ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1976/10
Karar Sayısı : 1976/36
Karar Günü : 24.6.1976
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: YargıtayCeza Genel Kurulu.
İTİRAZIN KONUSU: 15.5.1974 günlü, 1803sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı HakkındaKanun”un 6. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasanın 8. ve 12. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
I. OLAY:
İki kardeşini aynı suçluluk kastı altında tahrik sonucuöldürdükten sonra ayrı kasıt altında öz babasını öldürmekten sanık hakkında 18yıl ağır hapis cezası ile 24 yıl ağır hapis cezaları içtima ettirilip Türk CezaKanununun 77. maddesinin birinci bendi gereğince 36 yıl ağır hapis cezasıverilmiş ve cezadan ayrıca Af Kanununun itiraz konusu 6. maddesinin ikincifıkrası gereğince 12 yıl indirim yapılarak sonuçta 24 yıl ağır hapis cezasıhükmedilmiştir. Bu hüküm Yargıtay Birinci Ceza Dairesince “müebbet ağır hapiscezasından çevrilen 24 yıl ağır hapis cezasının donmuş olacağı ve artık bumiktar üzerinden ikinci bir indirim yapılamıyacağı ve cezanın 36 yıl ağır hapiscezası olması gerekeceği” gerekçesi ile bozulmuş, Cumhuriyet Başsavcılığınca bukarara karşı itirazda bulunulmuş, Ceza Genel Kurulu; olayda uygulanması gereken1803 sayılı Yasanın 6. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün Anayasanın 8 ve 12.maddelerine aykırı bulunduğu kanısına vararak Anayasanın değişik 151. maddesiuyarınca anılan kuralın iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurulmasınakarar vermiştir.
II. İTİRAZIN GEREKÇESİ:
İtirazın gerekçesi özetle; 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı AfYasasının 6. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasanın eşitlik kuralına uymadığıbiçimindedir.
III. YASA METİNLERİ:
A. İptali istenen 1803 Sayılı Af Kanununun 6. maddesinin 2.fıkrası hükmü şöyledir:
………………………
Ancak, bu kanundan yararlanmış olmakla beraber Türk Ceza Kanununun77. maddesi gereğince, aynı neviden şahsî hürriyeti bağlayıcı muvakkatcezaların birleştirilmesi sonucu, tatbik edilecek cezadan (12) yıl indirilir.
B. İlgili Yasa Metinleri:
İptali istenen kuralın uygulanması, Af Kanununun 1. maddesi hükmüve Türk Ceza Kanununun 77. maddesi hükümleri ile ilgilidir.
1803 sayılı Af Kanununun 1. maddesi:
Madde 1- 7.2.1974 tarihine kadar işlenmiş suçlardan:
A) Kanunların suçu tesbit eden asıl maddesinde, üst sınırı (12)yılı geçmiyen hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile yahut yalnız veya birlikteolarak para cezası ile cezalandırdığı veya müsadereyi yahut bir meslek veyasanatın yapılmamasını veyahut bu cezalardan birini veya birkaçını gerektirenfiiller hakkında takibat yapılmaz.
B) (12) yıl veya daha az hürriyeti bağlayıcı bir cezaya yahut birmiktarı aşmıyan hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile birlikte veya müstakillenhükmedilmiş para cezasına mahkûm olanlar veyahut mahkemelerden başka mercilercehaklarında para cezası tayin edilenler, “9 ncu madde hükmü saklı kalmakşartıyle” fer’i ve mütemmim cezalarıyle ceza mahkumiyetlerinin sonuçlarını dakapsamak üzere affedilmişlerdir.
C) Müstakillen (12) yıldan fazla hürriyeti bağlayıcı bir cezayaveya bununla birlikte para cezasına mahkûm edilenlerin hürriyeti bağlayıcıcezalarının (12) yılı ve para cezalarının tamamı affedilmiştir.
D) Türk Ceza Kanunu ile diğer kanunlarda yazılı suçlardan dolayıölüm cezasına mahkûm edilenlerin bu cezaları (30) yıl ağır hapse, müebbet ağırhapse mahkûm edilenlerin cezaları da 24 yıl ağır hapse çevrilmiştir.
E) Yüksek Adalet Divanı tarafından mahkûm edilmiş olanların 78sayılı, 218 sayılı ve 780 sayılı Af Kanunları ile Anayasanın 97 nci maddesiuyarınca cezaları kısmen veya tamamen affedilenlerle bu afların dışındakalanların aslî ve fer’i cezaları dayandıkları kanun hükümleri ayırtedilmeksizin bütün neticeleri ile birlikte ortadan kaldırılmıştır.
Türk Ceza Kanununun 77. maddesinin ilgili 1. bendi:
“Madde 77-1) Ayni neviden şahsî hürriyeti bağlayıcı muvakkatcezaların birleştirilmesi halinde tatbik edilecek ceza ağır hapiste 36, hapiste25, sürgünde 15, hafif hapiste 10 seneyi geçemez.”
C. Anayasa Hükümleri:
Anayasanın dayanılan 12. maddesi hükmü de şöyledir:
“Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din vemezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.”
IV. İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi; İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 25.3.1976 günüKâni Vrana, Şevket Müftügil, İhsan Ecemiş, Halit Zarbun, Ziya Önel, AbdullahÜner, Ahmet Koçak, Şekip Çopuroğlu, Fahrettin Uluç, Muhittin Gürün, LûtfiÖmerbaş, Hasan Gürsel, Ahmet Salih Çebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Ahmet H.Boyacıoğlu’nun katılmalarıyle yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıdakisorunlar üzerinde durmuştur.
1- Anayasa Mahkemesi’nin itirazı incelemeye görevli ve yetkiliolup olmadığı sorunu:
Suç ve cezaların affı hakkındaki yasaların Anayasaya uygunlukdenetimine bağlı olup olmayacağı tartışılmış ve bunların Anayasaya uygunlukdenetimine bağlı bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu konudaki ayrıntılıgerekçeler Anayasa Mahkemesi’nin 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34, Karar:1974/50 sayılı kararında tümüyle açıklanmış bulunduğundan (Resmî Gazete , Gün:21.1.1975, Sayı: 15125), bunların burada yinelenmesine gerek görülmemiştir.
Şu duruma göre bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesi’nin görevi içindebulunduğu açıktır.
Halit Zarbun bu görüşe katılmamıştır.
2- İncelemenin sınırlandırılması sorunu:
Sanığın üzerine atılı suçların niteliğine göre, davada uygulanacakhüküm, 1803 sayılı Yasanın 6. maddesinin ikinci fıkrası bulunduğundan,incelemenin bu fıkra ile sınırlı olarak yapılması gerekmektedir.
Nihat O. Akçakayalıoğlu, sözü geçen Yasanın 6. maddesinin ikincive üçüncü fıkralarının birlikte incelenmesi gerektiği görüşünde bulunmuştur.
İlk İnceleme sonunda verilen karar şöyledir:
“1- İşin incelenmesinin Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkisiiçinde bulunduğuna Halit Zarbun’un karşıoyuyla ve oyçokluğuyla,
2- İşin esasının 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Af Yasasının 6.maddesinin ikinci fıkrasıyle sınırlı olarak incelenmesine, Nihat O.Akçakayalıoğlu’nun aynı maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının birlikteincelenmesi gerektiği yolundaki karşıoyuyla ve oyçokluğuyla,
25.3.1976 gününde karar verildi.”
V. ESASIN İNCELENMESİ:
İşin esasına ilişkin rapor, iptali istenen yasa hükmü ile ilgiliAnayasa ve Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri, bunlara ilişkin gerekçeler veYasama Meclisleri tutanakları okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- İtirazın biçim yönünden incelenmesi:
15.5.1974 günlü, 1803 Sayılı Yasanın 6. maddesinin tümünün MilletMeclisi Genel Kurulunda son şeklini aldıktan sonra Cumhuriyet Senatosunda aynenkabul edildiği ve kesinleştiği anlaşıldığından, biçim yönünden Anayasa’nın 92.maddesi ile İçtüzük hükümlerine uygun şekilde yasalaştığı Kanunun kimimaddelerindeki biçime ilişkin aykırılığın bu madde için söz konusu olmadığıanlaşılmıştır.
2- İtirazın esas yönünden incelenmesi:
İtiraz konusu Yasa kuralının daha önce Anayasa Mahkemesince24.6.1976 günlü, Esas: 1976/7, Karar: 1976/35 sayılı kararla iptal edildiğianlaşılmış bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine gerek olmadığısonucuna varılmıştır.
VI. SONUÇ:
1- 15.5.1974 günlü, 1803 Sayılı Af Kanununun 6. maddesinin ikincifıkrasının yasalaşmasında biçim yönünden Anayasaya aykırılık bulunmadığınaoybirliği ile;
2- Sözü geçen Kanunun itiraz konusu yapılan 6. maddesinin ikincifıkrası Esas: 1976/7, Karar: 1976/35 sayılı kararla iptal edilmiş olduğundan bukonuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına oybirliği ile;
24.6.1976 gününde karar verildi.
Başkan
Kâni VRANA
Başkanvekili
Şevket MÜFTÜGİL
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Ziya ÖNEL
Üye
Abdullah ÜNER
Üye
Ahmet KOÇAK
Üye
Şekip ÇOPUROĞLU
Üye
Fahrettin ULUÇ
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Hasan GÜRSEL
Üye
Ahmet Salih ÇEBİ
Üye
Adil ESMER
Üye
Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU
Üye
Ahmet H. BOYACIOĞLU