ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/149
Karar Sayısı : 1975/164
Karar Günü : 24.6.1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: AyancıkSulh Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU: 15.5.1974 günlü, 1803sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı HakkındaKanun”un 2. maddesinin (B) bendi ile 7. maddesinin son fıkrasının Türk CezaKanunu’nun 491. maddesinin ilk fıkrası yönünden iptalleri istenilmiştir.
I. OLAY:
Sanıklar hakkında uygulanacak Türk Ceza Kanununun 491. maddesininyer aldığı 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendi ile aynı yasanın 7.maddesinin son fıkrasını, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrasıyla saptananyöntemlere uyulmadan yasalaştırılmış olmaları nedeniyle Anayasaya aykırı görenMahkeme, söz konusu hükümlerin iptali için Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962günlü 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmayakarar vermiştir.
II. İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca toplanarakaşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur:
1- Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olupolma dığı sorunu:
Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin, Anayasayauygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde durulmuş ve bunlarında Anayasaya uygunluk denetimine bağlı olduğu sonucuna varılmıştır. Konuhakkındaki gerekçeler, Anayasa Mahkemesinin 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34,Karar: 1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmî Gazete,gün: 21.1.1975, sayı: 15125), bunların burada yinelenmesine gerek kalmamıştır.
Şu duruma göre, bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesinin görevi içindebulunduğu açıktır.
Halit Zarbun bu görüşe katılmamışlardır.
2- Mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkili olup olmadığısorunu:
Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27.maddeleri uyarınca bir mahkemenin itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için, elinde bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve Anayasayaaykırılığı ileri sürülen yasa kuralının bu davada uygulanacak hükümlerdenolması gerekir.
1803 sayılı Yasanın 7. maddesinin iptali istenilen son fıkrasında;“Şu kadarki, (B) bendinin uygulanması ile aftan kısmen ya da tamamen faydalananzimmet, ihtilâs, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüyekullanma, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı suçlardan hükümlü bulunanlara, 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 23.12.1972 tarih ve 2 sayılı kanun hükmünde kararnameile değişik 1 inci maddesinin 1 ve 2 nci fıkralarında ve 87 nci maddesindeyapılan kurumlarda görev verilemez.” kuralı yer almıştır. Bu kural, bazısuçlardan dolayı cezaları afla kısmen veya tamamen ortadan kalkan kişilere bazıkurumlarda görev verilemiyeceğine ilişkin bulunmasına göre, önce yetkiliyönetim makamları, uyuşmazlık halinde de görevli yargı yerleri tarafındanuygulanabilir. Bu niteliği itibariyle anılan kural, Anayasaya aykırılıkitirazında bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı hükümlerdendeğildir.
Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, 1803 sayılı Yasanın 7.maddesinin itiraz konusu son fıkrası, Mahkemenin baktığı davada uygulayacağıhükümlerden olmadığından, bu kurala yöneltilen itirazın, Mahkemeninyetkisizliği yönünden reddine karar verilmelidir.
2- İtiraz konusu kuralın daha önce iptaline karar verilmiş olması:
1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendindeki kuralın Türk CezaKanununun 491. maddesi yönünden iptaline 25.3.1975 gününde, Esas: 1975/51,Karar: 1975/58 sayı ile karar verilmiş ve bu karar 12.Mayıs.1975 günlü, 15234sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak iptal hükmü aynı günde yürürlüğe girmiştir.Böylece itiraz konusu kural, itirazın kaydedildiği günden önce yürürlüktenkalkmış olduğundan, bu bende yönelen itiraz incelenmeksizin, dosyanın geriçevrilmesi gerekir.
III- SONUÇ:
1- İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisiiçinde bulunduğuna Halit Zarbun’un karşı oyuyla ve oyçokluğu ile;
2- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 7. maddesinin son fıkrasınayöneltilen itirazın, Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine oybirliğiyle;
3- Anayasa Mahkemesinin, 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 2.maddesinin (B) bendindeki kuralın Türk Ceza Kanununun 491. maddesi açısındaniptaline ilişkin 25.3.1975 günlü, Esas: 1975/51, Karar: 1975/58 sayılı kararı12.5.1975 günlü, 15234 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak iptal hükmü aynıgünde yürürlüğe girmiş ve böylece itiraz konusu kural itirazın kaydedildiğigünden önce yürürlükten kalkmış olduğundan, bu bende yönelen itirazın daincelenmeksizin dosyanın geri çevrilmesine oybirliğiyle;
24.6.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Şekip ÇOPUROĞLU
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü ve 15125 sayılı Resmî Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım görev ve yetkiye ilişkin gerekçelerle, çoğunluğun bukararına da katılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN