Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1976/5, K.1976/7 Sayılı Karar - 05/02/1976

ANAYA SA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1976/5

Karar Sayısı:1976/7

Karar günü:5/2/1976

Resmi Gazete tarih/sayı:9.4.1976/15554

İtirazyoluna başvuran Mahkeme: Siverek Ağır Ceza Mahkemesi.

İtirazınkonusu : 15/5/1974 günlü, 1803 sayılı "Cumhuriyetin 50 nci Yılı NedeniyleBazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun"un 7. maddesinin A bendininiptali istemidir.

I.OLAY:

Taammüdenadam öldürmeye azmettirmek suçundan sanık kişi hakkında Siverek Ağır CezaMahkemesi tarafından verilen 24/2/1975 günlü, 1975/75 sayılı hüküm, YargıtayBirinci Ceza Dairesinin 4/8/1975 günlü, 1975/1355- 2829 sayılı ilâmı ilebozulmuş, mahkeme bozma ilâmına uyulmasına karar vererek duruşmayısürdürmüştür. Sanık vekili 3/11/1975 günlü dilekçeyle 1803 sayılı Af Yasasının7. maddesinin A bendinin Anayasa'nın 12. maddesine aykırı olduğunu ilerisürmüş, Cumhuriyet Savcısı bu görüşe katılmamış, Anayasa'ya aykırılık savınınciddi olduğu kanısına varan mahkeme sözü geçen kuralın iptali için Anayasa'nındeğişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarıncaAnayasa Mahkemesine başvurulmasına 29/12/1975 gününde oyçokluğu ile kararvermiştir.

III.YASA METİNLERİ:

l-İtiraz konusu kural:

15/5/1974günlü, 1803 sayılı "Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç veCezaların Affı Hakkında Kanun" un 7. maddesinin itiraz konusu A bendişöyledir:

"Madde7.-A) Bu Kanundan yararlanıp, ölüm cezaları 30 yıl ağır hapse ve müebbet ağırhapis cezaları 24 yıl ağır hapse çevrilenlerin şartlı salıverilmelerinde,dışarda geçirecekleri. 1/3 süre, çevrilen bu cezalan üzerinden; muvakkathürriyeti bağlayıcı cezalara mahkûm edilmiş olup da, bu kanundanyararlananların şartlı salıverilmelerinde ise, dışarda geçirecekleri 1/3 süre,af ile yapılacak indirimden önceki esas ceza miktarı üzerinden yapılır. Şartlısalıverilmede; 647 sayılı Cezaların infazı Hakkındaki Kanunun değişik 19 ncumaddesinin birinci fıkrasında belirtileri iyi hallilik ile, ikinci fıkrasındaöngörülen şartlar bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki süre içinaranmaz."

2-Dayanılan Anayasa kuralı :

Anayasayaaykırılık itirazına dayanak olarak ileri sürülen Anayasanın 12. maddesişöyledir:

"III.Eşitlik.

Madde12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhepayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz."

IV.İLK İNCELEME :

AnayasaMahkemesi, içtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında,aşağıdaki sorun üzerinde durmuştur.

Anayasa'nın151 ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddelerine göre; yönteminceaçılmış ve görevine giren bir davaya bakmakta olan mahkeme, ancak o davadauygulanma yeri bulunan kuralların iptali istemiyle Anayasa Mahkemesinebaşvurmaya yetkilidir.

1803sayılı Af Yasasının 7. maddesinin iptali istenen A bendi, bu yasadan yararlanıpÖlüm cezaları 30 yıl ağır hapse ve müebbet ağır hapis cezalan 24 yıl ağır hapseçevrilenler ile muvakkat hürriyeti bağlayıcı cezalara mahkûm edilmiş olanlarınşartla salıverilmelerinde dışarıda geçirecekleri 1/3. sürenin ne yoldahesaplanacağını kurala bağlamıştır. Bu kuralın, mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma yeri olup olmadığını saptamak için, cezanın infazı kavramı ve647 sayılı (Cezaların infazı Hakkında Kanun), birlikte incelenmesi gerekir. Adıgeçen Yasanın 1712 sayılı Yasa ile değişik 19. maddesinde şartlı salıverilme,hükümlülük süresinin belli bir kısmını çekmiş olmak koşuluna bağlanmıştır.Kuralda bu koşul öngörüldüğüne göre, şartlı salıverilmenin uygulanabilmesi içinönce ortada ceza mahkûmiyetini öngören bir kesin hüküm bulunmalı ve bu kesinhüküm gereğince infaz başlamış olmalıdır. Esasen Ceza Muhakemeleri UsulüKanununun 395. maddesi de "mahkûmiyet hükümleri katileşmedikçe icraolunamaz" kuralı ile infazın başlaması için kesin hükmü gerekli görmüştür.Af Yasasından yararlananların şartlı salıverilmelerinde dışarıda geçirileceksurelerin ne yolda hesaplanacağını düzenlemiş olması nedeniyle itiraz konusukural da, yalnız cezanın infaz evresi ile ilgilidir ve bu kurala göre dışarıdageçirilecek sürenin hesaplanması, ceza mahkûmiyetini belirleyen kesin hükmünvarlığı ile mümkün olabilecektir. Oysa, olay bölümünde de açıklandığı üzere,sanık hakkındaki asıl ceza davası sonuçlanmamış olduğundan ortada, sanığınmahkûmiyetine ilişkin bir kesin hüküm mevcut değildir.

Yukarıdaaçıklanan nedenlerle itiraz konusu kuralın mahkemenin bakmakta olduğu cezadavasında uygulanma yeri bulunmadığından, başvurmanın mahkemenin yetkisizliğiyönünden reddine karar verilmelidir. Nihat O. Akçakayalıoğlu sadece uygulanacakhüküm olmaması nedeniyle itirazın reddi gerekeceği görüşünde bulunmuştur.

Öteyandan 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasa'nın 27. maddesinde öngörülen, mahkemeyiAnayasa'ya aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına götüren görüşünüaçıklayan gerekçeli kararın kâğıtlar arasında bulunmaması bir eksiklik ise de,yukarıda açıklanan duruma göre bu yön üzerinde durulmasına gerek görülmemiştir.

V.SONUÇ:

İptaliistenen 15/5/1974 günlü, 1803 sayılı Af Kanununun 7. maddesinin (A) bendinindavada uygulanacak hüküm olmadığı anlaşıldığından, başvurmanın, Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddine, Nihat O. Akçakayalıoğlu'nun sadece uygulanacakhüküm olmaması nedenine dayanılarak istemin reddi gerektiği yolundaki görüşüile ve sonuçta oybirliğiyle,

5/2/1976gününde karar verildi.

KARŞIOYYAZISI

Anayasaldenetimi sağlamak üzere Anayasa Mahkemesine "başvurmaya yetkili"olanlar, Anayasa'nın 149. ve 151. maddelerinde gösterilenlerdir. Aynımaddelerde ve bunlara dayanan 44 sayılı Kanunun Dördüncü Kısım Birinci Bölümmaddelerinde yer alan öteki öğeler, başvurma yetkisinin "kullanılmasıkoşulları"dır.

İptaliniistediği yasal kuralın bakmakta olduğu davada uygulanacak nitelikte olmayışıitirazcı mahkemenin başvurma yetkisinin yokluğunu değil, var olan bu yetkisinikullanamayacağını gösterir.

Üye

Nihat O. Akçakayalıoğlu