Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1978/68, K.1979/19 Sayılı Karar - 12/04/1979

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1978/68

Karar Sayısı:1979/19

Karar Günü:12/4/1979

Resmi Gazetetarih/sayı:10.6.1979/16662

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Askerî Yüksek İdare Mahkemesi DairelerKurulu.

İTİRAZIN KONUSU: 27/7/1967 günlü, 926 sayılı "Türk SilâhlıKuvvetleri Personel Kanunu" nun 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasa iledeğişik 49. maddenin (b) bendindeki cetvelde yer alan (J. dahil) biçimindekihükmün Anayasa'nın 12. maddesine aykırı olduğu öne sürülmüş ve Anayasa'nındeğişik 151. ve 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca İptali istenmiştir.

I. OLAY:

30/8/1973 nasıplı J. Tümgeneral olan davacı, bir üst rütbeyeterfi sırasına girdiği 30/8/1977 tarihinde, 926 sayılı Türk Silâhlı KuvvetleriPersonel Yasasının değişik 49. maddesinin (a) bendi uyarınca, bu tarihteyapılacak terfiler için "Kara Kuvvetleri Komutanlığı (J. dahil)" içinsaptanan beş korgeneral kadrosu arasına giremediği için terfi ettirilememiş,böylece kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayrılmıştır. Davacı bu işlemin iptaliistemiyle Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmış ve ayrıca söz konusuyasanın 41., 49. ve 54. maddelerinin Anayasa'ya aykırılığı savında bulunmuştur.Mahkeme, bunlardan 49. maddenin (b) bendinde yer alan cetveldeki (J. dahil)hükmüne yönelen savı ciddî bulmuş ve iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurmuştur.

III. YASA METİNLERİ :

l - İtiraz konusu yasa kuralı:

27/7/1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelYasasının iptali istenen hükmü de içeren 49. maddesinin (b) bendi şöyledir :

"Madde 49 -

b) (Değişik: 1923-3/7/1975) - (a) bendine göre saptanan generalve amiral mevcutlarının muhtelif rütbelere dağılış oranları üç kuvvet (Jandarmadahil) için aşağıdaki cetvelde gösterilmiştir. Kadrolar bu oranlan aşmayacak şekildesaptanır.

2 - Dayanılan Anayasa Kuralı:

"Madde 12 - Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce,felsefî inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaztanınamaz."

IV - İLK İNCELEME :

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca ŞevketMüftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Muhittin Gürün, Lûtfi Ömerbaş, Ahmet Erdoğdu,Osman Tokcan, Rüştü Aral, Ahmet Salih Cebi, Muammer Yazar, Âdil Esmer, Nihat O.Okçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu, Necdet Darıcıoğluve Bülent Olcay'ın katılmalariyle 16/1/1979 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur:

Olay bölümünde de açıklandığı üzere, 30/8/1973 nasıplı jandarmatümgenerali olan davacı 30/8/1977 gününde korgeneralliğe yükselme sırasınagirmiş ve durumu Kara Kuvvetleri Komutanlığı tümgeneralleriyle birliktedeğerlendirilmiştir. Korgenerallik için o yılın kontenjanı 5 olduğundan,durumları değerlendirilen on tümgeneralden beşi korgeneralliğe yükseltilmiş, aralarındadavacının da bulunduğu beş tümgeneral, kadrosuzluk nedeniyle emekli edilmiştir.Davacı, 30/8/1977 gününde korgeneralliğe yükseltilmeme ve emekliye sevk edilmeişlemlerinin iptali istemiyle Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmıştır.

Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü, 1977/11-133 sayılıkararının 10/5/1978 günlü, 16283 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra,28/6/1978 günlü, 2159 sayılı Yasa ile söz konusu 49. madde tamamendeğiştirilmiş ve (b) bendinde yer alan general - amiral sayılarına ilişkinrütbe kontenjanlarını gösteren cetvelde, Jandarma Genel Komutanlığı, KaraKuvvetleri Komutanlığından ayrı bir bölümde düzenlenmiştir.

Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde görülen davada uygulanmadurumunda olan yasa hükmünün, 28/6/1978 günlü, 2159 sayılı Yasadan önceyürürlükte bulunan 49. maddenin 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasa ile değişik(b) bendinde yer alan cetvel hükmü olduğu açıktır ve mahkeme bu cetveldeki (J.dahil) hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ileri sürmüştür.

Böylece yapılan ilk inceleme sonunda, dosyanın eksiğibulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

V - ÖZÜN İNCELENMESİ :

İşin özüne ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, Anayasa'yaaykırılık itirazına konu edilen yasa ve dayanılan Anayasa hükümleri, ilgiliAnayasa ve Yasa kuralları ve bunlara ilişkin yasama belgeleri ve ötekimetinler, aynı konuya değgin Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü, 1977/11-133sayılı kararı okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Jandarma kuruluşunun Kara Kuvvetleri Komutanlığı ile olan ilişkive bağlantısı, jandarmanın, Türk Silâhlı Kuvvetleri içindeki yeri ve askeriyönü ile yasalarla yüklendiği Öteki görevler, Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelYasasına 7/7/1971 günlü, 1424 sayılı Yasayla eklenen ek geçici 14. maddenincetvel kesiminde yer alan (J. dahil) hükmünün, Anayasa'nın 12. maddesineaykırılığını belirten gerekçeler, Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü,1977/11-133 sayılı (Resmî -gazete: 10/5/1978 gün. Sayı: 16283) kararındaayrıntılı olarak açıklanmış ve sözkonusu hükmün iptaline karar verilmişbulunduğundan, bunların burada yinelenmesine gerek görülmemiştir. Aynınedenlerle Anayasa'nın 12. maddesine aykırı bulunan 27/7/1967 günlü, 926 sayılı"Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu" nun 3/7/1975 günlü, 1923sayılı Yasayla değişik 49. maddesinin (b) bendindeki cetvelde yeralan (J.dahil) biçimindeki hükmün de iptaline karar verilmelidir.

Ahmet Salih Cebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu ve Necdet Darıcıoğlubu görüşe katılmamışlardır.

VI - SONUÇ :

27/7/1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanununun 49. maddesinin 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasa ile değişik (b)bendine bağlı cetvelde yer alan "J. dahil" biçimindeki hükmünAnayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, Ahmet Salih Cebi, Nihat O. Akçakayalıoğluve Necdet Darıcıoğlu'nun karşıoylarıyla ve oyçokluğuyla,

12/4/1979 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

Jandarma örgütünün, yurt içinde güvenlik ve asayişi korumak yasahükümlerinin yerine getirilmesini sağlamak gibi idarî ve adlî görevleri olmaklabirlikte gerek 926 sayılı personel ve gerek 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleriiçhizmet Yasalarına göre Türk Silâhlı Kuvvetleri içinde muharip bir sınıfolduğu da kuşkusuzdur. Ancak, Jandarma Genel Komutanlığı, Türk SilâhlıKuvvetleri içinde ayrı bir kuvvet komutanlığı olarak yer almamış ve KaraKuvvetleri Komutanlığı içinde mütalâa edilmiştir. Bu nedenle de jandarmagenerallerinin yükselmeleri, Kara Kuvvetlerine mensup generallere uygulananusule bağlı tutulmuş, şu kadar ki, bunların Yüksek Askerî Şûradadeğerlendirilmeleri sırasında Jandarma Genel Komutanının da Yüksek AskerîŞûraya katılması öngörülmüştür.

Jandarma Genel Komutanının, Jandarma Generallerinindeğerlendirilmeleri sırasında Yüksek Askerî Şûraya katılması üzerine şûraüyelerinin verdikleri değerlendirme notlarının, Kara Kuvvetlerine bağlıgenerallere nazaran bir fazla üye sayısına bölünmesi dolayısiyle yeterlik notusıralamalarının aynı durumdaki Kara Kuvvetleri generallerinden daha aşağıdüştüğü ve bu yüzden Jandarma Generallerinin yükselmelerinin zorlaştığı ve budurumun da Anayasa'nın 12. maddesindeki eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı önesürülmektedir. Ancak; bu şekildeki uygulama dolayısiyle gerçekten jandarmageneralleri aleyhinde böyle bir sonuç meydana gelmekte ise bu durumunçoğunlukla iptaline karar verilmiş olan 926 sayılı Türk Silâhlı KuvvetleriPersonel Kanununun, 3/7/1975 günlü, 1923 sayılı Yasayla değişik 49. maddesinin(b) bendindeki cetvelde yer alan (J. dahil) ibaresinin varlığından değil,Yüksek Askerî Şûrada uygulanmakta olan değerlendirme notu ile ilgili yöntemdenileri gelmekte olduğu açıktır ve bu konu ile ilgisi olmayan söz konusu cetveldeki(J. dahil) ibaresinin iptali için ortada hukuki bir neden olamaz.

Bu nedenlerle çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞIOY YAZISI

27/7/1967 günlü, 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanununun Ek Geçici 14. maddesinin, özellikle bu maddenin (c) bendinin açıkiçeriği karşısında, 30/8/1973 nasıplı Jandarma Tümgenerali olan ve dört yıllıkbekleme süresini tamamlayarak 30/8/1977 gününde üst rütbeye yükselme sırasınagirdiği halde Yüksek Askerî Şûraca 54. madde esaslarına göre seçilemediği,başka bir deyişle, yeterlik sıralamasında kadro ihtiyacı ve yıllık kontenjandışında kaldığı için Korgeneralliğe yükseltilemeyerek emekliye sevk edilendavacının Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde açtığı iptal davasında uygulanmadurumunda bulunan Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununun 49. maddesinin (b)bendindeki cetvelde yer alan "J. dahil" biçimindeki hüküm Anayasa'ya.aykırı bir nitelik taşımamaktadır.

Görüşümüzün dayanağını oluşturan nedenler, aynı yasanın EkGeçici 14. maddesinin (a) bendinin cetvel bölümünde yer alan "J.dahil" biçimindeki hükmü Anayasa'nın 12. maddesindeki eşitlik ilkesineaykırı bularak iptal eden Anayasa Mahkemesinin 13/12/1977 günlü ve 1977/ 11-133sayılı kararına bağlı karşıoy yazımızın (A) işaretli bölümünde ayrıntılı olarakaçıklanmış bulunduğundan (10 Mayıs 1978 günlü, 16283 sayılı Resmî Gazete -Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi, Sayı : 15, Sahife : 590 - 626) bunlarınyinelenmesine gerek görülmemiştir.

926 sayılı Yasanın 49. maddesinin 3/7/1975 günlü, 1923 sayılıYasa ile değişik (b) bendine bağlı cetvelde yer alan "J. dahil"hükmünün iptaline ilişkin çoğunluk kararına aynı nedenlerle katılmamaktayız.