaya tanınmışolmasında, Anayasa'nın 7. maddesine aykırılıktan söz edilemeyeceği açıktır.

2-Hemen yukarda açıklanan nedenler, Bankanın, belirtilen yetkilerledonatılısının, Anayasa'nın 12. maddesi hükmüne karşın, diğer kişiler karşısındaimtiyazlı duruma geçirildiği ve böylece kişiler arasında eşitsizlik yaratıldığıiddiasına değer verilemiyeceğinin de nedenlerindendir. Bundan başka, alacaklıBanka'nın bir bölüm adlî - idarî yetkiye sahip kılınışının, bekleyen diğerbirine (Ölçülü de olsa) kalkınma fırsat ve olanağını hemen verebilmek ve buolanağı, belli kişilerin genel hükümlerin çizdiği son sınıra kadarkullanmalarını önlemek yoluyle, eşitlik ilkesini korumak düşüncesine dayandığıda açıktır.

3-Kendisine getirilen işi İcra Tetkik Merciinin 20 günde sonuçlandırması yolluyasal kuralın ise, kanunla işaretlenmiş amaçlara özlenen çabuklukla varılabilmesiiçin Yasa Koyucu'nun bir "haklı uyarı" sı olduğu bellidir. Bu türyasal kuralların Anayasa'nın 132. maddesine aykırı düşmediği Resmî Gazete'nin21/6/1974 günlü ve 14922 sayısında yayınlanan Mahkememizin 19/2/1974 günlü, E.1973/25 ve K. 1974/5 sayılı kararında da açıklanmıştır.

VI.Sonuç :

14/6/1946günlü, 4947 sayılı Kanunun itiraz konusu yapılan 15. maddesinin Anayasayaaykırı olmadığına ve itirazın reddine 8/10/1974 gününde oybirliğiyle kararverildi.