Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1976/8, K.1976/11 Sayılı Karar - 02/03/1976

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1976/8

Karar Sayısı:1976/11

Karar Günü:2/3/1976

Resmi Gazete tarih/sayı:10.6.1976/15612

İtirazyoluna başvuran: Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulu.

İtirazınkonusu: 4/7/1972 günlü, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun7/A., 8/2., 9., 10., 14/2-3. ve 16. maddelerinin Anayasanın 2., 7., 12., 132.,133., 134., 138., 140. maddelerine ve 26/10/1963 günlü, 357 sayılı AskeriHâkimler Kanununun 17/7/1972 günlü 1611 sayılı, 357 sayılı Askeri HâkimlerKanununun 17/7/1972 günlü 1611 sayılı Kanunun 1. maddesiyle değiştirilen 12.maddesinin (B) işaretli bendinin 2 sayılı fıkrasının (f) işaretli alt bendininAnayasanın 4., 7., 8., 12., 132., 133., 134., 140. maddelerine aykırılığınedeniyle iptal edilmeleri istemidir.

I-Olay :

DavacıAvukatı, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Askeri Hâkim Üyelerinden biri olanmüvekkili hakkında Milli Savunma Bakanlığınca yapılan sicil düzenlemesineilişkin işlemin iptali ve düzenlenmiş olan sicillerin geçersiz sayılmasıistemiyle adı geçen Bakanlık aleyhine Askeri Yüksek İdare Mahkemesine davaaçmıştır.

5Mayıs 1975 günlü dava dilekçesi genel evrak 1975/2262 sayı ile işleme konulmuş,davalı Bakanlığa ve Bakanlığın cevap dilekçesi davacı avukatına tebliğ edilmiş,davacı avukatının cevaba cevap vermeyeceğini bildirmesi üzerine de dava dosyasıAskeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanunsözcülüğüne verilmiştir.Başkanunsözcülüğünce, 17 Kasım 1975 günlü ve genel sekreterlik 1975/2262 veBaşkanunsözcülüğü 1975/13121 sayılı düşünce yazısı yazılmıştır. Bu yazıdansonra yine Başkanunsözcülüğünce Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Başkanlığınagünü belirtilmeksizin yazılan, Kasım 1975 tarihli genel sekreterlik 1975/2262sayılı yazıda "davacı ...... na ait olup 1602 sayılı Kanunun 47. maddesinegöre düşünceye bağlanan dosya davacının Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde As.Ha. Subay Üye oluşu, aynı statüdeki diğer üyeleri de ilgilendirmesi ve YüksekMahkemenin bünye ve çalışmasıyla ilgili olarak prensibe taallûk eden birkeyfiyet olduğundan davaya 1602 sayılı Kanunun 26/e maddesi gereğince DairelerKurulunca karara bağlanmak üzere (Ek-1 ilişikte sunulmuştur" denilmiş veböylece dosya Daireler Kurulunun 1975/102 esas sayısına kaydedilmiştir.

Dahasonra davacı imzası ile Askeri Yüksek idare Mahkemesi Daireler Kurulu Başkanlığınaverilen 18/12/1975 günlü dilekçe ile 1602 sayılı Kanunun 7., 8., 9., 10., 14.,16., 80.,. ve 357 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin iptali için AnayasaMahkemesine başvurulması istenmiştir.

AskeriYüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulu da, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddigörerek 357 sayılı Yasanın 1611 sayılı Yasa ila değişik 12. maddesinin (B)bendi (f) alt bendinin iptali için oybirliği ve 1602 sayılı Kanunun karardasözü edilen kuruluş ile ilgili maddelerinin iptali için de oyçokluğu ile AnayasaMahkemesine başvurulmasına 26/12/1975 gününde karar vermiştir.

II-İLGİLİ YASA KURALLARI :

AnayasaMadde 151- Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun hükümleriniAnayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasınınciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği kararakadar davayı geri bırakır.

Mahkeme,Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia temyiz merciince esashükümle birlikte karara bağlanır.

AnayasaMahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere altı ay içinde kararınıverir ve açıklar.

Busüre içinde karar verilmezse, mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını kendikanısına göre çözümleyerek davayı yürütür. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı,esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkemeler buna uymakzorundadır.

44sayılı Kanun Madde 27- Bir davaya bakmakta olan mahkeme:

1. Odava sebebiyle uygulanacak kanun hükümlerini Anayasaya aykırı görürse, buyoldaki gerekçeli kararı veya;

2.Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısınavarırsa, tarafların bu konudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini bu kanıyagötüren görüşünü açıklayan kararı;

Dosyamuhtevasının mahkemece bu konu ile ilgili görülen tasdik-i suretleriyle birlikteAnayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderir.

Mahkeme,Anayasa Mahkemesinin bu konuda, vereceği karara resmen ıttıla kasbedinceyekadar, davayı geri bırakır.

AnayasaMahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere üç ay içinde kararınıverir.

1602sayılı Kanun Madde 22- Birinci Daire; asker kişilerin atanma, yer değiştirme,nasıp, sicil, kademe ilerletilmesi, terfi, aylık, yolluk ve kanunlardan doğanhak ve menfaatlerine ilişkin uyuşmazlıkları ve davaları çözümler.

Madde26- Daireler Kurulu asker kişilerle ilgili aşağıda yazılı uyuşmazlıklara vedavalara bakar.

a)Birden fazla dairenin görevine taallûk eden davalar;

b)Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin daireleri arasında çıkan görev ve yetkiuyuşmazlıkları;

c)Bakanlar Kurulu kararlarına karşı açılan davalar;

d)Danıştaydan alınan düşünceler üzerine uygulanan eylem ve işlemler hakkındaaçılan davalar;

e)Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının veya Başkanun sözcüsünün yahutdairelerin prensibe taallûk eden hususlarda Daireler Kurulunda görüşülmesiniuygun gördükleri davalar;

(e)bendinde yazılı olan yetkinin Başkan tarafından kullanılması davanın açılmasısırasında; Başkanun sözcüsü tarafından kullanılması, esas hakkında düşünceverilmeden önce olur.

Buyetkinin Başkamın sözcüsü tarafından kullanılması halinde, dava dosyası ilgilidairece ayrıca bir karar verilmesine mahal kalmaksızın Daireler Kuruluna tevdiolunur.

III-İLK İNCELEME:

AnayasaMahkemesi, içtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 2/3/1976 gününde yaptığı ilkinceleme toplantısında, aşağıdaki sorunlar üzerinde durmuştur.

l-Görev sorunu :

AskeriYüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulu tarafından itiraz yoluyla Mahkememizegönderilen işin incelenmesi, Anayasanın değişik 147. maddesi ve 22/4/1962günlü, 44 sayılı Yasanın 20. maddesinin 2 sayılı bendi gereğince AnayasaMahkemesinin görevine girmektedir.

2-Yetki sorunu :

Anayasanındeğişik 151. ve 44 sayılı Kanunun 27. maddelerine göre, bir davaya bakmaktaolan mahkeme, o davada uygulanacak yasa hükümlerini, Anayasaya aykırı görürse,iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Bu nedenle birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi, elinde yolunca açılmış vegörevine giren bir davanın bulunması ve İptali istenen yasa kuralının o davadauygulanacak kural olması koşullarına bağlıdır.

AskeriYüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulunun görevleri ve davaya bakabilmekoşulları, 1602 sayılı Kanunun 26. maddesinde belirtilmiş olduğundan, aşağıdaaçıklanan nedenlerle sözü geçen Kurulca, bu evrede bu davaya bakılmasına olanakyoktur.

Başkanunsözcüsü, Kasım 1975 günlü Genel Sekreterlik 1975/2262 ve Başkamın sözcülüğü 1975/13121sayılı yazısında, 1602 sayılı Kanunun 26. maddesinin (e) bendi gereğincedavanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulunda görüşülmesiniistemiştir.

26.maddenin sözü edilen (e) bendi şöyledir:

"AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başkanının veya Başkanım buzcusunun yahut dairelerinprensibe taallûk eden hususlarda Daireler Kurulunda görüşülmesini uygungördükleri davalar,

(e)bendinde yazılı olan yetkinin Başkan tarafından kullanılması, davanın açılmasısırasında; Başkanun sözcüsü tarafından kullanılması, esas hakkında düşünceverilmeden önce olur.

Buyetkinin Başkanun sözcüsü tarafından kullanılması halinde, dava dosyası ilgilidairece ayrıca bir karar verilmesine mahal kalmaksızın Daireler Kuruluna tevdiolunur."

Yasahükmünden açıkça anlaşılacağı üzere Başkanun sözcüsünün. Daireler Kurulunabaşvurma yetkisini esas hakkında düşünce vermesinden önce kullanmış olmasıgerekir.

Yukarıdaolay bölümünde açıklandığı gibi, dava 5 Mayıs 1575 gününde açılmış; gerekliişlemler yapıldıktan sonra dava dosyası Başkanunsözcülüğüne verilmiş; Başkanunsözcüsü 17 Kasım 1975 günlü, Genel Sekreterlik 1975/2262 ve Başkanun sözcülüğü1975/13121 sayılı düşünce yazısını yazmış ve içeriğinden bu düşünce yazısındansonra yazıldığı anlaşılan -günü belirsiz- Kasım 1975 tarihli ve aynı sayılıyazı ile dosyanın Daireler Kurulunca karara bağlanmasını istemiştir.

26.maddenin yukarıda açıklanan (e) bendi ise, Başkanun sözcüsünün DairelerKuruluna başvurma isteğini, esas hakkında düşünce vermeden önce yapmasıkoşuluna bağlamıştır. Bu itibarla olayda Daireler Kurulunun davaya bakmasıkoşulu gerçekleşmemiş olduğundan Daireler Kurulunun elinde yolunca açılmış,görevine giren bir dava bulunduğunu kabul etmek olanaksızdır.

Elindeyolunca açılmış bir dava bulunmayan Daireler Kurulunun Anayasanın 151. ve 44Sayılı Kanunun 27. maddesine göre Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi yoktur.Bu nedenle itirazın reddi gerekir.

IV-SONUÇ :

İtirazın,Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulunun yetkisizliği nedeniyle reddineoybirliğiyle,

2/3/1976gününde karar verildi.