ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1974/6
Karar Sayısı : 1974/8
Karar Günü : 14/3/1974
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya Asliye 1.Hukuk Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : 492 sayılı HarçlarKanununa bağlı (1) sayılı tarifenin III. bölümünün 2 sayılı fıkrasının (a)bendini Anayasanın Başlangıç Bölümüyle 12. maddesine aykırı gören mahkemeAnayasanın değişik 151. maddesine dayanarak Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
I-Olay :
Antalya Asliye 1. Hukuk Mahkemesinde birtakım süs eşyasının geriverilmesi, olmazsa değeri 69.000 liranın tahsili istemi ve 12.11.1973 günlüdilekçe ile açılıp, bu mahkemenin 1973/1723 esas sayısını alan davanın25.2.1974 günlü duruşması sırasında, davacı vekili dosya içinde bulunanvekâletnamedeki yetkiye dayanarak davadan feragat ettiklerini bildirmiş veduruşma tutanağına geçirilen bu beyanını okuyup imzalamıştır. Davalı, feragatnedeniyle davanın reddedilmesini istemiştir. Mahkeme, feragat nedeniyle davanınreddine ve 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1) sayılı tarifenin III. bölümünün2 sayılı fıkrasının (a) bendi uyarınca harç alınmasına karar verilmesigerektiğini açıkladıktan sonra, davada uygulanacak olan bu hükmü AnayasanınBaşlangıç Bölümüyle 12. maddesine aykırı gördüğünden, Anayasanın değişik 151. maddesinedayanarak Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve duruşmanın başka günebırakılmasına karar vermiştir.
II-İnceleme :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 14.3.1974gününde yapılan toplantıda ilk inceleme raporu, Antalya Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin1.3.1974 günlü, 1973/1723 sayılı sayılı yazısına bağlı 25.2.1974 günlügerekçeli kararı ve ekleri, iptali istenen Yasa kuralı, Yasanın geçirdiğideğişiklikler ve konu ile ilişkisi bulunan öteki metinler okunduktan sonra,niteliğine göre, işin başka güne bırakılmasına yer görülmeyerek, gereğigörüşülüp düşünüldü.
Antalya Asliye 1.Hukuk Mahkemesi, bakmakta olduğu davada 492sayılı Harçlar Kanuna bağlı (1) sayılı tarifenin III. bölümünün 2 sayılıfıkrasının (a) bendini uygulayacağından söz ederek bu hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesine başvurmuş bulunmaktadır.
2.7.1964 günlü, 492 sayılı Harçlar Kanuna bağlı (1) sayılıtarifenin kimi hükümleri 10.8.1970 günlü, 13575 sayılı Resmi Gazetedeyayınlanıp o gün yürürlüğe giren 29.7.1970 günlü, 1318 sayılı FinansmanKanununun 105. maddesiyle değiştirilmiştir. Yapılan değişiklikler arasında davave ilâm harcı başlığını taşıyan A-III. bölümünün 2 sayılı maktu harç başlıklıfıkrasının a,b ve c bentleri de gösterilmiş bulunmaktadır (Beşinci Tertip Düstur-Cilt9-İkinci Kitap: sayfa 2649,2650).
Mahkeme 492 sayılı Kanuna bağlı 1 sayılı tarifenin 1318 sayılıKanunun 105. maddesiyle değişik A-III. bölümünün 2 sayılı fıkrasının (a)bendinden söz etmemektedir. Tarifenin 10.8.1970 gününde değiştirilerek yürürlüktenkalkmış eski kuralının Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilmesini istediğiapaçık ortadadır. Özel bir durum ve neden bulunmadıkça yürürlükte olmayan biryasa kuralının Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilmesi düşünülemez.
Olayda böyle bir durum ve neden yoktur. (a) bendinden III/2 sayılıfıkranın eski ve yeni metinlerde aynı olmasının ise, bu fıkranın tümünündeğiştirilmiş bulunması karşısında işin itirazın kapsamı dışında kalan yenimetin yönünden incelenebileceği yolunda bir görüşe hukuki değer kazandırmasıolanaksızdır.
V-Sonuç :
İtiraz konusu kural 29.7.1970 günlü, 1318 sayılı Kanunun 105. maddesiyledeğiştirilerek yürürlükten kaldırılmış ve Anayasaya uygunluk denetimindengeçirilmesi için özel bir neden de bulunmamış olduğundan itirazın reddine 14.3.1974gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Avni GİVDA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Kâni VRANA
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Nihat AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU