ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/187
Karar Sayısı : 1975/203
Karar Günü : 3.11.1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME:İzmir Devlet GüvenlikMahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU:26.6.1973 günlü, 1773 sayılı“Devlet Güvenlik Mahkemeleri Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun”un 9.maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi T.C. Anayasası’nın 32. ve 136/1. ve sonmaddelerine aykırı görüldüğünden iptali istenilmiştir.
I. OLAY:
Sanıkların Türk Ceza Kanununun 64/1. maddesi yoluyla 201, 258, 71,53, 36, 40 ncı maddeleri uyarınca cezalandırılmaları istemiyle açılan kamudavasında; sanıkların avukatı, 1773 sayılı Kanun Mad: 9/1-B nin Anayasa aykırıolduğunu ileri sürmüş, Mahkeme itirazı ciddî görerek konu hakkında bir kararverilmesi için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
II- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca toplanmış veyaptığı ilk incelemede, 26.6.1973 günlü, 1773 sayılı Kanunun 1. ve 6.maddelerinin iptallerine ve bu maddelerin iptalleri sonucu olarak artıkuygulama yeri kalmayan öteki maddelerinin de iptallerine 6.5.1975 gününde Esas:1974/35, Karar: 1975/126 sayı ile karar verilmiş olduğunu ve bu kararının11.Ekim.1975 günlü, 15380 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandığını saptamıştır. Bunedenle konu üzerinde yeniden karar verilmesine yer kalmamıştır.
III- SONUÇ:
26.6.1973 günlü, 1773 sayılı “Devlet Güvenlik Mahkemeleri Kuruluşve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun”un tümü 6.5.1975 günlü, Esas: 1974/35,Karar: 1975/126 sayılı karar ile iptal edilmiş ve bu karar 11.Ekim.1975 günlü,15380 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış bulunduğundan bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına Ahmet H.Boyacıoğlu’nun karşıoyu ile ve oyçokluğuyla;
3.11.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Kâni VRANA
Başkanvekili
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Şekip ÇOPUROĞLU
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Bilindiği gibi Anayasa, Anayasaya aykırı hükümlerin yürürlüktekalmamaları, başka bir deyimle ayıklanmaları için “İptal davası” müessesesinikurmuştur (Madde: 149 ve G. madde 9/2). Bu müessesenin işleyişi soyut konulardagenel nitelikte sonuçlar doğurur. İptal davası sonunda iptaline karar verilenhüküm, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günde, iptalin yürürlüğe girmesiiçin kararda daha sonraki bir gün öngörülmüşse o günde kendiliğindenyürürlükten kalkar (Değişik madde: 152/2).
Anayasaya aykırılık iddialarını Anayasa Mahkemesine getirebilmeyolunu mahkemelere açık tutan düzenin işleyebilmesi ise, ortada somut birolayın yani görülmekte olan belli bir davanın bulunması, Anayasaya aykırılığıöne sürülen kanun hükmünün bu davada uygulanma durumunda olması, mahkemeninaykırılık iddiasını ciddi yani üzerinde durulmasını gerektiren bir ağırlıktagörmesi veya kendiliğinden bu hükmü Anayasaya aykırı bulması gibi koşullarıngerçekleşmesine bağlıdır.
Anayasa koyucunun bu son derece dar çerçeveli düzenle güttüğüerek, “iptal davası” müessesesinin varlığına karşın her nasılsa yürürlüktekalabilmiş bir bölük Anayasaya aykırı hükümler yüzünden belirli kişilerinbelirli haksızlıklara uğramalarını önlemektir.
Diğer yandan Anayasanın değişik 151. maddesinde öngörülen yolun,149. maddedekinin tersine Anayasa aykırılık konusunun soyut ve genel değilsomut ve özel bir açıdan ele alındığının ve belirli olayları ve onlarıntaraflarını ön plânda tuttuğunun bir başka kanıtı da mahkemelerden gelenAnayasaya aykırılık iddiaları üzerine verilmiş hükümlerin olayla sınırlı veyalnız tarafları bağlayıcı olmasını yahut tıpkı iptal davası sonunda verilmişkararlar gibi genel nitelikte etkiler yaratmasını Anayasanın AnayasaMahkemesinin takdirine bırakmış olmasıdır.
26.6.1973 günlü 1773 sayılı “Devlet Güvenlik Mahkemeleri Kuruluşve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun”un tümü, Resmi Gazetede yayımlandığıgünden bir yıl sonra yürürlüğe girmek üzere 6.5.1975 günlü, E: 1974/35, K:1975/126 sayılı kararla iptal edilmiş ve bu karar 11.10.1975 günlü, 15380 sayılıResmi Gazetede yayınlanmış bulunduğu için, ilk incelemenin yapıldığı tarihtekanunun özellikle itiraz konusu 9. maddesinin 1. fıkrasının B bendininyürürlükte olduğu açıktır.
Anayasa Mahkemesine 152. madde ile tanınan “olayla sınırlı veyalnız tarafları bağlayıcı” karar alma yetkisinin kullanılabilipkullanılamıyacağını, bu yetkinin kullanılması koşullarının bulunupbulunmadığını saptayabilmek için esasın incelenmesine karar verilmek gerekir.
Bu nedenle, ilk inceleme evresinde, bu konuda yeniden karar verilmesineyer olmadığı yolundaki çoğunluk görüşüne bu bakımdan karşıyım.
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU