ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1978/29
Karar Sayısı:1978/32
Karar Günü:20/4/1978
Resmi Gazete tarih/sayı:11.6.1978/16313
İtirazyoluna başvuran : Solhan Sulh Ceza Mahkemesi.
İtirazınkonusu : 4/4/1929 günlü, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleıi Usulü Kanununun22/6/1938 günlü, 3515 sayılı Yasa ile değişik 423. maddesinin ikinci fıkrasınıAnayasa'nın 6., 7. ve 132. maddelerine aykırı gören mahkeme, söz konusufıkranın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
I.OLAY :
GörevliJandarmaların "dur" buyruğuna uymamaları nedeniyle sanıklar hakkındaTürk Ceza Kanununun 526. maddesine aykırı davranıştan Solhan Sulh CezaMahkemesinde açılan kamu davasında mahkeme, 27/10/1975 gününde "suçlarınınsubutu halinde Türk Ceza Kanununun 526. maddesine göre değil de, 260. maddesigereğince tecziyeleri gerektiğinden Türk Ceza Kanununun 526. maddesine göreaçılan davada sanıkların beraatlarına" karar verilmiş, kararınkesinleşmesinden sonra, sanıklar hakkında bu kez Türk Ceza Kanununun 260.maddesine aykırı davranıştan aynı yer Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası,açılmış, bu dava da Mahkemenin 20/10/1976 günlü kararı ile beraatlesonuçlanmıştır.
Yargıtay4 üncü Ceza Dairesi, 7/2/1977 günlü ilâmı ile, davanın Sulh Ceza Mahkemesiningörevine girdiği düşünülmeden duruşmaya devamla hüküm verilmesinin yersizolduğu nedeniyle bu kararı bozmuştur.
SolhanAsliye Ceza Mahkemesinin bozmaya uyarak 23/5/1977 gününde verdiği görevsizlikkararı ile dosyayı Sulh Ceza Mahkemesine göndermesi üzerine bu mahkeme,27/7/1977 gününde, yani adli araverme döneminde "sanıklar hakkındaverilmiş bir beraat hükmü bulunduğundan Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun253/2. maddesi gereğince" davanın reddine karar vermiş; bu karar, Yargıtay2 nci Ceza Dairesinin 29/11/1977 günlü, 7497 Esas; 8098 Karar sayılı ilâmı ile"Adlî aravermeye rastlayan tarihte duruşma yapılarak hüküm kurulması suretiyleCeza Muhakemeleri Usulü Kanununun 423. maddesine muhalefet" edildiğigerekçesiyle bozulmuştur.
Bozmaüzerine yeniden duruşmaya başlayan mahkeme, 28/3/1978 günlü duruşmada bozmayauyulmasına karar vermiş, daha sonra 5/4/1978 günlü, 1978/3 sayılı gerekçeli biryazı ile Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 423. maddesinin ikinci fıkrasıhükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu öne sürerek iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurmuştur.
III.METİNLER :
1-İtiraz konusu Yasa kuralı:
4/4/1929günlü, 1412 sayılı Ceza Muhakameleri Usulü Kanununun, 22/6/1938 günlü, 3515sayılı Yasa ile değişik 423. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı öne sürülenikinci fıkrası şöyledir :
"Madde423- ............
Hazırlıktahkikatı ve ilk tahkikat ile mevkuflu işlere ait duruşmaların vesair acelesayılacak hususların tatile tesadüf eden zamanda ne suretle ifa edileceğiAdliye Vekâleti tarafından tayin olunur."
2-İlgili Anayasa kuralları :
"Madde6- Yürütme görevi, kanunlar çerçevesinde, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulutarafından yerine getirilir."
"Madde7- Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır."
"Madde132- Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasa'ya, kanuna, hukuka vevicdanî kanaatlarına göre hüküm verirler.
Hiçbirorgan, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere vehâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkindebulunamaz.
Görülmekteolan bir dava hakkında Yasama Meclislerinde yargı yetkisinin kullanılması ileilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangibir beyanda bulunulamaz.Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; buorganlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunlarınyerine getirilmesini geciktiremez."
IV.İLK İNCELEME :
AnayasaMahkemesinin, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 20/4/1978 günü yaptığı ilkinceleme toplantısında; konu hakkında hazırlanan rapor, Solhan Sulh CezaMahkemesi'nin 5/4/1978 günlü, 1978/3 sayılı başvuru yazısı ve buna ek olarakyollanan öteki belgeler okundu; gereği görüşülüp düşünüldü:
İtirazyoluna başvuran mahkemenin yolladığı belgeler, 12/10/1977 günlü, CumhuriyetBaşsavcılığı tebliğnamesi, 29/11/1977 günlü Yargıtay ilâmı ve 28/3/1978 günlüduruşma tutanağı örnekleriyle 5/4/1978 günlü 1978/3 sayılı başvurma yazısındanibarettir.
Birdavaya bakmakta olan mahkeme, o dava nedeniyle uygulanacak yasa kurallarınıAnayasa'ya aykırı görüyorsa, yasada yazılı öteki belgelerler birlikte, buyoldaki gerekçeli kararını Anayasa Mahkemesi Başkanlığına göndermesizorunludur. Mahkemece yollanan belgeler arasında gerekçeli bir başvuru yazısıbulunmakta ise de, örneği gönderilen tutanakta bu yolda bir karar alındığısaptanamadığından, bunun gerekçeli bir karar niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır.Bu durumda gerekçeli bir kararla yapılmayan itirazın 22/4/1962 günlü, 44 sayılıYasanın 27. maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, reddedilmesi gerekir.
ŞevketMüftügil, Ahmet Koçak, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Nihat O. Akçakayalıoğluve Ahmet H. Boyacıoğlu konuya ilişkin duruşma tutanaklarının tam olarakgönderildiği saptanamadığından, gönderilen başvurma yazısının geçerli bir kararniteliğinde olup olmadığının anlaşılamadığını, bu nedenle belge eksikliğiyönünden dosyanın geri çevrilmesi gerektiğini savunarak bu görüşekatılmamışlardır.
V.SONUÇ:
Gerekçelibir başvuru kararı bulunmadığından başvurunun 22/4/1962 günlü, 44 sayılıYasanın 27. maddesinin birinci fıkrası hükmü uyanınca reddine, Şevket Müftügil,Ahmet Koçak, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Ahmet H.Boyacıoğlu'nun (konuya ilişkin duruşma tutanaklarının tam olarak gönderildiğisaptanamadığından, gönderilen başvurma yazısının geçerli bir karar niteliğindeolup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bu nedenle belge eksikliği yönünden dosyanın22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddesi uyarınca geri çevrilmesigerekir) yolundaki karşıoylariyle ve oyçokluğu ile,
20/4/1978gününde karar verildi.
Başkan
Kâni Vrana
Başkanvekili
Şevket Müftügil
Üye
Abdullah Üner
Üye
Ahmet Koçak
Üye
Şekip Çopuroğlu
Üye
Fahrettin Uluç
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Hasan Gürsel
Üye
Ahmet Salih Çebi
Üye
Adil Esmer
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Necdet Darıcıoğlu
KARŞIOYYAZISI
İtirazyoluna başvuran mahkeme, başvurma yazısına yalnız 28/3/1978 günlü, üçüncücelseye ait tutanak örneğini bağlamıştır. Bu celsede yapılan işlem ise Yargıtaybozma ilâmına uyulmasına karar verilmiş olmasından ibarettir. Başvurmayazısının günü ise 5/4/1978' dir Duruşma tutanaklarının tamamının onanlı örneğigönderilmemiş olduğu için mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına kararvermiş olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Duruşmada başvurma kararı alınıpgerekçesinin sonradan yazılması da mümkün olduğuna göre, baş vurmanınnoksanlığı üzerinde durulmayarak, gerekçeli kararın olmadığından bahsilebaşvuruyu reddeden karara katılmıyoruz.
Başkanvekili
Şevket Müftügil
Üye
Ahmet H. Boyacıoğlu