ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1979/14
Karar Sayısı:1979/33
Karar Günü:28/6/1979
Resmi Gazetetarih/sayı:9.7.1979/16691
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Bornova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU: 27/2/1978 günlü, 2116 sayılı, "VakıflarGenel Müdürlüğü 1978 Malî Yılı Bütçe Kanunu"nun 6. maddesi hükmünün,Anayasa'nın 64., 92., 93., 94. ve 126. maddelerine aykırılığı nedeniyle iptaliistemidir.
I - OLAY :
Davacı vekili, yerel Mahkemeye verdiği dava dilekçesinde;müvekkilesinin, Bornova Asliye Hukuk Hakimliğinin 1954/36 esas 1955/48 kararsayılı ve 15/3/1955 günlü kesinleşmiş ilâmı ile (7. Zilkade 1323 ve 26.muharrem 1324 tarihli) vakıfnamelerde yazılı evin sükna hakkının, han ve bahçeninintifa hakkının sahibi olduğunu; vakıf bahçenin bir kısmını Karayolları GenelMüdürlüğünce istimlak edildiğini, bahçe içindeki ev enkazı ile köklenen ağaçlarsatıldığından bunlara ait istimlak bedellerinden ileri gelen gaile fazlasıintifa hakkının müvekkilesine ait olduğunu; vakıf 1978 yılı gelirlerinden gailefazlasının, idarece, Vakıflar Kanunu ve Vakıfname hükümlerine göre değilVakıflar Nizamnamesine ek 23/12/1937 ve 13/10/1939 günlü nizamnamelere göreödenmek istendiğini; çünkü 1978 mali yılı Vakıflar Genel Müdürlüğü BütçeKanununun 6. maddesinde mazbut vakıflarda ilgililerin intifa haklarının anılannizamnamelere göre ödeneceğinin belirtilmiş olduğunu açıklayarak, BütçeKanunundaki bu hükmün Vakıflar Kanununun 39. maddeleri ile saklı tutulan intifahakkını kısıtladığını ve bu kuralın uygulanmasını askıya aldığını ileri sürmüşve Anayasa'ya aykırılık itirazında bulunmuştur.
Davalı idare vekili bu Anayasa'ya aykırılık itirazınakatılmamıştır.
Mahkeme, 27/3/1979 günlü duruşmada, Anayasa'ya aykırılık itirazınınciddi olduğu görüşüne vararak, Anayasa'nın 151. ve 44 sayılı Yasanın 27.maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
III - İPTALİ İSTENEN YASA MADDESİ:
27/2/1978 günlü, 2116 sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğü 1978 MaliYılı Bütçe Kanunun 6. maddesi şöyledir :
"Madde 6 - Mazbut vakıflarda ilgililerin intifa hakları,Vakıflar Nizamnamesine ek 23/12/1937 ve 13/10/1939 tarihli nizamnamelere göreödenir."
IV- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 15/5/1979gününde Şevket Müftügil, Lütfi Ömerbaş, Ahmet Erdoğdu, Osman Tokcan, RüştüAral, Muammer Yazar, Adil Esmer, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu,Hüseyin Karamüstantikoğlu, Kenan Terzioğlu, Necdet Darıcıoğlu, İhsan Tanyıldız,Bülent Olcay ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyla yapılan ilk incelemetoplantısında; dosyanın eksiği bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
V - ÖZÜN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, Bornova 1. Asliye Hukuk Mahkemesininbaşvurma kararı ve ekleri, Anayasa'ya aykırılığı öne sürülen yasa kuralı,ilgili yasa ve dayanılan Anayasa kuralları, bunlara ilişkin gerekçeler ve öbüryasama belgeleri, konu ile ilişkisi bulunan öteki metinler okunduktan sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 126. maddesinin son fıkrasının son tümcesi, bütçeyasasına bütçe ile ilgili olanlar dışında hüküm konulmasını yasaklamaktadır.Bütçe yasasına konulabilecek hükümleri sınırlayan bu kuralın Anayasa'da yeralış nedeni, bütçe yasası ile başka yasaların hazırlanış biçimleri venitelikleri yönünden farklarını belirleyen Anayasa'nın 64., 92., 93. ve 94.maddelerinin incelenmesinden açıkça ortaya çıkmaktadır.
Gerçekten Anayasa'nın 64. maddesinde, Türkiye Büyük MilletMeclisinin görev ve yetkileri belirtilirken, "konun koyma" yetkisiyanında, ayrıca "Devletin bütçe kanun tasarılarını görüşmek ve kabuletmek" yetkisinden de sözedilmesi, iki çeşit yasanın Anayasa koyucutarafından biribirinden ayrı olarak ele alındığını ortaya koyduğu gibi,yasaların görüşülmesi ve kabulü konusunu düzenleyen 92. madde yanında, bütçeyasasının görüşülmesi ve kabulünü ayrı bir yönteme bağlayan 94. maddeningetirilmiş olması ve 93. maddede, Cumhurbaşkanı'nın yasaları bir kez dahagörüşülmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderme yetkisininkapsamına bütçe yasalarının alınmamış bulunması da iki çeşit yasa arasındakiayırımı kesinlikle belirlemektedir.
Bu anayasal durum karşısında, itiraz konusu hükmün bütçeyasasında yer alabilmesi, "bütçe ile ilgili olması" koşulunabağlıdır. Halbuki Anayasa Mahkemesinin birçok kararında belirtildiği gibi, birhükmün Anayasa'nın 126. maddesindeki anlamda "bütçe ile ilgili"sayılabilmesi, yalnızca bütçenin uygulanması ile ilgili, uygulamayıkolaylaştırıcı, tamamlayıcı ya da açıklayıcı nitelikte bulunmasına bağlı olup,itiraz konusu hükmün bu niteliği taşımadığı ve ancak bütçe yasası dışında biryasal düzenlemeye konu olabileceği açıkça ortadadır .
Nitekim daha önceki bir itiraz nedeniyle, 1805. sayılı"1974 Yılı Vakıflar Genel Müdürlüğü Bütçe Kanunu" nun 8. maddesindeyer alan aynı nitelikteki bir hüküm Anayasa Mahkemesinin 2/11/1978 günlü, Esas: 1978/38, Karar : 1978/49 sayılı kararı ile ve yukarda özetlenen gerekçeyedayanılarak iptal edilmiştir. (12 Şubat 1979 günlü, 16548 sayılı Resmî Gazete).
Böyle olunca, 27/2/1978 günlü, 2116 sayılı 1978 Malî YılıVakıflar Genel Müdürlüğü Bütçe Kanununun 6. maddesinin aynı gerekçe ile veAnayasa'nın 64., 92., 93., 94. ve 126. maddelerine aykırılığı nedeniyleiptaline karar verilmelidir.
27/2/1978 günlü, 2116 sayılı "Vakıflar Genel Müdürlüğü 3978Malî Yılı Bütçe Kanunu" nun 6. maddesi hükmünün, Anayasa'nın 64., 92.,93., 94. ve 126 maddelerine aykırı olduğuna ve iptaline,
28/6/1979 gününde oybirliğiyle karar verildi .
Başkan
Şevket Müftügil
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Osman Tokcan
Üye
Rüştü Aral
Üye
Muammer Yazar
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Nahit Saçlıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Üye
Kenan Terzioğlu
Üye
Necdet Darıcıoğlu
Üye
İhsan N. Tanyıldız
Üye
Bülent Olçay
Üye
Yılmaz Aliefendioğlu
Üye
Yekta Güngör Özden