Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1975/186, K.1975/204 Sayılı Karar - 03/11/1975

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1975/186

Karar Sayısı:1975/204

Karar Günü:3/11/1975

Resmi Gazete tarih/sayı:4.1.1976/15458

İtirazyoluna başvuran mahkeme: Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi.

İtirazınkonusu: 15/5/1974 günlü, 1803 sayılı "Cumhuriyetin 50. Yılı Nedeniyle BazıSuç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun" un 2. maddesinin (A) bendinin, TürkCeza Kanununun 128. maddesiyle sınırlı olarak iptali istemidir.

I -OLAY:

SanıklarınTürk Ceza Kanununun 128. maddesi gereğince cezalandırılmaları istemiyle açılankamu davasında; Cumhuriyet Savcısı, davada uygulanacak 15/5/1974 günlü, 1803sayılı Yasanın 2. maddesinin (A) bendinin Anayasa'nın 92. maddesinin beşincifıkrası ile saptanan yöntemlere uyulmadan yasalaştığını belirterek bu kuralınTürk Ceza Kanununun 128. maddesi yönünden iptalini istemiş, Mahkeme de bu savıciddi görerek, Anayasa'nın değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmağa karar vermiştir.

III- YASA METİNLERİ:

l -İtiraz konusu Yasa kuralı:

15/5/1974günlü, 1803 sayılı kanunun 2. maddesinin, itiraz konusu (A) bendi şöyledir:

"Madde2 - 7/2/1974 tarihine kadar işlenmiş:

A)Türk Ceza Kanununun 127, 128, 129, 131, 132, 133 üncü maddelerinde, 135 incimaddesinin ikinci bendinde, 136, 137, 138, 139 uncu maddelerinde, 146 ncımaddesinin üçüncü fıkrasında, 148 inci maddesinde 149 uncu maddesinin üçüncüfıkrasında, 150, 152, 156, 157, 168, 171, 172 ve 384 üncü maddeleriyle AskerîCeza Kanununun 55, 56 ve 59 uncu maddelerinde yazılı suçlardan dolayı 5 yılveya daha az bir süre ile mahkûm olanların cezaları, fer'i ve mütemmim cezalarıile ceza mahkûmiyetlerinin sonuçlarını da kapsamak üzere affedilmiştir.

Yukarıdayazılı suçlardan dolayı 5 yıldan fazla süre ile mahkûm edilenlerin hürriyetibağlayıcı cezalarının 5 yılı ve para cezalarının tamamı affedilmiştir."

2 -Dayanılan Anayasa kuralı:

Anayasanın92. maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:

"Madde92 - ...............

MilletMeclisi Cumhuriyet Senatosundan gelen metni benimsemezse, her iki Meclisinilgili komisyonlarından seçilecek eşit sayıdaki üyelerden bir karma komisyonkurulur. Bu komisyonun hazırladığı metin Millet Meclisine sunulur. MilletMeclisi karma komisyonca veya Cumhuriyet Senatosunca veya daha önce kendisincehazırlanmış olan metinlerden birini olduğu gibi kabul etmek zorundadır.Cumhuriyet Senatosunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul edilmiş olanmadde değişikliklerinde, Millet Meclisinin kendi ilk metnini benimsemesi için,üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gereklidir. Bu halde açık oyabaşvurulur."

IV-İLK İNCELEME:

AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan toplantıda;

Suçve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasa'ya uygunluk denetiminebağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde durulmuş ve bu denetimin AnayasaMahkemesince yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Konu hakkında ayrıntılıgerekçeler Anayasa Mahkemesinin 28/ 11/1974 günlü, Esas: 1974/34, Karar:1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmî Gazete; Gün;21/1/1975, Sayı: 15125). Bunların burada yinelenmesine gerek kalmamıştır.

HalitZarbun, bu görüşe katılmamıştır.

Dosyanınbaşkaca eksiği bulunmadığı saptanmıştır.

Bunedenlerle:

l -İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi içinde bulunduğunaHalit Zarbun'un karşıoyu ile ve oyçokluğu ile;

2 -Dosyanın eksiği bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve konunun niteliğigözönünde tutularak işin esası hakkındaki incelemenin başka günebırakılmaksızın sürdürülmesine oybirliğiyle;

Kararverilmiştir.

V -ESASIN İNCELENMESİ:

İtirazınesasına ilişkin rapor, Mahkeme kararının gerekçesi, iptali istenen yasa vedayanılan Anayasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler ve diğer yasamabelgeleri okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

l -İtiraz eden Mahkemenin kararında, uygulanacak yasa kuralının biçim yönündenAnayasa'ya aykırı olarak yasalaştırıldığı ve bu nedenle iptali gerektiğibelirtilmiştir.

15/5/1974günlü, 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (A) bendindeki kural Türk CezaKanununun 127. ve Askeri Ceza Kanununun 56. maddelerinin olayla ilgilihükümleri ile sınırlı olarak Anayasa Mahkemesinin 28/11/1974 günlü Esas:1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararı ile Anayasa'nın 92. maddesinin beşincifıkrasındaki kurala aykırı biçimde oluştuğu gerekçesiyle iptal edilmiş ve bukarar 21/1/1975 günlü, 15125 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

1803sayılıYasa'nın 2. maddesinin (A) bendi için daha önce saptanmış bulunan iptalnedeni, itiraz konusu yasa kuralı yönünden de geçerlidir. Bu neden, yukarıdagün ve sayısı açıklanan ve yayımlandığı Resmî Gazete'nin gün ve sayısıgösterilen Anayasa Mahkemesi kararında bütün açıklık ve ayrıntıları ilebelirtilmiş olduğundan, burada yinelenmesine gerek görülmemiştir.

Ohalde ayni nedenlerle sözü geçen kuralın Türk Ceza Kanununun 128. maddesiyönünden de iptaline karar verilmelidir.

MuhittinGürün ve Nihat O. Akçakayalıoğlu iptal görüşüne değişik gerekçeler ilekatılmışlardır.

İhsanEcemiş, Halit Zarbun, Ahmet Koçak ve Ahmet Salih Çebi iptal görüşünekatılmamışlardır.

2 -İptal hükmünün yürürlüğe giriş günü:

Anayasa'nındeğişik 152. maddesinin ikinci fıkrası ile saptanmış, olan ilkeye göre özel birdurum zorunlu kılmıyorsa, iptal hükmünün yürürlüğe gecikmeksizin konulmasıasıldır. İnceleme konusu olayda da Anayasa'ya aykırılığı anlaşılmış bir kuralınyürürlüğünü sürdürmesi için bir zorunluk ve bu nedenle de iptal hükmü için ayrıbir yürürlük günü kararlaştırılmasına gerek görülmemiştir.

İhsanEcemiş, Halit Zarbun, Ziya Önel, Abdullah Üner ve Nihat O. Akçakayalıoğlu bugörüşe katılmamışlardır.

VI -SONUÇ:

1 -15/5/1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin itiraz konusu yapılan (A)bendindeki kuralın, Millet Meclisinde Anayasa'nın 92. maddesinin beşincifıkrası hükmüne aykırı olarak oylanmış bulunması nedeniyle biçim yönünden veTürk Ceza Kanununun 128. maddesi açısından iptaline Muhittin Gürün ve Nihat O.Akçakayalıoğlu'nun değişik gerekçeleriyle ve İhsan Ecemiş, Halit Zarbun, AhmetKoçak ve Ahmet Salih Çebi'nin karşloylariyle ve oyçokluğu ile;

2 -İşin niteliğine göre Anayasa'nın değişik 152. maddesinin ikinci fıkrasıuyarınca iptal hükmünün yürürlüğe gireceği günün ayrıca kararlaştırılmasına yerolmadığına İhsan Ecemiş, Halit Zarbun, Ziya Önel, Abdullah Üner ve Nihat O.Akçakayalıoğlu'nun karşloylariyle ve oyçokluğu ile;

3/11/1975gününde karar verildi.

KARŞIOYYAZISI

12/7/1974günlü ve 14943 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 2/7/1974gün ve 1974/19-31 sayılı kararına ilişkin karşıoy yazımda açıkladığımgerekçelerle çoğunluğun bu kararındaki görüşlerine de karşıyım.

Üye

İhsan Ecemiş

KARŞIOYYAZISI

21/1/1975günlü, 15125 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mahkememizin 28/11/1974 günlü,1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoy yazımda açıkladığım görev ve yetkiyeilişkin gerekçelerle, çoğunluğun bu kararına da katılmıyorum.

Üye

Halit Zarbun

KARŞIOYYAZISI

21/1/1975günlü ve 15125 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin28/11/1974 gün ve 1974/34 Esas ve 1974/50 sayılı kararında açıkladığımnedenlerle çoğunluğun süreye ilişkin görüşlerine katılmıyorum.

Üye

Ziya Önel

KARŞIOYYAZISI

Cumhuriyetin50 nci Yılı dolayısıyle yayımlanan 1803 sayılı Af Kanununun 2. maddesinin (A)bendinin, Millet Meclisinde Anayasa'nın 92. maddesinin beşinci fıkrasına aykırıbiçimde oylanmış olması nedeniyle Anayasa Mahkemesince, esası incelenmeksizinve Türk Ceza Kanununun 128. maddesi açısından iptaline karar verilmiştir. Buitibarla yasama organının sözü edilen hükmü yeniden düzenlemek yetkisimevcuttur. Böyle olunca yasama organına bu yetkisini kullanabilme olanağınınsağlanması zorunluğu ortaya çıkmaktadır.

Yasamaorganının bu yetkisini kullanabilmesi için de Anayasa Mahkemesi kararının ResmîGazete'de yayımlanmasından itibaren, Anayasa'nın 152. maddesiyle 44 sayılıKanunun 50. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, iptal kararının yürürlüğegirmesi hususunda yeterli bir sürenin verilmesi gerekmektedir. Böyle bir süreverilmediği takdirde Anayasa Mahkemesinin iptal kararı Resmî Gazete'deyayımlandığı tarihte iptal edilen kanun hükmü yürürlükten kalkacak ve busuretle yasama organının bu hükmü yeniden düzenlemesine fırsat ve imkânkalmayacaktır.

Anayasa'nın64. maddesine göre genel ve özel af ilân etme yetkisi Türkiye Büyük MilletMeclisine ait bulunmaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi affın kapsamını vesınırını da belli etmeye yetkilidir. Anayasa Mahkemesinin görüşü de buyoldadır. (Anayasa Mahkemesi Kararı, 9/6/1964 gün ve Esas: 1964/12, Karar:1964/47, Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi cilt 2. Sh. 176).

Kanunkoyucu, Anayasa'nın verdiği bu yetkiye dayanarak ve memleketin sosyalyararlarını da gözönünde tutarak, 1803 sayılı Af Kanunu ile bir bölüm suçlarıve cezalarını tamamen affederken bir bölüm suçların cezalarının 12 yılını vediğer bir bölüm suçların cezalarında ise yalnız beş yılı affetmeyi uygun bulmuşve bu arada Türk Ceza Kanununun 128. maddesinde yazılı suçların tamamen değil,cezasından yalnız beş yıl indirilmesini öngörmüştür.

İptalkararının yürürlüğe girmesi konusunda süre verilmemesi halinde AnayasaMahkemesi kararı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte At Kanununun sözü edilenhükmü yürürlükten kalkacak ve Türkiye Devletini harp tehlikesine maruz kılacakhareketlerde bulunanlarda kanun koyucunun istek ve iradesi hilafına 12 yıllıkaffa tabi olacaktır. Bu nedenler, iptal hükmünün yürürlüğe gireceği gününkararlaştırılırlasını zorunlu hale getirmektedir.

Yukarıdayazılı nedenlerle kararın (iptal hükmünün yürürlüğe gireceği günün ayrıcakararlaştırılmasına yer olmadığına) ilişkin kısmına karşıyım.

Üye

Abdullah Üner

KARŞIOYYAZISI

21/1/1975günlü ve 15125 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Esas: 1974/34, Karar: 1974/50sayılı Anayasa Mahkemesi kararına ilişkin karşıoy yazımın 3 numaralı bendindeaçıkladığım gerekçelerle çoğunluğun bu kararının aynı konu ile ilgili kısmınakatılmıyorum.

Üye

Ahmet Koçak

KARŞIOYYAZISI

Yukarıkikararda (1975/186-204), kanun teklif ve taşanlarının Cumhuriyet Senatosundakigörüşülmeleri sonucunda, Millet Meclisince kabul edilmiş bulunan maddemetinlerinin değiştirilmesi ve Millet Meclisince de bu değişikliklerinbenimsenmemesi nedeniyle sorunun, Anayasa'nın 92. maddesinin beşinci fıkrasıgereğince Karma Komisyona gitmesi halinde, benimsenmeyen maddelere ilişkinolarak Cumhuriyet Senatosunca, Karma Komisyonca ve Millet Meclisince düzenlenenmetinlerin tümünün üç ayrı liste halinde ve her listenin toptan MilletMeclisinde oylanmaları gerektiği öne sürülerek, 1803 sayılı Af Kanunu hakkındabu yolda işlem yapılmayarak maddelerin ayrı ayrı oya sunulmuş olmaları,Anayasa'ya aykırılık nedeni sayılmış ve iptal kararı bu gerekçeyedayandırılmıştır.

Bugörüş, Anayasa'nın, hem 92. maddesine, hem de temel ilkelerine aykırıbulunmaktadır.

İptalkararının dayandırılması gereken düşünceler ise 2/7/1974 ve 28/11/1974 günlü ve(1974/19-1974/31), (1974/39-1974-51) sayılı Anayasa Mahkemesi kararlarınailişkin karşıoy yazılarımda genişliğine belirtilmiş olduğundan tekrarı gereksizbulunmuştur. (Resmî Gazete - günler: 12/7/1974, 29/1/1975; sayılar: 14943: S.9-12; 15133: S. 19-20)."

Sözkonusu karşıoy yazılarımda açıklanan nedenlerle bu kararın gerekçesine katılmıyorum.

Üye

Muhittin Gürün

KARŞIOYYAZISI

21/1/1975günlü ve 15125 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mahkememizin 1974/34-50 sayılıkararına ilişkin karşıoy yazımın 2 numaralı bendinde açıkladığım gerekçelerle,çoğunluğun iptale ilişkin görüşlerine karşıyım.

Üye

Ahmet Salih Çebi

KARŞIOYYAZISI

Anayasa92. madde beşinci fıkra hükmünün işletilişi bakımından "oylanacakmetin" ile "oylama usulü" için, 14943 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Mahkememiz 2/7/1974 gün ve 19/31 sayılı kararına ve iptal hükmününyürürlüğünün bir ileri tarihe bırakılması zorunluğu olarak da Resmî Gazete'nin15125 sayısında Mahkememizin 28/11/1974 günlü kararına ek olarak yayımlanankarşıoy yazılarımda belirttiğim nedenlerle, sayın çoğunluktan ayrılmaktayım.

Üye

Nihat O. Akçakayalıoğlu

Full & Egal Universal Law Academy