ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1974/3
Karar Sayısı : 1974/3
Karar Günü : 14/2/1974
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Savur Asliye CezaMahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : 45 sayılı Kanunun 35. maddesininson fıkrasının Anayasa’nın 12.,31.,114. ve 118. maddelerine aykırı bulunduğuyolundaki Cumhuriyet Savcılığı iddiasının ciddi olduğu kanısına varan mahkemeAnayasa’nın değişik 151. maddesine dayanarak Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
I-Olay :
13.3.1973 gününde işledikleri ileri sürülen iftira suçundan sanıkiki kişi hakkında Savur Cumhuriyet Savcılığınca 1973/130-98-45 sayılı, 6.9.1973günlü iddianame ve Türk Ceza Kanununun 285/1 maddesi uyarınca cezalandırılmaistemi ile açılıp Savur Asliye Ceza Mahkemesinin 1973/67 esas sayısını alankamu davasının 21.11.1973 günlü duruşmasında Cumhuriyet Savcısı, hazırlıktahkikatı sırasında olayın aydınlanması için sanıkların Yüksek HâkimlerKuruluna gönderdikleri, suç konusu dilekçelerin istendiğini; Yüksek HâkimlerKurulu İkinci Bölüm Başkanlığının 5.5.1973 günlü, 1971/64-39-2770 sayılıyazısıyle 45 sayılı Kanunun 35. maddesinin son fıkrasına dayanılarak dilekçeörneklerinin gönderilmesine izin verilmediğinin bildirildiğini açıkladıktansonra 45 sayılı Yüksek Hâkimler Kurulu Kanununun söz konusu kuralınınAnayasanın 12.,31.,114. ve 118. maddelerine aykırı bulunduğunu ileri sürmüş,iddianın ciddi olduğu kanısına varan mahkeme, 45 sayılı Yüksek Hâkimler KuruluKanununun 35. maddesinin son fıkrasının iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurulmasına 19.12.1973 gününde karar vermiştir.
II- İnceleme :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 14.2.1974 günündeyapılan toplantıda İlk İnceleme Raporu, Savur Cumhuriyet Savcılığının 21.1.1974günlü kıyı yazısı ile gelen Savur Asliye Ceza Mahkemesinin 29.12.1973 günlü, 1973/67sayılı yazısına bağlı 19.12.1973 günlü gerekçeli kararı ve ekleri, iptaliistenen Yasa kuralı, Yasanın geçirdiği değişiklikler ve konu ile ilişkisibulunan öteki metinler okunduktan sonra, niteliğine göre, işin başka günebırakılmasına yer görülmeyerek, gereği görüşülüp düşünüldü:
Savur Asliye Ceza Mahkemesinin bakmakta olduğu 1973/67 esas sayılıdavada Cumhuriyet Savcısı 45 sayılı Yüksek Hâkimler Kurulu Kanununun 35. maddesininson fıkrasının Anayasaya aykırı bulunduğunu ileri sürdüğü gibi iddianın ciddiolduğu kanısına varan mahkeme de yine 45 sayılı Yüksek Hâkimler KuruluKanununun 35. maddesinin son fıkrasının iptal edilmesi istemi ile itiraz yolunabaşvurmuş bulunmaktadır.
28.6.1972 günlü, 14229 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak o günyürürlüğe giren (24.5.1967 tarihli ve 868 sayılı Kanunla bazı maddelerideğiştirilmiş bulunan 22.4.1962 tarihli ve 45 sayılı Yüksek Hâkimler KuruluKanununun adı ile bazı maddelerin değiştirilmesine, bazı maddelerininkaldırılmasına ve yeni geçici maddeler eklenmesine dair 23.6.1972 günlü, 1597sayılı Kanun) un 1. maddesi 45 sayılı Kanunun adını “Yüksek Hakimler ve YüksekSavcılar Kurulu Kanunu” olarak değiştirilmiş ve yine bu Yasanın 45 sayılıKanunun değiştirilmiş maddelerini belirleyen 2. maddesinde itiraz konusu kuralıkapsayan ve “İşlerin yönetimi ve gizliliği” başlığını taşıyan 35. madde de yeralmıştır. (Beşinci Tertip Düstur Cilt 11-Üçüncü kitap-Sayfa:2669,2670,2675)
Mahkeme, Yüksek Hâkimler ve Yüksek Savcılar Kurulu Kanunundan ve1597 sayılı Yasa ile değişik 35. maddeden söz etmemektedir; 45 sayılı Yasanın28.6.1972 gününde, değiştirilerek yürürlükten kalkmış 35. maddesinin sonfıkrasının Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilmesini istediği apaçıkortadadır. Özel bir durum ve neden bulunmadıkça yürürlükte olmayan bir yasakuralının Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilmesi düşünülemez. Olayda böylebir durum ve neden yoktur. Son fıkranın 35. maddenin eski ve yeni metinlerindeaynı olmasının ise, bu maddenin tümünün değiştirilmiş bulunması karşısındaişin, itirazın kapsamı dışında kalan yeni metin yönünden incelenebileceğiyolunda bir görüşe hukuki değer kazandırması olanaksızdır.
Abdullah Üner ve Nihat O.Akçakayalıoğlu bu görüşekatılmamışlardır.
SONUÇ :
45 sayılı Kanunun itiraz konusu kuralı kapsayan 35. maddesi23.6.1972 günlü, 1597 sayılı Kanunun 2. maddesi ile değiştirilmiş olduğundan veböylece yürürlükten kalkmış bu kuralın Anayasaya uygunluk denetimindengeçirilmesini gerekli kılan özel bir durum ve neden de bulunmadığından itirazınreddine Abdullah Üner ve Nihat O.Akçakayalıoğlu’nun karşıoylarıyle ve oyçokluğuile 14.2.1974 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Avni GİVDA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Kâni VRANA
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
1- 45 sayılı Kanunun bazı maddelerinde değişiklik yapan 1597sayılı kanun, 28.Haziran.1972 günlü, Resmi Gazetede yayınlanarak bu tarihteyürürlüğe girmiştir. Halbuki Mahkemenin itiraz yoluna başvuran kararı ise butarihten birbuçuk seneye yakın bir süre geçtikten sonra ve 19.2.1973 tarihindeverilmiştir. Bu kanunun uygulama durumunda olan ve ayrıca kendi özlük işleriylede ilgili bulunan Hâkimin bu değişiklikten-aradan bu kadar uzun zaman geçmişolmasına rağmen – haberi ve bilgisi olmadığı neticesini varılarak kanunun yenive yürürlükte olan metnini değil de eski metnine Anayasa Mahkemesine göndermişolduğunu kabule olanak göremiyorum.
Mahkeme kararında, 45 sayılı kanunun yeni adı ile (Yüksek Hakimlerve Yüksek Savcılar Kurulu Kanunu) denmeyipte eski adıyle (Yüksek HâkimlerKurulu Kanunu) sözünün geçmiş olması ise sadece eski bir alışkanlıktan ilerigelebileceğinden mücerret böyle bir deyiş, değişen ve hükmü kalkan eski birmetni Anayasa Mahkemesine göndermiş olduğunun delili olamaz.
2-Esasen, 45 sayılı kanunun 35 nci maddesinde 1597 sayılı kanunlayapılmış olan başlıca değişiklik, maddenin itiraz konusu olmayan başka birfıkrasındaki (raportör) kelimesinin (Tetkik Hâkimi) biçiminde değiştirilmişolmasından ibarettir. Bu maddenin, Anayasaya aykırılığı öne sürülen sonfıkrasındaki (evrak örneklerinin verilmesi ilgisine göre Yüksek Hâ
kimler Kurulu Başkanının veya Bölüm Başkanlarının izninebağlıdır.) kuralında hiçbir değişiklik de söz konusu değildir.
Bu nedenlerle, işin esas yönünden incelenmesi ve sonucuna görekarara verilmesi gerektiği görüşünde olduğumdan aksine verilen çoğunlukkararına katılmıyorum.
Üye
Abdullah ÜNER
KARŞIOY YAZISI
1597sayılı Kanun, 75 sayılı Kanunun tamamın değil, bazı hükümlerinin ortadankaldırıldığını ve adı ile bazı hükümlerinin değiştirildiğini açıklamaktadır.
Kullanılmış(değiştirme) değimi ile eski metindeki hükümlerden bir bölümünün yürürlükteolduğu gibi bırakıldığının belirtilmesine ve iptâl dileği konusu bakımından dabu durum kesinlikle saptanılmış olmasına göre, Mahkemenin Kanunun değiştirilmişadından söz edişi nedeniyle, Anayasaya aykırılığın (iddia doğru ise eğer) veher halde bu yoldaki şüphenin sürüp gitmesine, sebep olunması câiz değildir.
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU