ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/11
Karar Sayısı : 1975/28
Karar Tarihi:4/3/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : TrabzonAğır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, mükerrer 14890 sayısında yayımlanmış olan 15.5.1974 günlü,1803 sayılı “Cumhuriyetin50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun”un 2. maddesinin(B) bendinin Türk Ceza Kanununun 497. maddesi yönünden iptali istenmiştir.
I- OLAY :
Mahkemenin bakmakta olduğu sanık hakkında uygulanacak Türk CezaKanununun 497. maddesinin yer aldığı 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B)bendinin, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrası ile saptanan yöntemlereuyulmadan yasalaştırıldığı Cumhuriyet Savcısı tarafından ileri sürülmüş ve busav, Mahkemece ciddi bulunarak iptali için, Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesinebaşvurulmasına karar verilmiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi gereğince 4.3.1975gününde yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinedurmuştur:
1- Suç ve cezaların affı hakkında yasama belgelerinin Anayasayauygunluk denetimi dışında bırakılamayacakları, 12 Temmuz 1974 günlü, 14943sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2.7.1974 günlü, 19-31 sayılı Anayasa Mahkemesikararında açıklanan ve bu kez de benimsenen nedenlerle uygun görülmüştür.
Şahap Arıç ve Halit Zarbun bu görüşe katılmamışlardır.
2- İtirazın yöneldiği 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B)bendi,Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleri yönünden iptaline 28.1.1975 gününde,Esas: 1974/56, Karar:1975/8 sayı ile karar verildiğinden bu konuda yenidenkarar verilmesine yer kalmamıştır.
III-SONUÇ :
1- İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisiiçinde bulunduğuna Şahap Arıç ve Halit Zarbun’un karşıoylarıyle ve oyçokluğuile;
2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin,Anayasaya uygunluk denetiminden geçirilerek, Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyönünden iptaline 28.1.1975 gününde Esas:1974/56, Karar:1975/8 sayı ile kararverilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığınaoybirliği ile;
4.3.1975 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy ilişik
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet edilir,fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerinekatılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN