ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/181
Karar Sayısı : 1975/196
Karar Günü : 30.9.1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME:Ankara 14. Asliye HukukMahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU:15.5.1974 ünlü, 1803 sayılı“Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı HakkındaKanun”un 15. maddesinin (C) bendinin iptali istemidir.
I. OLAY:
Devlet hesabına yatılı olarak okuduktan sonra mecburî hizmetyükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan alehine, Hazine tarafından açılan tazminat davası,ilgili mahkemede bakılırken, davalı vekili, 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı AfYasasının 15. maddesinin (C) bendinin aynı maddenin (B) ve 10. maddenin (F)bentlerindeki kurallarla çelişik olduğunu ve dolayısiyle yasa önünde eşitlikilkesinin bozulduğunu belirterek bu kuralın iptalini istemiştir. Mahkeme de busavı ciddî görerek iptali için, Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmağa kararvermiştir.
II- İTİRAZIN GEREKÇESİ:
İtirazın gerekçesi özeti:
1803 sayılı Af Yasasının 15. maddesinin (C) bendinin, aynımaddenin (B) ve 10. maddenin (F) bentlerindeki kurallarla çelişik olduğu ve buyüzden Anayasanın 12. maddesinde kurala bağlanan eşitlik ilkesine aykırı olarakyasalaştığı ileri sürülmüştür.
III- YASA METİNLERİ:
1- İtiraz konusu Yasa kuralı:
15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 15. maddesinin (C) bendişöyledir:
“Madde 15- …………
C) Devlet hesabına yatılı olarak okuyan öğrencilerin çeşitlinedenlerle öğrenimlerini tamamlayamamalarından doğan tazminat borçlarının,borcun aslının ödenmesi kaydiyle, faiz ve cezaî şart borçları affedilmiştir.”
2- Dayanılan Anayasa kuralları:
“Anayasanın üstünlüğü ve bağlayıcılığı.
Madde: 8- Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.
Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idaremakamlarını ve kişileri bağlıyan temel hukuk kurallarıdır.”
“III. Eşitlik
Madde: 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefîinanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.”
IV- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılantoplantıda:
1- Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasayauygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde durulmuş ve budenetimin Anayasa Mahkemesince yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Konuhakkında ayrıntılı gerekçeler Anayasa Mahkemesinin 28.11.1974 günlü, Esas:1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan(Resmî Gazete: Gün: 21.1.1975, Sayı: 15125) bunların burada yinelenmesine gerekkalmamıştır.
2- Mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkili olup olmadığısorunu:
Anayasanın değişik 151. maddesine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme sadece o davada uygulayacağı hüküm hakkında Anayasaya aykırılıkitirazında bulunabilir.
Olay bölümünde de açıklandığı gibi, Devlet hesabına yatılı olaraköğretim yaptıktan sonra zorunlu hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan görevindenayrılması nedeniyle, davalı aleyhine, ceza şartı ve faiz ile birlikte tazminatborcunun ödenmesi için Hazinece dava açılmıştır.
Davaya bakan mahkemenin bu uyuşmazlıkta uygulayacağı yasa hükmüsorunu üzerinde durmak gerekir.
Davalı, Devlet hesabına yatılı olarak okuduktan sonra zorunluhizmetinin bir bölümünü yerine getirmiş, öteki bölümünü ise yerinegetirmemiştir. Oysa, iptali istenen 1803 sayılı Af Yasasının 15. maddesinin (C)bendinde, Devlet hesabına yatılı olarak okuyan öğrencilerin çeşitli nedenlerleöğrenimlerini tamamlayamamalarından doğan tazminat borçlarının aslının ödenmesikoşuluyla, faiz ve ceza şartının affedilmesi öngörülmüştür. Bu nedenle iptaliistenen kuralın davada uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Başka bir deyişle,söz konusu kural, öğrenimlerini bitirmeyenlere uygulanacaktır.
Yukardaki açıklamalara göre, 1803 sayılı Yasanın 15. maddesininitiraz konusu (C) bendinin eldeki davaya uygulama olanağı bulunmadığından,anılan bent hakkında Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurma yetkisiyoktur. Bu nedenle, itirazın Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine kararverilmelidir.
V- SONUÇ:
İtirazın, Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine oybirliğiyle,
30.9.1975 gününde karar verildi.
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Şekip ÇOPUROĞLU
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU