ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1978/41
Karar Sayısı:1978/37
Karar günü:25/5/1978
Resmi gazete tarih/sayı:11.7.1978/16343
İtirazyoluna başvuran : Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesi
İtirazınkonusu : 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesininAnayasanın 8., 11., 12. ve 33. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptaliistenmiştir.
I.OLAY :
Sahtecilikve dolandırıcılıktan sanık iki avukat hakkında İstanbul Ağır Ceza Mahkemesindeson soruşturma açılmış ve duruşmaya başlanmıştır. 1136 sayılı AvukatlıkYasasının 154. maddesi uyarınca kendi barolarına bağlı avukat hakkında gerekliişlem yapılması için Tekirdağ Barosu Yönetim Kurulunca dosyanın disiplinkuruluna şevkine oyçokluğu ile karar verilmiş, baro başkanı sözü edilen 154.maddenin Anayasaya aykırı olduğunu, bu yüzden dosyayı disiplin kurulunagöndermeyeceğini ve kendisi hakkında bu tarz işleminden ötürü de Kamu davasıaçılması gerektiğini Adalet Bakanlığına bildirmiştir. Bunun üzerine AdaletBakanlığınca baro başkanı hakkında gerekli kovuşturma izni verilmiş ve adıgeçenin Avukatlık Kanununun 62. maddesi aracılığı ile Türk Ceza Kanununun 240.maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesindeyargılanmak üzere son soruşturma açılmıştır. Sanık 12/4/1978 günlü dilekçesinde1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu önesürmüş ve mahkeme, bu savı ciddi bularak Anayasanın değişik 151. maddesiuyarınca bu konuda bir karar verilmek üzere Anayasa Mahkemesine başvurulmasınakarar vermiştir.
III.METİNLER :
1-İptali istenen yasa hükmü :
19/3/1969günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesi şöyledir :
Madde154- Haklarında meslekten çıkarma cezası verilen veya tutuklama müzekkeresiçıkarılan yahut rüşvet, sahtecilik, hırsızlık, dolandırıcılık, inancı kötüyekullanma ve yalan yere tanıklık cürümlerinden biri ile haklarında sonsoruşturmanın açılması kararı verilen ve 42. madde uyarınca geçici olarak görevlendirilmişolup yapılan işlerin ücretini iş sahibinden aldığı halde aynı maddenin sonfıkrası gereğince kabule değer bir sebep olmaksızın ilgili mercie ödememiş olanavukatların işten yasaklanmaları zorunludur.
2-Dayanılan Anayasa Maddeleri :
Madde8- Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.
Anayasahükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarına, idare makamlarım ve kişileribağlıyan temel hukuk kurallarıdır.
Madde11- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün,Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının genel ahlâkın vegenel sağlığın korunması amacı ile veya Anayasanın diğer maddelerindegösterilen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak, ancakKanunla sınırlanabilir.
Kanun,temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz.
BuAnayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirisi, insan hak ve hürriyetleriniveya Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk,sınıf, din ve mezhep ayırımına dayanarak, nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyetiortadan kaldırmak kasdı ile kullanılamaz.
Buhükümlere aykırı eylem ve davranışların cezası Kanunda gösterilir.
Madde12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhepayırımı gözetilmeksizin, Kanun önünde eşittir.
Hiçbirkişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Madde33- Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı birfiilinden dolayı cezalandırılamaz.
Cezalarve ceza tedbirleri ancak Kanunla konulur.
Kimseye,suçu işlediği zaman Kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir cezaverilemez.
Kimse,kendisini veya Kanunun gösterdiği yakınlarını suçlandırma sonucu doğuracakbeyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.
Cezasorumluluğu şahsîdir.
Genelmüsadere cezası konulamaz.
IV.İLK İNCELEME :
AnayasaMahkemesinin, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca yaptığı İlk İncelemetoplantısında, konu hakkında hazırlanan rapor, Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesininbaşvurma karan ve ekleri, iptali istenen yasa hükmü ilgili Anayasa kuralları,bunlara ilişkin yasama belgeleri ve konu ile bağlantısı bulunan öteki metinlerokunduktan sonra, önce 1136 sayılı Yasanın 154. maddesinin iptalini isteyenMahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkisi bulunup bulunmadığının sorunu üzerindedurulmuştur.
Anayasanındeğişik 151., 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddelerine göre birmahkeme, bakmakta olduğu davada, uygulanacak yasa hükümlerini Anayasaya aykırıgörürse veya yanlardan birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddî olduğukanısına varırsa ilgili yasa kuralının iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurabilir. Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesinin elinde bakmakta olduğu bir davavardır. Mahkemenin, iptalini istediği 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Yasanın 154.maddesinin görülmekte olan bu davada uygulanacak hüküm olup olmadığınınsaptanması zorunludur.
İstanbulAğır Ceza Mahkemesinin baktığı davanın konusu, sahtecilik ve dolandırıcılıksuçlarıdır. Eyüp Ağır Ceza Mahkemesinin 26/9/1977 günlü, 1977/185 Esas sayılıson soruşturmanın açılmasına ilişkin kararında, sanıklar hakkında Türk CezaKanununun 64., 342/2., 503., 522. maddelerinin ceza, 1136 sayılı Yasanın 154.maddesinin de disiplin yönlerinden uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Bukararın bir örneği sanığın bağlı bulunduğu Tekirdağ Baro Başkanlığı aracılığıile o yer Baro Yönetim Kuruluna gönderilmiş ve bu kurulca, ilgili avukathakkında 1136 sayılı Yasanın 154. maddesine göre disiplin cezası uygulamasıiçin dosyanın Tekirdağ Barosu Disiplin Kuruluna gönderilmesine 26/10/1977 günü,13 sayı ile karar verilmiştir. 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun97. maddesinin ikinci bendi gereğince, Yönetim Kurulu Kararını yerinegetirmekle görevli olan Baro Başkanı, itiraz konusu 1136 sayılı Yasanın 154.maddesinin Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ve Adalet Bakanlığınınuyarılarına uymayarak ve Baro Yönetim Kurulunun Kararına karşın dosyayı BaroDisiplin Kuruluna göndermemiştir.
BaroBaşkanı hakkında bu nedenle açılan kovuşturma sonucu Kırklareli Ağır CezaMahkemesi 1136 sayılı Yasanın 62. maddesi aracılığı ile Türk Ceza Kanununun240. maddesine göre son soruşturmanın Tekirdağ Ağır Ceza Mahkemesindeaçılmasına 29/2/1978 günü 1978/31 esas sayı ile karar vermiştir. Bu davanınduruşması sırasında sanığın 19/3/1969 günlü, 1136 sayılı Yasanın 154.maddesinin Anayasaya aykırı olduğu savını dilekçe ile ve sözlü olarak ilerisürmesi üzerine mahkeme, bu savın ciddî olduğu kanısına varmış ve itiraz yolunabaşvurmuştur.
TekirdağAğır Ceza Mahkemesi, gördüğü bu davada 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154.maddesini uygulama durumunda değildir. Çünkü sözü edilen Yasanın 141. maddesiuyarınca disiplin kovuşturması Yönetim Kurulu tarafından verilen bir kararlaaçılır. Ayni zamanda Yönetim Kurulunun da başkanı olan baro başkanı, Yönetim Kurulununçoğunlukla verdiği karara karşın dosyayı tutarak Disiplin Kuruluna göndermemişve göndermeyeceğini de yetkili organlara bildirmiştir. Sanığın işte bu eylemidolayısiyle hakkında kamu davası açılmış ve Türk Ceza Kanununun 240. maddesiile cezalandırılması istenmiştir. Sözü edilen ceza yaptırımının hukukî öğeleriise, baro başkanının kötüye kullandığı ileri sürüleri görevi bakımından,Avukatlık Kanununun 97. maddesinde gösterilmektedir. Aynı Yasanın 154. maddeninise baro başkanı açısından suçun hukukî öğeleriyle bir ilişkisi ve uygulanmayeri yoktur.
Bunedenlerle mahkeme, itiraz konusu hükmü, Anayasaya uygunluk denetimi içinAnayasa Mahkemesine getiremez. Anayasanın, değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44sayılı Yasanın 27. maddelerine uymayan itirazın, itirazda bulunan mahkemeninyetkisizliği yönünden reddi gerekir.
V.SONUÇ :
19/3/1969günlü, 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 154. maddesinin davada uygulanma yeribulunmadığından, bu madde hükmüne yönelen itirazın, Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle reddine,
25/5/1978gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Kâni Vrana
Başkanvekili
Şevket Müftügil
Üye
Abdullah Üner
Üye
Ahmet Koçak
Üye
Şekip Çopuroğlu
Üye
Fahrettin Uluç
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Hasan Gürsel
Üye
Osman Tokcan
Üye
Ahmet Salih Çebi
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Necdet Darıcıoğlu