ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/15
Karar Sayısı : 1975/18
Karar Tarihi:17/2/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmirBirinci Ağır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasından yayımlanan “Cumhuriyetin 50 nci YılıNedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” hakkındaki Kanun” un 2. maddesinin (B)bendinin biçim yönünden Anayasanın 92. Maddesinin beşinci fıkrasına ve esasyönünden de 12. maddesine aykırılığı nedeniyle iptali istemidir.
I- OLAY :
Sanıkların Türk Ceza Kanununun 495, 497/2 ve 6136 sayılı Kanunun13. maddeleri uyarınca cezalandırılmaları isteği ile İzmir Birinci Ağır CezaMahkemesinde açılan davanın yapılmakta olan duruşmasında C.Savcısı, 1803 sayılıKanunun 2. maddesinin (B) bendinin gerek esas gerek biçim yönlerinden Anayasayaaykırı olduğunu ileri sürmüş, Mahkemece de, ileri sürmenin ciddi olduğukanısına vararak iptali için Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına kararvermiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 17.2.1975gününde yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerindedurmuştur:
1- Şimdiye kadar yapılan uygulamalarda olduğu gibi, bu işde dahiAnayasa Mahkemesinin af kanunlarını Anayasaya uygunluk denetimine bağlıtutmakla görevli ve yetkili olduğu öngörülmüştür.
Şahap Arıç ile Halit Zarbun bu düşünceye katılmamışlardır.
Yukarıda belirtilen konulara ilişkin gerekçeler AnayasaMahkemesinin sırası ile, 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34, Karar: 1975/3 sayılı ve7.1.1975 günlü, Esas: 1974/51, Karar: 1975/3 sayılı kararlarında yeterinceaçıklanmış olduğundan bunların yenilenmesine gerek görülmemiştir.
2- Anayasa Mahkemesince, 1803 sayılı kanunun 2. maddesinin (B)bendinin, Türk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptalinekarar verilmiş bulunduğu saptanmış olduğundan konu üzerinde esas yönündenbaşkaca inceleme yapılmasına ve yeniden karar verilmesine gerek kalmamıştır.
III- SONUÇ :
1- Af Kanunlarını Anayasaya uygunluk denetimine bağlı tutmaklagörevli ve yetkili olduğuna, Şahap Arıç ve Halit Zarbun’un karşıoylariyle veoyçokluğu ile;
2- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendininTürk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptaline 28.1.1975gününde Esas: 1974/56, Karar: 1975/8 sayı ile karar verilmiş olduğundan aynıkonuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliğiyle;
17.2.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy eklidir.
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesi’nin görevi içindeolmadığı ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunluklareddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerinekatılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN