ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/38
Karar Sayısı : 1975/45
Karar Tarihi:11/3/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmirBirinci Ağır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanan 15.5.1974 günlü,1803sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı HakkındaKanun”un 3. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün, esas yönünden Anayasanın 12. maddesineaykırılığı nedeniyle iptali istenmiştir.
I- OLAY :
20.2.1930 günlü, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini KorumaHakkında Kanun hükümlerine aykırı eylemlerinden ötürü, beş sanık hakkında, sözügeçen Yasanın 6258 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin (A) ve (C) bentlerinegöre cezalandırılmaları istemiyle, yöntemine uygun biçimde açılıp İzmir 1.AğırCeza Mahkemesinde Esas: 1972/22 sayı ile görülmekte olan kamu davasında,sanıkların eylemleriyle suç günlerine göre uygulanması gereken yasa kurallarıarasında bulunan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasındakikuralı esas yönünden Anayasanın 12. maddesine aykırı gören Mahkemece, bukuralın iptali için Anayasa’nın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılıKanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına kararverilmiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 11.3.1975gününde yapılan ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinde durulmuştur:
1-Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olupolmadığı sorunu:
Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasayauygunluk denetimine bağlı olduğu, daha önce Mahkememizin verdiği 28.11.1974günlü, Esas: 1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararda gerekçeleriyle birlikteaçıklanmıştır. (Resmi Gazete gün: 21.1.1975, sayı: 15125)
Orada da benimsendiği üzere, bir kuralı itiraz konusu yapılan15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasa, Anayasanın değişik 147. maddesindeki “kanun”deyiminin kapsamına girmektedir. Öbür yönden, Anayasanın Anayasaya uygunlukdenetimin dışında bıraktığı yasalardan değildir.
Şu duruma göre, itiraz yoluyla gelen bu işe bakmanın AnayasaMahkemesinin görevi içinde bulunduğu ortadadır.
Bu görüşe Şahap Arıç katılmamıştır.
2- İtirazın yöneltildiği 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikincifıkrasındaki “ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 1567 sayılıKanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerini ihlâl eyleyen fiiller” eilişkin kuralın iptaline 5.3.1975 gününde, Esas:1975/3, Karar: 1975/35 sayı ilekarar verilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yerkalmamıştır.
III- SONUÇ :
1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi içindebulunduğuna Şahap Arıç’ın karşıoyu ile ve oyçokluğuyla;
2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikincifıkrasındaki “ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 1567 sayılıKanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerini ihlâl eyleyen fiiller”e ilişkinkuralın iptaline 5.3.1975 gününde, Esas:1975/3,Karar:1975/35 sayı ile kararverilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığınaoybirliğiyle;
11.3.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy ekli
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ