ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1975/5
Karar Sayısı : 1975/17
Karar Tarihi:17/2/1975
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME : İstanbulİkinci Ağır Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : “Cumhuriyetin 50 nci YılıNedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı” hakkındaki Kanun” un 2. Maddesinin, Anayasayaaykırı olduğundan, iptaline karar verilmesi istenmiştir.
OLAY :
Toplu olarak uyuşturucu madde bulundurmak ve satmak suçundan ötürüsanıkların, Türk Ceza Kanununun 403. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarıuyarınca cezalandırılmaları isteği ile İstanbul İkinci Ağır Ceza Mahkemesindeaçılan davanın yapılmakta olan duruşmasında, sanıkların birinin vekili, 1803sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin Anayasaya aykırı olduğunu ilerisürmüş, Cumhuriyet Savcısının da katılığı bu savın ciddi olduğu kanısına varanAğır Ceza Mahkemesi, 1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin iptali istemi ileAnayasa Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
(Konu, daha önce yapılmış itirazlar nedeniyle Anayasa Mahkemesinceincelenip karara bağlanmış olduğundan ilgili yasa hükümleriyle itirazdadayanılan Anayasa hükümlerinin buraya aktarılmasında yarar görülmemiştir.)
İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 3.2.1975 günündeMuhittin Taylan, Kâni Vrana, Kemal Berkem, Şahap Arıç, İhsan Ecemiş, AhmetAkar, Halit Zarbun, Ziya Önel, Abdullah Üner, Ahmet Koçak, Muhittin Gürün,Lütfi Ömerbaş, Adil Esmer, Nihat O.Akçakayalıoğlu ve Ahmet H.Boyacıoğlu’nunkatılmaları ile yapılan ilk inceleme toplantısında:
1- Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin, Anayasayauygunluk denetimine bağlı tutulması gerektiğine Şahap Arıç ile Halit Zarbun karşıoylariyleve oyçokluğu ile;
2- Dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının,1803 sayılı Yasanın 2. maddesinin (B) bendinin Türk Ceza Kanununun 403. maddesininüçüncü ve beşinci fıkraları ile sınırlı olarak incelenmesine, NihatO.Akçakayalıoğlu incelemenin (B) bendinin tümünün incelenmesi gerektiğiyolundaki karşı oyu ile ve oyçokluğu ile;
Karar vermiş ve her iki bendin içerdiği konulara ilişkingerekçeler, Anayasa Mahkemesinin, sırasiyle, 28.11.1974 günlü ve1974/34-1974/50 ve 7.1.1975 günlü ve 1975/5-1975/3 sayılı kararlarındayeterince açıklanmış olduğundan bunların burada yinelenmesine gerekgörülmemiştir.
1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin, Türk CezaKanununun 403. maddesinin üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları ilesınırlı olarak, Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiği kararlarla iptal edildiği,işbu ilk inceleme evresinde, saptanmış ve bu nedenle de konu üzerinde esasyönünden başkaca inceleme yapılmasına gerek kalmamıştır.
SONUÇ :
15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 2. maddesinin (B) bendinin,Türk Ceza Kanununun 403. maddesinin üçüncü, dördüncü ve altıncı fıkraları ilesınırlı olarak iptaline 7.1.1975 gününde, Esas: 1974/51, Karar: 1975/3 ve aynımaddenin yine (B) bendinin Türk Ceza Kanununun 403. maddesinin beşinci fıkrasıaçısından iptaline 28.1.1975 gününde Esas: 1974/55, Karar: 1975/11 sayı ilekarar verilmiş bulunduğundan aynı konularda yeniden karar verilmesine yerolmadığına;
Oybirliğiyle 17.2.1975 gününde
karar verildi.
Başkan
Muhittin TAYLAN
Başkanvekili
Kâni VRANA
Üye
Kemal BERKEM
Üye
Şahap ARIÇ
Karşıoy eklidir.
Üye
İhsan ECEMİŞ
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Halit ZARBUN
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O.AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H.BOYACIOĞLU
KARŞIOY YAZISI
Görev sorununa ilişkin karşıoy:
İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasayaaykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığıileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.
İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp kararniteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukukisonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetiminetabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabitutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediğikararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 deolduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklindekullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığındanKanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinintakdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmişolur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayetedilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, afyetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu husustaistisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasadakarar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanunşeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.
Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’ningörevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin göreviiçinde kabul eden karara karşıyım.
Üye
Şahap ARIÇ
KARŞIOY YAZISI
21.1.1975 günlü 15125 sayılı Resmi Gazetede yayımlananMahkememizin 28.11.1974 günlü, 1974/34-50 sayılı kararına ilişkin karşıoyyazımda açıkladığım gerekçelerle, çoğunluğun görevle ilgili görüşlerinekatılmıyorum.
Üye
Halit ZARBUN