ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/12
Karar Sayısı : 1975/15
Karar Tarihi:17/2/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : AnkaraBirinci Ağır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanmış olan “Cumhuriyetin 50 nciYılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” hakkındaki Kanun” un 2. maddesinin (B)bendinin biçim yönünden Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrasına aykırılığınedeniyle iptali istemidir.
I- OLAY :
Sanıkların Türk Ceza Kanununun 497/2, 59, 525, 31, 33 ncümaddeleri gereğince cezalandırılmaları isteği ile Ankara Birinci Ağır CezaMahkemesinde açılan davanın bozmadan sonra yapılan duruşmasında, sanıklardanbirinin vekili 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin biçim yönündenAnayasaya aykırı olduğunu ileri sürmüş, Mahkeme; C.Savcısının bu konudakidüşüncesini aldıktan sonra, ileri sürmenin ciddi olduğu kanısına vararak iptaliiçin Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleriuyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 17.2.1975gününde yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerindedurmuştur:
1- Şimdiye kadar yapılan uygulamalarda olduğu gibi, bu işde dahiAnayasa Mahkemesinin af kanunlarını Anayasaya uygunluk denetimine bağlıtutmakla görevli ve yetkili olduğu öngörülmüştür. Şahap Arıç ile Halit Zarbunbu düşünceye katılmamışlardır.
2- Dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının 1803sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin Türk Ceza Kanununun 497. maddesi ilesınırlı olarak incelenmesi uygun görülmüştür.
Nihat O.Akçakayalıoğlu incelemenin (B) bendinin tümü yönündenyapılması gerektiği karşıoyunda bulunmuştur.
Yukarıda belirtilen konulara ilişkin gerekçeler AnayasaMahkemesinin sırası ile, 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34, Karar: 1974/50 ve7.1.1975 günlü, Esas:1974/51, Karar: 1975/3 sayılı kararlarında yeterinceaçıklanmış olduğundan bunların yenilenmesine gerek görülmemiştir.
3- Anayasa Mahkemesince, 1803 sayılı kanunun 2. maddesinin (B)bendinin, Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptalinekarar verilmiş bulunduğu saptanmış olduğundan konu üzerinde esas yönündenbaşkaca inceleme yapılmasına ve yeniden karar verilmesine gerek kalmamıştır.
III- SONUÇ :
1- Anayasa Mahkemesinin Af Kanunlarını Anayasaya uygunlukdenetimine bağlı tutmakla görevli ve yetkili olduğuna, Şahap Arıç ve HalitZarbun’un karşıoylariyle ve oyçokluğu ile;
2- Dosyanın eksiği bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının 1803sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin Türk Ceza Kanununun 497. maddesiylesınırlı olarak incelenmesine Nihat O.Akçakayalıoğlu’nun incelemenin (B)bendinin tümü yönünden yapılması gerektiği karşıoyu ile ve oyçokluğu ile;
3- 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin Türk CezaKanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptaline 28.1.1975 günündeEsas: 1974/56, Karar: 1975/8 sayiyle karar verilmiş olduğundan bu konudayeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliğiyle;
17.2.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy eklidir.
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerinekatılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN