ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/41
Karar Sayısı : 1975/43
Karar Tarihi:11/3/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İstanbul3. Ağır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : Resmi Gazetenin 18.5.1974günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı“Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” hakkındaki Kanun”un 3.maddesinin iptali istemidir.
I- OLAY :
Yurda kaçak olarak sokulmuş otuzbin lira değerindeki otomobilibaşkasına satmaya teşebbüs etmek suretiyle işledikleri ileri sürülen toplukaçakçılık suçundan dolayı sanıklar hakkında açılan kamu davasında uygulanacakolan 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunun yer aldığı 1803sayılı Yasanın 3. maddesinin, Anayasanın 92. maddesinin beşinci fıkrası ilesaptanan yöntemlere uyulmadan yasalaştırıldığı Cumhuriyet Savcılığınca ilerisürülmüş, bu iddia Mahkemece ciddi bulunarak iptali için Anayasanın değişik151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Kanunun 27. maddeleri uyarınca itirazyoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiştir.
II. İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğü’nün 15. maddesi gereğince 11.3.1975gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, aşağıdaki sorunlar üzerindedurulmuştur:
1- Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olupolmadığı:
Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasayauygunluk denetimine bağlı olduğu, daha önce Mahkememizce verilen ve ResmiGazetenin 21.1.1975 günlü, 15125 sayılı nüshasında yayımlanan 28.11.1974 günlü,Esas: 1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararda gerekçeleriyle birlikteaçıklanmıştır.
Orada da benimsendiği üzere, bir kuralı itiraz konusu yapılan15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasa, Anayasanın değişik 147. maddesindeki “kanun”deyiminin kapsamına girmektedir. Öbür yönden, Anayasanın, Anayasaya uygunlukdenetimi dışında bıraktığı yasalardan değildir. Şu duruma göre, itiraz yoluylagelen bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesi’nin görevi içinde bulunduğu ortadadır.
Bu görüşe Şahap Arıç katılmamıştır.
2- İncelemenin sınırlandırılması:
Mahkemenin bakmakta olduğu davada sanıklar hakkında uygulanmasıistenen 1918 sayılı Kanunun değişik 27. maddesi 15.5.1974 günlü, 1803 sayılıKanunun itiraz konusu yapılan 3. maddesinin ikinci fıkrası kapsamına girdiğineve Mahkeme de bu fıkradaki kuralın 1918 sayılı Kanunun değişik 27. maddesiyönünden Anayasaya aykırılığını ileri sürdüğüne göre, mahkemenin görmekteolduğu davada uygulanacak kanun kuralı olması nedeniyle, Anayasa Mahkemesi işinesasını, 3. maddenin ikinci fıkrasının 1918 sayılı Kanunun değişik 27. maddesiile sınırlı olarak inceleyebilir.
Nihat O.Akçakayalıoğlu, uygulanacak kanun hükmü olması nedeniyleesasın 3. maddenin ikinci fıkrasının tümü yönünden incelenmesi gerektiğidüşüncesiyle bu görüşe katılmamıştır.
3- İtiraz konusu kuralın daha önce iptal edilmiş olması:
İtirazın yöneltildiği 1803 sayılı Kanunun 3. Maddesinin ikincifıkrasındaki kuralın 1918 sayılı Kanunun 27. ve 33. maddeleri yönünden iptaline28.1.1975 gününde Esas: 1974/48, Karar:1975/10 sayıyle karar verildiğinden, bukonuda yeniden karar verilmesine yer kalmamıştır.
III-SONUÇ :
1- İşin incelemesinin Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisi içindebulunduğuna, Şahap Arıç’ın karşı oyu ile ve oyçokluğuyla;
2- İşin esasının 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3.maddesinin ikinci fıkrasında kurulın 1918 sayılı Kanunun 27. maddesi ilesınırlı olarak incelenmesine Nihat O.Akçakayalıoğlu’nun incelemenin 3.maddesinin ikinci fıkrasının tümü yönünden yapılması gerektiği yolundaki karşıoyu ile ve oyçokluğuyla;
3-15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikincifıkrasındaki kuralın 1918 sayılı Kanunun 27. ve 33. maddeleri yönünden iptaline28.1.1975 gününde Esas:1974/48, Karar:1975/10 sayıyle karar verilmişbulunduğundan, bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliğiyle;
11.3.1975 gününde karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy ekli
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada kararşeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun şeklindekullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ