ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1978/32
Karar Sayısı:1978/31
Karar Günü:20/4/1978
Resmi gazete tarih/sayı:11.6.1978/16313
İptalDavasını Açan : Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü.
DavanınKonusu : 1803 sayılı Kanunun 15. maddesinin 26/1/1978 günlü ve 2110 sayılıKanunla eklenen (E) bendinin Anayasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, iptalinekarar verilmesi istenmiştir.
II.DAVA KONUSU YASA METNİ :
1803sayılı Kanunun 15. maddesinin (A) bendinin değiştirilmesi ve bu maddeye (E)bendinin eklenmesi hakkında Kanun'un iptali istenen C) bendi şöyledir :
"E)Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süre içinde kayıtlıbulundukları yükseköğretim kurumları öğrencilerinden (dışardan sınavlara girmehakkını kazanmış olanlar dahil) hangi sebeple olursa olsun kayıtları silinmişolanlarla kendi istekleriyle ayrılmış bulunanlar (her derecedeki askerî okulöğrencileri hariç) bu Kanunun yürürlüğe girmesinden başlayarak 3 ay içinde eskiöğretim kurumlarına yazılı olarak başvurdukları takdirde ayrıldıkları sınıf vesömestrede öğrencilik sıfatlarını devam ettirmek ve o sınıf ve sömestredeokuyan öğrencilerin tabi oldukları sınava girmek hakkını kazanırlar. Askerliksüresi gelmiş olanlar bu haklarını kullandığı takdirde tecilli sayılırlar. BuKanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik ödevini yapmakta olanların 3 aylıkbaşvurma süresi terhisleri tarihinden, fiilî ve hukukî mücbir sebeplerle buhakkını kullanamayacak durumda olanların 3 aylık başvurma süresi mücbirsebeplerin kalktığı tarihten başlar. Bu bend hükmüne dayanarak eski öğretimkurumlarına başvuran öğrencilere kurumlarınca birer başvurma belgesi verilir.Bu bend hükmünden yararlanan öğrenciler tarafından bu konularda Danıştay'aaçılan davalara bakılmaz."
III.İLK İNCELEME :
AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında1803 sayılı Yasanın 15. maddesine 2110 sayılı Yasa ile eklenen (E) bendinin,üniversitelerin varlık ve görev alanlarını ilgilendiren ve Anayasaya uygunlukdenetimine bağlı tutulmasını (Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisinin 7. ve 13.sayılarının 3-18 ve 8-10. sahifelerinde açıklanan nedenlerle) gerektirenhükümleri içerdiği, 2110 sayılı Yasanın 1/2/1978 günlü Resmî Gazete'deyayımlandığı, dava dilekçesinin Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğince13/4/1978 gününde kaleme havale edildiği belirlendikten sonra davanın usulüneuygun biçimde açılıp açılmadığı sorunu üzerinde durulmuştur. :
22/4/1962günlü, 44 sayılı "Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun" un, 25. maddesinde;
"Kanunlarınve Yasama Meclisleri içtüzüklerinin Anayasaya aykırılığı sebebiyle açılacakiptal davası;
1 -..................
2 -..................
3 -21. maddenin l inci fıkrasının 6, 7, 8, 9 ve 10 uncu bentlerinde yazılı kurulve kurumların genel kurullarının veya senatolarının üye tamsayısının saltçoğunluğu ile alacakları kararlar üzerine bu kurulların başkanları ileüniversitelerin rektörleri tarafından açılır." denilmektedir.
KaradenizTeknik Üniversitesinin kuruluşuna ilişkin 20/5/1955 günlü, 6594 sayılı Yasanın2. maddesinde de "Karadeniz Teknik Üniversitesi iki fakültenin kuruluşununikmali ve tedrisata açılması ile Üniversiteler Kanununda musarrah bulunan hakve vecibelerle hükmî şahsiyet iktisap eder." kuralı yeralmıştır.
1750sayılı Üniversiteler Yasasının 11. maddesi uyarınca üniversite senatosu,rektörün başkanlığında öğretim görevi başında bulunan bir önceki rektörden,rektör yardımcılarından, fakülte dekanlarından, fakülte kurulunun kendi üyeleriarasından üç yıl için seçeceği ikişer profesörden, üniversiteye veyafakültelere bağlı her yüksek okulun müdürlerinden kurulur ve raportörlüğünü de,oya katılmaksızın, üniversite genel sekreteri yapar.
KaradenizTeknik Üniversitesi Rektörünün imzaladığı dava dilekçesine ekli ÜniversiteSenatosunun 31/3/1978 günlü ve 22 sayılı tutanağı, toplantıda bulunanlarlabulunmayanların adlarını ve görevlerini belirleyen çizelgeyi ve AnayasaMahkemesine iptal davası açılmasına yetki veren kararı içermektedir.
Bututanaktan anlaşıldığına göre :
KaradenizTeknik Üniversitesinde dört fakülte vardır; Senatonun üye tamsayısı ondur.Toplantıya altı üye katılmış, bunlardan beşi Anayasa Mahkemesinde iptal davasıaçılması doğrultusunda oy kullanmış, bir üye karşıoyda bulunmuştur.
Oysa,1750 sayılı Yasanın, Üniversite Senatosunun nasıl oluşturulacağım gösteren 11.maddesine göre, dört fakültesi bulunan Karadeniz Teknik ÜniversitesiSenatosunun, Rektör, Rektör Yardımcısı (1750 sayılı Yasanın 13. maddesininaltıncı fıkrası uyarınca seçilmiş olması gerekir.), Fakülte dekanları ve herfakülteden seçilecek profesörlerden kurulması ve iptal davası açılmasınailişkin kararın da üye tamsayısının salt çoğunluğunun olumlu oylarıyla alınmasıgerekir.
Kaldıki, Karadeniz Teknik Üniversitesi Senatosunun üye tamsayısının, bir an için, onolduğu varsayılsa bile, iptal davası açılmasına yetki veren kararın, üyetamsayısının salt çoğunluğu ile, yani altı olumlu oy ile alınması zorunludur.Olayda ise iptal davası açılması Doğrultusunda verilen oy sayısı beş olduğundan,üye tamsayısının salt çoğunluğunun da sağlanamadığı açıktır.
Bunedenlerle, yasa hükümlerine uygun biçimde oluşturulmamış ÜniversiteSenatosunun geçerli olmayan kararına dayanan dava dilekçesinin, (AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun) un 25. maddesinin 3sayılı bendi uyarınca reddine karar verilmelidir.
SekipÇopuroğlu, Ahmet Erdoğdu, Hasan Gürsel ve Nihat O. Akçakayalıoğlu karşıoydabulunmuşlardır.
IV.SONUÇ :
22/4/1962günlü, 44 sayılı Yasanın 25. maddesinin birinci fıkrasının (3) sayılı bendineaykırı olması nedeniyle geçerli bulunmayan Senato kararma dayanan davadilekçesinin reddine Şekip Çopuroğlu, Ahmet Erdoğdu, Hasan Gürsel ve Nihat O.Akçakayalıoğlu'nun karşıoylarıyle ve oyçokluğuyla,
20/4/1978gününde karar verildi.
Başkan
Kâni Vrana
Başkanvekili
Şevket Müftügil
Üye
Abdullah Üner
Üye
Ahmet Koçak
Üye
Şekip Çopuroğlu
Üye
Fahrettin Uluç
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Hasan Gürsel
Üye
Ahmet Salih Çebi
Üye
Adil Esmer
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Necdet Darıcıoğlu
KARŞIOYYAZISI
1803sayılı Af Kanununun 15. maddesine 26/1/1978 günlü, 2110 sayılı Kanunla eklenen(E) bendinin iptaline ilişkin Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğünceaçılan davanın, bu Üniversite Senatosunun geçerli olmayan dava açma kararınadayandığı gerekçesiyle reddinden önce, dosyadaki 31/3/1978 günlü, 22 sayılı vekimi konularda aydınlatıcı beyan ve bilgileri taşımıyan tutanağa itibaredilmiyerek, adı geçen Üniversite Rektörlüğünden, 1750 sayılı Yasanın 11.maddesine göre teşkili gereken senatonun bu maddede sayılan üyelerinin var olupolmadığı, varsa Senatonun kaç kişiden kurulu bulunduğu, yoksa nedeni sorulmakve alınacak cevaba göre karara varılmak gerekirdi.
Bunedenle çoğunluğun red kararına katılmadık.
Üye
Şekip Çopuroğlu
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Hasan Gürsel
KARŞIOYYAZISI
Olay'ınözelliğine göre, Mahkememiz kararının "varsayım" lara değil,"belge" lere dayandırılması gerekirdi.
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu