ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/23
Karar Sayısı : 1975/27
Karar Tarihi:25/2/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : OrduAğır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : 18.5.1974 günlü, 14890mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı “Cumhuriyetin50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” Hakkında Kanun”un 2. maddesinin(B) bendinin Anayasaya aykırı olduğundan iptali istemidir.
I- OLAY :
Sanıkların, Türk Ceza Kanununun 495.,496. ve 497. maddeleriuyarınca cezalandırılmaları isteği ile Ordu Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davanınyapılmakta olan duruşmasında sanık vekili, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin(B) bendinin Anayasaya aykırılığı olduğunu ileri sürülmüş, Mahkeme, ilerisürmenin ciddi olduğu kanısına vararak iptali için Anayasanın değişik 151. ve22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca itiraz yolu ile AnayasaMahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
II-İTİRAZIN GEREKÇESİ :
İtirazın gerekçesi özeti şöyledir:
1803 sayılı Af Yasasının 5. maddesinin (A) bendini biçim yönündeniptal etmiş olan Anayasa Mahkemesinin 2.7.1974 günlü, 19/31 sayılı iptalkararında açıklanan Anayasaya aykırılık nedenleri, Af Kanununun 2. maddesinin(B) bendi için de geçerli olduğu gibi, 1. madde ile istisna maddeleriarasındaki açık eşitsizlik 2/B maddesini esas yönünden de Anayasaya aykırı halegetirmiştir. Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı Türk Ceza Kanununun495., 496. ve 497. maddeleri bakımından Af Kanununun 2/B maddesinin iptaliistenmiştir.
III- YASA METİNLERİ :
1- Dava konusu Yasa kuralları :
a) 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin iptaliistenen (B) bendi şöyledir:
“B) Türk Ceza Kanununun 202, 203, 205, 206, 207, 208, 209, 210, 212,213, 214, 215, 216, 217, 218 ,219, 403 ncü maddeleriyle 404 ncü maddesininbirinci bendinde ve406,407,414/1,415,416/2-3,491,492,493,494,495,496,497,498,499,500,503 ve 510ncu maddeleriyle Askeri Ceza Kanununun 131 ve 132 nci maddelerinde gösterilensuçları işleyenler hakkında ilgili maddede öngörülen Devlet zararı öncedenödenmek; tazminat hükümleri ise saklı kalmak şartiyle bu maddenin (A) bendihükmü uygulanır.”
b) Türk Ceza Kanununun 495., 496. ve 497. maddeleri şöyledir:
“Madde 495- Her kim, menkul bir malın zilyedini veya cürümmahallinde bulunan bir başkasını cebir ve şiddet kullanarak veya şahsen veyamalen büyük bir tehlikeye düşüreceği beyanı ile tehdit ederek o malı teslimeyahut o malın kendi tarafından zaptına karşı sükut etmeye mecbur kılarsa onseneden yirmi seneye kadar ağır hapis cezasına mahkum olur.
Bir malın yağması esnasında veya akabinde fiili icra veya itmametmek veya malı kaçırmak yahut kendisini veya şerikini cezadan kurtarmak içinmal sahibine veya vaka mahalline gelen başkasına karşı cebir veya şiddet veyatehdit icra eden kimse hakkında da aynı ceza hükmolunur.”
“Madde 496- Her kim bir kimseyi cebir ve şiddet kullanarak veyaşahsen veya malen büyük bir tehlikeye düşüreceği beyanı ile tehdit ederek okimsenin yahut başkasının zararına hukukça hükmü haiz bir senedi vermeye veyaimza etmeye yahut koparıp mahvetmeye mecbur bırakılırsa on seneden yirmi seneyekadar ağır hapis cezasına mahkum olur.”
“Madde 497- Yukarıdaki maddelerde beyan olunan cürümler, geceleyinveya silâh ile tehdit ederek işlenirse onbeş seneden yirmi seneye kadar ağırhapis cezası verilir.
Bu fiiller, yol kesmek suretiyle veya içlerinden velev birisigörünür şekilde silâhlı bulunan ikiden ziyade kimseler yahut kıyafetini tebdiletmiş olan şahıslar tarafından işlenirse ağır hapis cezası yirmi seneden aşağıolamaz.”
2- Dayanılan Anayasa Kuralı:
Anayasanın 92. maddenin beşinci fıkrası metni şöyledir:
Millet Meclisi, Cumhuriyet Senatosundan gelen metni benimsemezse,her iki Meclisin ilgili komisyonlarından seçilecek eşit sayıdaki üyelerden birkarma komisyon kurulur. Bu komisyonun hazırladığı metin Millet Meclisinesunulur. Millet Meclisi, karma komisyonca veya Cumhuriyet Senatosunca veya dahaönce kendisince hazırlanmış olan metinlerden birini olduğu gibi kabul etmekzorundadır. Cumhuriyet Senatosunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabuledilmiş olan madde değişikliklerinde, Millet Meclisinin kendi ilk metninibenimsemesi için, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gereklidir. Bu haldeaçık oya başvurulur.”
IV. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi 25.2.1975 gününde toplanmış ve İçtüzüğünün 15.maddesi uyarınca yaptığı ilk inceleme aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur.
1- Anayasa Mahkemesinin itirazı inceleme görevi ve yetkisi olupolmadığı sorunu:
Suç ve cezaların affı hakkındaki kanunların Anayasaya uygunlukdenetiminin, daha önceki kararlarda ve bu meyanda 21.1.1975 sayı: 15125 sayılıResmi Gazetede yayımlanan 28.11.1974 günlü, Esas:1974/34, Karar: 1974/50 sayılıkararda açıklanmış bulunan nedenlerle Anayasa Mahkemesinin görevine veyetkisine girdiği sonucuna varılmıştır. Halit Zarbun bu görüşe karşı oydabulunmuştur.
2- Uygulanacak madde sorunu:
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme iptal isteğini taşıyan kararındaher ne kadar 1803 sayılı Af Kanununun 2. maddesinin (B) bendinin Türk CezaKanununun 495., 496. ve 497. maddeleri bakımından iptali isteğinde bulunmuşsada, olayın niteliğine göre mahkemenin 496. maddeyi uygulama olanağı yoktur. Buitibarla bu madde ile ilgili itirazın Mahkemenin yetkisizliği yönünden reddinekarar verilmelidir.
Diğer yönden, itiraz yoluna başvuran Mahkemece bu davada iptalisteğine konu edilen 1803 sayılı Af Yasasının 2. maddesinin (B) bendi Türk CezaKanununun 495. ve 497. maddeleri yönünden 28.1.1975 gününde Esas: 1974/56,Karar: 1975/8 sayılı kararla iptal edilmiş bulunduğundan, bu maddelerbakımından işin esasının incelenmesine gerek kalmadığından bu konuda yenidenkarar verilmesine olanak yoktur.
VI- SONUÇ :
1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içindebulunduğuna, Halit Zarbun’un karşıoyu ile ve oyçokluğu ile;
2- Türk Ceza Kanununun 496. maddesinin davada uygulama yeribulunmadığı anlaşıldığından itirazın bu yöne ilişkin bölümünün Mahkemeninyetkisizliği yönünden reddine;
3- 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendininTürk Ceza Kanununun 495. ve 497. maddeleriyle sınırlı olarak iptaline 28.1.1975gününde Esas: 1974/56, Karar: 1975/8 sayı ile karar verilmiş bulunduğundan bukonuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliğiyle;
25.2.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerinekatılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN