ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/17
Karar Sayısı : 1975/21
Karar Tarihi:17/2/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İstanbulDokuzuncu Asliye Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, mükerrer 14890 sayısında yayımlanmış olan 15.5.1974 günlü,1803 sayılı “Cumhuriyetin50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun”un 2. maddesinin(B) bendinin iptali istenmiştir.
I- OLAY :
Mahkemenin bakmakta olduğu sanık hakkında uygulanacak Türk Ceza Kanununun416. maddesinin üçüncü fıkrasının yer aldığı 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin(B) bendi hükmünün, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrası ile saptananyöntemlere uyulmadan yasalaştırıldığı Cumhuriyet Savcısı tarafından ilerisürülmüş ve bu sav, Mahkemece ciddi bulunarak iptali için, Anayasa’nın değişik151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca AnayasaMahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi gereğince yaptığı ilkinceleme toplantısında, önce itirazın 1803 sayılı Yasanın 2. maddesi (B)bendinin davada uygulanacak Türk Ceza Kanunun 416. maddesi son fıkrası hükmübakımından denetlenmesi amacına yönelik olduğu sonucuna, Nihat O.Akçakayalıoğlu’nun yalnız bu son saptamaya karşı görüşü ile varmış ve bunedenle aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur:
1- Suç ve cezaların affı ile ilgili yasama belgelerinin Anayasayauygunluk denetimi dışında bırakılamayacakları, 12.7.1974 günlü, 14943 sayılıResmi Gazetede yayımlanan 2.7.1974 günlü, 19-31 sayılı Anayasa Mahkemesikararında açıklanan ve bu kez de benimsenen nedenlerle uygun görülmüştür.
Şahap Arıç ve Halit Zarbun bu görüşe karşı oyda bulunmuşlardır.
2- İtirazın yöneldiği 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B)bendininTürk Ceza Kanununun 416. maddesinin üçüncü fıkrası yönünden iptaline 17.1.1975gününde, Esas: 1974/34, Karar:1975/6 sayı ile karar verildiğinden bu konudayeniden karar verilmesine yer kalmamıştır.
III- SONUÇ :
1- Af Kanunlarını Anayasa uygunluk denetimine bağlı tutmaklaAnayasa Mahkemesinin görev ve yetkili olduğuna Şahap Arıç ve Halit Zarbun’unkarşıoylarıyle ve oyçokluğu ile;
2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin TürkCeza Kanununun 416. maddesinin üçüncü (yani son) fıkrası ile sınırlı olarakiptaline 7.1.1975 gününde Esas:1974/54,Karar:1975/6 sayı ile karar verilmiş olduğundanbu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliği ile;
17.2.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy ektedir.
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait, Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı, açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerinekatılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN