Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1978/5, K.1978/11 Sayılı Karar - 02/02/1978

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1978/5

Karar Sayısı:1978/11

Karar Günü:2/2/1978

Resmi Gazete tarih/sayı:20.2.1978/16206

İtirazyoluna başvuran : Solhan Sulh Ceza Mahkemesi.

İtirazınkonusu : 5/1/1961 günlü, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 56.maddesinin Anayasaya aykırı olduğu öne sürülerek iptaline karar verilmesiistenmiştir.

I.OLAY :

Velisibulunduğu öğrenciyi okula göndermeyen sanık hakkında önce 5.1.1961 günlü, 222sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 55. ve 56. maddeleri uyarınca işlemyapılmış, ancak sanığın, eyleminde direnmesi üzerine , sözü geçen yasanın 56.maddesinin (c) bendi uyarınca cezalandırılması için Cumhuriyet Savcılığıncakamu davası açılmıştır. Mahkeme, davada uygulama durumunda olduğu 56. maddeninAnayasaya aykırı bulunduğu kanısına vararak, iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurmuştur.

III.METİNLER :

1-İtiraz konusu yasa kuralları:

5.1.1961günlü, 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 56. maddesi şöyledir.

Madde56-

İlköğretimkurullarınca yapılan ihtara veya itiraz üzerine üst kurulca verilen redkararına rağmen çocuğunu okula göndermiyen veli yahut vasi veya aile başkanlarıhakkında acabada gösterilen şekilde işlem yapılır:

a)Mahallî ilköğretim kurullarınca, en çok bir hafta içinde devamsız öğrencininvelisine yahut vasisine veya aile başkanına çocuğun okula devam etmediği behergün için (1) liradan (2) liraya kadar hafif para cezası hükmolunur.

Paracezasına çarptırıldığının kendisine tebliği tarihinden itibaren üç gün içindeçocuğunu yine okula göndermediği okul idaresince bildirilen veli yahut vasiveya aile başkanları hakkında mahallî ilköğretim kurulunca ikinci defa olarakverilecek para cezası, beher gün için önce verilen cezanın iki katından aşağıolamaz. Ancak bu suretle verilen para cezaları 100 lirayı geçemez.

İlköğretimkurullarınca verilen ceza kararı kurulca, okul idaresine, öğrenci veli yahutvasi veya aile başkanlarına üç gün içinde tebliğ olunur. Diğer taraftan, paracezaları hakkındaki kararlar, ayrıca infaz işlemi yapılmak üzere ilçeilköğretim müdürlüğüne gönderilir. İlköğretim müdürleri bu kararları üç güniçinde özel idareye göndererek infaz işlemini de takip ederler.

Bukararlar, özel idarelerce Amme Alacaklarının usulü hakkındaki Kanun hükümlerinedayanılarak tahsil edilir.

b)İkinci defa para cezasına çarptırıldığının kendisine tabliğ tarihinden itibarenüç gün içinde çocuğunun okula devamını sağlamıyan veli yahut vasi veya ailebaşkanının isim ve adresleri okul idareleri tarafından derhal mahalliilköğretim kuruluna verilir. İlköğretim kurulu bunlara ait dosyaları üç güniçinde hazırlıyarak ilçe ilköğretim müdürlüğüne gönderir.

İlçeilköğretim müdürleri bu dosyaları inceledikten ve eksikleri varsa tamamladıktansonra derhal Cumhuriyet savcılığına verir.

İlköğretimmüdürleri taralından hazırlanan dosyalarda:

1-Devamsız Öğrencilerin adları ve durumları hakkında okul idaresince ilköğretimkuruluna verilen belgeler,

2-Çocuğun veli yahut vasi veya aile başkanına yapılan ihtara ve bu ihtarın tebliğve tebellüğüne ait belgeler,

3-İlköğretim kurulunca verilen para cezalarına ait kararlar ve bu kararların veliyahut vasi veya aile başkanına tebliğ ve tebellüğüne dair belgeler bulunur.

c)Cumhuriyet savcısı 3005 sayılı kanun hükümleri dairesinde kovuşturma yapar veen geç üç gün içerisinde sulh mahkemelerinde dâva açar.

Sulhceza mahkemesince her çocuğun veli yahut vasi veya aile başkanı hakkında 10günden 30 güne kadar hafif cezası hükmolunur.

Bucezalar temyiz olunamaz.

Mahkemeceverilen ceza kararı suçluya ve ilköğretim müdürüne bildirilir. Bu kararınsuçluya bildirilmesinden itibaren bir hafta içinde çocuğunu okula göndermiyenveya devamını sağlamayan veli yahut vasi veya aile başkanının durumu ilköğretimmüdürlüğünce yeniden Cumhuriyet savcılığına bildirilir. C. Savcılığınca aynıhükümler dairesinde kovuşturma yapılır.

2-Dayanılan Anayasa Kuralları:

Madde10-

Herkes,kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak vehürriyetlere sahiptir.

Devlet,kişinin temel hak ve hürriyetlerini, fert huzuru, sosyal adalet ve hukukdevleti ilkeleriyle bağdaşamayacak surette sınırlayan siyasî, iktisadî vesosyal bütün engelleri kaldırır; insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesiiçin gerekli şartları hazırlar.

Madde11-

Temelhak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünün, Cumhuriyetin,millî güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının, genel ahlakın ve genel sağlığınkorunması amacı ile veya Anayasanın diğer maddelerinde gösterilen özelsebeplerle Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak, ancak kanunlasınırlanabilir.

Kanun,temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz .

BuAnayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirisi, insan hak ve hürriyetleriniveya Türk devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk,sınıf, din ve mezhep ayrımına dayanarak, nitelikleri Anayasada belirtilenCumhuriyeti ortadan kaldırmak kasdı ile kullanılamaz.

Buhükümlere aykırı eylem ve davranışların cezası kanunda gösterilir.

Madde14-

Herkes,yaşama, maddî ve mânevi varlığını geliştirme haklarına ve kişi hürriyetinesahiptir.

Kişidokunulmazlığı ve hürriyeti, kanunun açıkça gösterdiği hallerde, usulüne göreverilmiş hakim kararı olmadıkça kayıtlanamaz.

Kimseyeeziyet ve işkence yapılamaz.

İnsanhaysiyetiyle bağdaşmıyan ceza konulamaz.

Madde31-

Herkes,meşru bütün vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önündedâvacı, veya dâvalı olarak, iddia ve savunma hakkına sahiptir.

Hiçbirmahkeme, görev ve yetkisi içindeki dâvaya bakmaktan kaçınamaz.

3-İlgili Anayasa Kuralı:

AnayasanınGeçici 4. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir.

"Normaldemokratik rejimi bütün teminatı ile kurmak amacıyla gerçekleştirilen veyürütülen 27 Mayıs 1960 Devrim tarihinden 6 Ocak 1961 tarihine kadar çıkarılankanunlar, Türkiye Cumhuriyetinin diğer kanunlarının değiştirilmesi vekaldırılmasında uygulanan kurallara göre değiştirilebilir veya kaldırılabilir.Ancak, bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla, Anayasa Mahkemesindeiptal dâvası açılamıyacağı gibi, itiraz yoluyla dahi mahkemelerde Anayasaaykırılık iddiası ileri sürülemez."

IV-İLK İNCELEME:

AnayasaMahkemesinin; İçtüzüğün 13. maddesi uyarınca yaptığı ilk incelemetoplantısında; iğin niteliği yönünden incelemenin başka güne bırakılmasınagerek görülmeyerek aşağıda açıklanan konu üzerinde durulmuştur.:

AnayasanınGeçici 4-. maddesinin üçüncü fıkrasında; 27 Mayıs 1960 tarihinden KurucuMeclisin toplandığı 6 Ocak 1961 gününe kadar çıkarılan kanunlar hakkındaAnayasaya aykırılık iddiasiyle, Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamayacağıve bu konuda itiraz yoluyla dahi mahkemelerde Anayasaya aykırılık iddiası ilerisürülemeyeceği hükme bağlanmıştır.22.4.1962 günlü, 44 sayılı yasanın Geçici 6.maddesi de aynı nitelikte bir kurala yer vermiştir.

İtirazkonusu hükmü içeren 5.1.1961 günlü, 222 sayılı yasa, Anayasanın Geçici 4. ve22.4.1962 günlü, 44 sayılı yasanın geçici 6. maddelerinde sözü egeçenkanunlardandır. Durum böyle olunca mahkemenin, Anayasa Mahkemesine başvurmasıolanaksızdır. itiraz, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddedilmelidir.

V-SONUÇ:

İtirazkonusu hükmün yeraldığı 5.1.1961 günlü, 222 sayılı ilk öğretim ve EğitimKanunu; Anayasanın geçici 4. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca iptali içinAnayasa Mahkemesine başvurulması olanaksız yasalardan bulunduğundan, itirazınmahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine,

2.2.1978gününde oybirliğiyle karar verildi.