ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/39
Karar Sayısı : 1975/41
Karar Tarihi:11/3/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İzmirBirinci Ağır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanan 15.5.1974 günlü,1803sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı HakkındaKanun”un 3. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan kuralın, 20.2.1930 günlü,1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki Kanunun değişik 3. maddesinin(A) ve (C) bentleri yönünden, iptali istenmiştir.
I- OLAY :
Sanıklar hakkında 20.2.1930 günlü, 1567 sayılı Türk ParasınınKıymetini Koruma hakkındaki Kanun hükümlerine aykırı davranmaktan ötürü açılandavada Mahkeme 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasanın 3. maddesinin ikincifıkrasında yer alan kuralın, 1567 sayılı Yasanın değişik 3. maddesinin (A) ve(C) bentleri yönünden, Anayasanın 12. maddesine aykırı görerek, iptali için Anayasa’nındeğişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca AnayasaMahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğü’nün 15. maddesi uyarınca 11.3.1975gününde yapılan ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerindedurmuştur:
1- Anayasa Mahkemesi’nin itirazı incelemeye görevli ve yetkiliolup olmadığı sorunu:
Suç ve Cezaların Affı Hakkındaki Yasama belgelerinin, Anayasayauygunluk denetimine bağlı olup olmayacağı sorunu üzerinde tekrar tartışmalaryapılmış ve bu denetimin Anayasa Mahkemesince yapılmasına anayasal açıdanolanak bulunduğu sonucuna varılmıştır. Konu hakkında ayrıntılı gerekçeler, dahaönce Mahkememizin verdiği 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34,Karar: 1974/50 sayılıkararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmi Gazete: Gün:21.1.1975, Sayı :15125) burada tekrarına gerek kalmamıştır.
Orada da gerekçeleriyle gösterildiği ve benimsendiği üzere, birkuralı itiraz konusu yapılan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasa, Anayasanındeğişik 147. maddesindeki “kanun” deyiminin kapsamına girmektedir. Öbür yönden,Anayasanın, Anayasaya uygunluk denetimin dışında bıraktığı yasalardan değildir.Şu duruma göre, itiraz yoluyla gelen bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesiningörevi içinde bulunduğu ortadadır.
Bu görüşe Şahap Arıç katılmamıştır.
2- İtiraz konusu kuralın daha önce iptal edilmiş olması:
15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikincifıkrasındaki Kuralın ve “Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 1567 sayılıKanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerine ihlâl eyleyen fiiller” eilişkin hükümler yönünden iptaline 5.3.1975 gününde, Esas: 1975/3, Karar:1975/35sayı, karar verilmiş bulunduğundan, bu konuda yeniden karar verilmesine yerkalmamıştır.
III-SONUÇ :
1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi içindebulunduğuna Şahap Arıç’ın karşıoyu ile ve oyçokluğu ile;
2-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci fıkrasındakiKuralın ve “Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 1567 sayılı Kanunlar ilebunların ek ve tadilleri hükümlerine ihlâl eyleyen fiiller” e ilişkin hükümleryönünden iptaline 5.3.1975 gününde Esas:1975/3,Karar:1975/35 sayı ile kararverilmiş bulunduğundan, bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığınaoybirliğiyle;
11.3.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy ekli
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ