ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/184
Karar Sayısı : 1975/199
Karar Günü : 21.10.1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME:Gebze Sulh HukukHâkimliği.
İTİRAZIN KONUSU:26.7.1972 günlü, 1617 sayılı“Toprak ve Tarım Reformu Öntedbirler Kanunu”nun 6. maddesinin birinci vedördüncü fıkraları ile 7. maddesinin birinci fıkrasının iptali istemidir.
I. OLAY:
Müşterek mülkiyet konusu bir tarlanın taraflar arasında, anlaşmaksuretiyle bölüşülmesi olanağı bulunamadığından, sahiplerinden bir kısmının diğerlerinekarşı açtıkları ortaklığın giderilmesi (İzalei şuyû) davasını görmekte olanMahkeme, 1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu Öntedbirler Kanununun 6/1-4. ve7/1. maddelerini Anayasaya aykırı bularak, iptalleri için, Anayasanın değişik151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca AnayasaMahkemesine başvurmaya karar vermiştir.
II- İTİRAZIN GEREKÇESİ:
İtiraz yoluna başvuran Mahkemece, 1617 sayılı Toprak ve TarımReformu Öntedbirler Kanununun 6/1-4. ve 7/1. maddelerinin, Anayasanın 36. ve52. maddelerine öz yönünden aykırı oldukları ileri sürülmüştür.
III- YASA METİNLERİ:
1- İtiraz konusu Yasa kuralları:
26.7.1972 günlü, 1617 sayılı Toprak ve Tarım Reformu ÖntedbirlerKanunun 6. maddesinin itiraz konusu birinci ve dördüncü fıkraları şöyledir:
“Madde 6- Kanunî mirascılık sebebiyle yapılan intikaller hariçolmak üzere, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, tarım arazisineilişkin olarak, büyüklüğü otuz dönümü aşan müstakil parçaların devir ve temlikive tarım reformunun uygulanması bakımından geçersiz sayılır. Ancak, bu kanununyürürlüğe girmesinden sonra arazi satın alacak olan kişiler veya kanunîmirasçıları, arazinin bulunduğu bölgede toprak ve tarım reformununuygulanmasına başlandığında söz konusu araziyi Toprak ve Tarım ReformuKanununda tespit edilecek esaslara göre işliyor veya işletiyorsa ve sahipoldukları arazilerin tümü o bölgede arazi dağıtacaklar için tespit edileceknorm miktarını geçmiyorsa, satınalmış oldukları arazi Toprak ve Tarım Reformuuygulanmasında kamulaştırmaya tabi değildir.
............................
............................
Bu madde hükmü, şüyuun giderilmesi satışları ile 7.2.1972tarihinden önce noterler veya tapu dairelerince düzenlenmiş olan bir resmîsenede dayanan borçlar ile aynı tarihe kadar açılmış davaların sonuçlarınabağlı alacakların takibi dışındaki bütün cebrî satışlarda da uygulanır.
………………….”
“Madde 7/1- 7.2.1972 tarihinden itibaren tarım arazisi üzerindekiifraz ve aynen taksim işlemleri, toprak ve tarım reformunun uygulanması bakımındangeçersiz sayılırlar.”
2- Dayanılan Anayasa kuralı:
Mahkemenin Anayasaya aykırılık gerekçesinde dayanak tutulanAnayasanın 36. ve 52. maddeleri şöyledir:
“II. Mülkiyet hakkı.
a) Mülkiyete ait genel kural;
Madde 36- Herke, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”
“X. Tarım ve çiftçinin korunması;
Madde 52- Devlet, halkın gereği gibi beslenmesini, tarımsalüretimin toplumun yararına uygun olarak artırılmasını sağlamak, toprağınkaybolmasını önlemek, tarım ürünlerini ve tarımla uğraşanların emeğinideğerlendirmek için gereken tedbirleri alır.”
IV- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, aşağıdaki sorun üzerinde durmuştur:
Anayasanın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, sadece o davada uygulayacağıhükümler hakkında Anayasaya aykırılık itirazında bulunabilir.
Olay bölümünde de açıklandığı gibi Mahkemenin bakmakta olduğudava, müşterek mülkiyet konusu bir tarlanın sahiplerinden bir bölümünündiğerlerine karşı açtıkları ortaklığın giderilmesi davasıdır. 1617 sayılıToprak ve Tarım Reformu Öntedbirler Kanununun itiraz konusu hükümleri, tarımarazisinin devir ve temlikini, ifraz ve aynen taksimini toprak ve tarımreformunun gerektirdiği ölçüde sınırlandırmak ve böylece bu kanunun kapsamınagiren nitelikteki arazinin toprak veya bölünerek el değiştirmesinin uygulamayıolumsuz yönde etkilemesini önlemek ereğiyle getirilmişlerdir. Bu bakımdan 6.maddenin birinci fıkrası ile büyüklüğü 30 dönümü aşan bağımsız parçaların devirve temliki, toprak ve tarım reformunun uygulanması yönünden geçersiz sayılmış;ikinci fıkrası ile de bu tür mülkiyet devirlerine ilişkin işlemler yapılırkentapu sicil muhafızlığı veya memurluğunca bu hususun tapu siciline işleneceğibelirtilmiştir. 7. maddede ise tarım arazisi üzerindeki ifraz ve aynen taksimişlerinde de aynı işlemin yapılacağı açıklanmıştır.
Bu açıklamalara göre itiraz konusu hükümlerin eldeki ortaklığıngiderilmesine ilişkin uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak hükümlerden olmamalarınedeniyle itirazın Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine karar verilmelidir.
Öte yandan 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarıncaMahkemenin gerekçeli kararıyla ilgili belgelerin onanlı örnekleri yerinedosyanın aslını aynen göndermiş olması nedeniyle dosyanın geri çevrilmesigerekmekte ise de yukarıda açıklanan duruma göre buna yer görülmemiştir.
V- SONUÇ:
İtirazın, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine,
21,10,1975 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Şekip ÇOPUROĞLU
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU