Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1977/62, K.1977/69 Sayılı Karar - 28/04/1977

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1977/62

Karar Sayısı : 1977/69

Karar Günü : 28.4.1977

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEME: AnkaraDördüncü Sulh Ceza Mahkemesi.

İTİRAZIN KONUSU: 12.9.1960 günlü, 80sayılı “1580 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin 58 inci BendineTevkifan Belediyelerce Kurulan Toptancı Hal’lerinin Sureti İdaresi HakkındaKanun”un 4. maddesinin dördüncü fıkrasında yeralan “…. (1000) liraya kadar paracezaları ile bir aya kadar Hal dahilinde faaliyetten men’e ait kararlar kesinolup, aleyhine adlî ve idarî mercilere müracaat olunamaz.” yolundaki hükmünAnayasaya aykırı olduğu nedeniyle iptali istenmiştir.

I- OLAY:

Toptancı Hal Yönetmeliğine aykırı hareketinden dolayı hakkındaBelediye Encümenince verilen 995 lira, para cezasiyle beş gün meslekfaaliyetinden menedilmesine ilişkin karar aleyhine davacı mahkemeye başvurmuşve mahkemenin bu işe bakmasını engelleyen 12.9.1960 günlü 80 sayılı Yasanın 4.maddesinin dördüncü fıkrasının Anayasaya aykırılığını savunmuştur. Bu savmahkemece ciddî görülerek sözü geçen yasa kuralının iptali için AnayasaMahkemesine başvurulmuştur.

II- ANAYASAYA AYKIRILIK GEREKÇESİ:

Anayasanın 114. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işleminekarşı yargı yolunun açık olduğu yazılıdır. İtiraza konu yapılan hükümAnayasanın bu kuralına aykırıdır.

III- METİNLER:

1- 12.9.1960 günlü 80 sayılı Yasanın 4. maddesinin dördüncüfıkrasında yeralan itiraz konusu hüküm şöyledir:

“… (1000) liraya kadar para cezaları ile bir aya kadar haldahilinde faaliyetten men’e ait kararlar kesin olup, aleyhine adlî ve idarîmercilere müracaat olunamaz.”

2- Dayanılan Anayasa kuralı:

Madde 114- İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yoluaçıktır.

Yargı yetkisi, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil veesaslara uygun olarak yerine getirilmesini sınırlıyacak tarzda kullanılamaz.İdarî eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilemez.

İdarenin işlemlerinden dolayı açılacak dâvalarda süre aşımı yazılıbildirim tarihinden başlar.

İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlüdür.

2- İlgili Anayasa kuralı:

Anayasanın geçici 4. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“Normal demokratik rejimi bütün teminatı ile kurmak amacıylegerçekleştirilen ve yürütülen 27 Mayıs 1960 Devrim tarihinden 6 Ocak 1961tarihine kadar çıkarılan kanunlar, Türkiye Cumhuriyetinin diğer kanunlarınındeğiştirilmesi ve kaldırılmasında uygulanan kurallara göre değiştirebilir veyakaldırabilir. Ancak, bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasiyle, AnayasaMahkemesinde iptâl dâvası açılamıyacağı gibi, itiraz yoluyla dahi mahkemelerdeAnayasaya aykırılık iddiası ileri sürülemez.”

IV- İLK İNCELEME:

Anayasa Mahkemesinin 28.4.1977 gününde Kâni Vrana, ŞevketMüftügil, Halit Zabun, Ziya Önel, Abdullah Üner, Ahmet Koçak, Şekip Çopuroğlu,Fahrettin Uluç, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Ahmet Erdoğdu, Hasan Gürsel,Ahmet Salih Çeli, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Ahmet H. Boyacıoğlu’nunkatılmalariyle yaptığı ilk inceleme toplantısında aşağıda açıklanan konuüzerinde durulmuştur:

Anayasanın Geçici 4. maddesinin üçüncü fıkrasında, 27.Mayıs.1960tarihinden Kurucu Meclisin toplandığı 6.Ocak.1961 gününe kadar çıkarılankanunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasiyle, Anayasa Mahkemesinde iptaldavası açılamayacağı ve bu konuda itiraz yoluyla dahi mahkemelerde Anayasayaaykırılık iddiası ileri sürülemeyeceği hükme bağlamıştır. 22.4.1962 günlü, 44sayılı Yasanın geçici 6. maddesi de aynı nitelikte bir kurala yer vermiştir.

İtiraz konusu kuralı içeren 12.9.1960 günlü, 80 sayılı Kanun,Anayasanın Geçici 4. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı Yasanın geçici 6.maddelerinde sözü geçen kanunlardandır. Durum böyle olunca, Mahkemenin, AnayasaMahkemesine başvurması olanaksızdır. İtiraz, Mahkemenin yetkisizliği nedeniylereddedilmelidir.

V- SONUÇ:

İtiraz konusu kuralın yer aldığı 12.9.1960 günlü, 80 sayılı Yasa;Anayasanın geçici 4. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, iptali için AnayasaMahkemesine başvurulması olanaksız yasalardan bulunduğundan itirazın Mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddine,

28.4.1977 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Başkan

 Kâni VRANA

Başkanvekili

Şevket MÜFTÜGİL

Üye

Halit ZARBUN

Üye

Ziya ÖNEL

Üye

Abdullah ÜNER

Üye

Ahmet KOÇAK

Üye

Şekip ÇOPUROĞLU

Üye

Fahrettin ULUÇ

Üye

Muhittin GÜRÜN

Üye

Lûtfi ÖMERBAŞ

Üye

Ahmet ERDOĞDU

Üye

Hasan GÜRSEL

Üye

Ahmet Salih ÇEBİ

Üye

Nihat O. AKÇAKAYALIOĞLU

Üye

Ahmet H. BOYACIOĞLU

Full & Egal Universal Law Academy