ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1979/19
Karar Sayısı:1979/39
Karar Günü:9/10/1979
Resmi Gazete tarih/sayı:16.1.1980/16871
İTİRAZYOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Beşinci Dairesi.
İTİRAZINKONUSU : 4/7/1934 günlü, 2556 sayılı Hâkimler Yasasının 20/3/1975 günlü, 1871sayılı Yasayla değişik 3. maddesinin altıncı bendinde yer alan "yabancıile evli olmamak, (görevi esnasında evlenenler istifa etmiş sayılır)"hükmünün Anayasa'nın 10., 11., 12. ve 58. maddelerine aykırı olduğu yolundakisavı 12. ve 58. maddeler yönünden ciddi gören Danıştay Beşinci Dairesi,Anayasa'nın değişik 151. ve 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri uyarınca AnayasaMahkemesine başvurmuştur.
I-OLAY:
AdaletBakanlığının 1416 sayılı Yasa uyarınca açtığı yabancı ülkelere doktoraöğrencisi gönderilmesine ilişkin sınavı kazanan davacı, doktora öğreniminitamamladıktan ve 25 Mayıs 1976 gününde "Uluslararası Ceza Hukuku uzmandoktoru" diplomasını aldıktan sonra, 18/7/1976 gününde yurda dönmüş ve23/7/1976 gününde de Adalet Bakanlığına başvurarak görev istemiştir.
Yabancıile evli olduğu saptanan davacı, sözkonusu edilen Yasanın 3. maddesi uyarıncahâkim adayı olmak için gereken koşulları taşımadığı için genel idare hizmetlerikadrosundan bir göreve atanmıştır.
Buişlemin iptali için Danıştaya başvuran davacı, hakkında uygulanan yasanınAnayasa'ya aykırı olduğunu öne sürmüş, bu savı ciddi bulan Danıştay BeşinciDairesi de Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
III-METİNLER:
1-İtiraz konusu yasa kuralı:
4/7/1934günlü, 2556 sayılı Hâkimler Yasasının 20/3/1975 günlü, 1871 sayılı Yasayladeğişik 3. maddesinin itiraz konusu edilen altıncı bendi hükmü şöyledir :
"6-Yabancı ile evli olmamak, (görevi esnasında evlenenler istifa etmişsayılır)".
2 -Dayanılan Anayasa kuralları:
"Madde12 -Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefî inanç, din ve mezhepayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbirkişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz."
"Madde58 -Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmetealınmada, ödevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırımgözetilemez."
IV-İLK İNCELEME:
AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 5/6/1979 gününde, Şevket Müftügil,Lütfi Ömerbaş, Ahmet Erdoğdu, Osman Tokcan, Rüştü Aral, Ahmet Salih Cebi,Muammer Yazar, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, HüseyinKaramüstantikoğlu, Kenan Terzioğlu, Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız,Bülent Olcay ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında,sınırlama sorunu üzerinde durulmuştur.
İtirazkonusu hüküm iki kesimden oluşmaktadır. Bunlardan birincisi, yabancı ile evliolmamayı hâkim adaylığı koşullarından saymış, ikincisi ise, görev sırasındaevlenenlerin çekilmiş sayılacaklarını kurala bağlamıştır. Davacı, doktoraöğrenimi sırasında ve hâkim adayı değilken evlenmiş ve bu yüzden genelhizmetler sınıfından bir göreve atanmış olduğu için, sözü edilen bendin ayraçiçinde kalan ve görevden çekilmeyi öngören hükmünün bu davada uygulanma yeri yoktur.Bu nedenle de esas hakkındaki incelemenin, anılan bendin ayraç dışındakihükmüyle sınırlı olarak yapılması gerekir.
AhmetErdoğdu, Muammer Yazar ve Kenan Terzioğlu, sınırlamaya yer olmadığını önesürerek, bu görüşe katılmamışlardır.
Böyleceyapılan ilk inceleme sonunda:
1-Dosyanın eksiği olmadığından işin özünün incelemesine geçilmesine oybirliğiyle,
2-İncelemenin, 4/7/1934 günlü, 2556 sayılı Hâkimler Kanununun 20/3/1975 günlü,1871 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin iptali istenen 6 sayılı bendinindavada uygulanacak nitelikte bulunan "yabancı ile evli olmamak" hükmüile sınırlı olarak yapılmasına, Ahmet Erdoğdu, Muammer Yazar ve KenanTerzioğlu'nun sınırlamaya yer bulunmadığı biçimindeki karşıoylanyla veoyçokluğuyla karar verilmiştir.
V-ESAS İNCELEME:
İşinesasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, iptali istenilen yasa hükmü,Anayasaya aykırılık savına dayanak olarak gösterilen Anayasa kuralları veAnayasanın öbür hükümleri, konu ile ilgili yasalar, yasama belgeleri ve ötekimetinler okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasayauygunluk denetimine geçilmeden önce, hâkimlerin yabancılarla evlenmeleriniyasaklayan hükmün tarihsel akışını gözden geçirmekte ve genel nitelikte kimiaçıklamalarda bulunmakta yarar görülmüştür.
A-3/3/1926 günlü, 766 sayılı Hâkimler Kanunu" nda yabancılarla evlenmeyiyasaklayan bir hüküm yer almış değildir. Esasen Cumhuriyetin ilk günlerindeböyle yasal bir düzenlemeye de gerek duyulmamıştır. Çünkü geçmişten kaynaklanantoplum yapısının özelliği, yabancı ile evlenenlere iyi gözle bakmama,tahammülsüz ve hoşgörüsüz davranma biçiminde oluşmuş bulunmaktadır.
TürkiyeCumhuriyetinin batı uygarlığına yönelip yaygın ve etkin bir güç kazanması,devrimlerin peş peşe gerçekleştirilmesi, bu dönemde toplumun yapısındankaynaklanan manevi baskıları da artırmış ve bir bölüğünün yasa kuralı halinedönüşmesi sonucunu doğurmuştur. Gerçekten 4/7/1934 günlü 2556 sayılı HâkimlerYasası, 2. maddesinin beşinci bendiyle "yabancı ile evli olmamak" koşulunugetirmiş 19/6/1940 günlü, 3885 sayılı Yasayla yapılan değişiklikle de bu benthükmü "yabancı ile evli olmamak (vazife esnasında evlenenler istifa etmişsayılırlar)" biçimine dönüşmüştür. İtiraz konusu hükümle de bu kuralınbenimsendiği ve yasallığını sürdürdüğü görülmektedir.
2556sayılı Hâkimler Yasası ile bu yasayı değiştiren öteki yasaların gerekçelerinde,Türkiye Büyük Millet Meclisindeki görüşmelerde, hâkimlerin yabancılarlaevlenmelerini yasaklayan kuralın nedenleri açıklanmış değildir.
788sayılı Memurin Kanunu'nun 4. maddesinin 1393 sayılı Yasayla değişik (Z)fıkrasındaki "ecnebilerle evli olmamak; memur iken ecnebilerle evlenenlermüstafi addedilir" yolundaki hüküm, Anayasa Mahkemesinin 22/5/1963 günlü,1963/205-123 sayılı kararı ile iptal edilmiş, aynı kararla sözü geçen fıkradaki" Bu kanunun neşrinden evvel ecnebi kadınlarla teehhül etmiş, bulunanmemurin Hariciye Müdafaai Milliye ve Bahriye Vekâletlerinde istihdamedilemezler "hükmünün de Anayasa'ya uygun olduğuna karar verilmişbulunduğu halde (Kararlar Dergisi, sayı: 2, sayfa : 14), bu türdenyasaklamalar, ne Devlet Memurları Yasasında ve ne de ek ve değişikliklerindeyer almamıştır. Bundan başka bir mahkemenin başvurusu üzerine 16/6/1927 günlü,1076 sayılı Yedek Subay ve Yedek Askeri Memurlar Yasasının 18/6/1947 günlü,5099 sayılı Yasayla değişik 23. maddesinin (E) bendindeki "yabancı kızveya kadınla evli olanlar..." hükmü, Anayasa Mahkemesince Anayasa'ya uygunbulunarak itirazın reddine karar verilmiş olmasına karşın (25/12/1964 günlü, 1964/36-74sayılı Karar, Kararlar Dergisi, sayı: 2, sayfa: 294), 27/7/1970 günlü, 1316sayılı Yasayla yürürlükten kaldırılmıştır.
B-Anayasa Mahkemesi 22/4/1962 günlü 44 sayılı Yasanın 28. maddesi gereğincegerekçeyle bağlı değilse de, Anayasa'ya uygunluk denetiminin Anayasa'nın 58. ve12. maddeleri yönünden yapılmasında yarar vardır.
l-Anayasa'nın 58. maddesi açısından inceleme :
Anayasa'nın58. maddesi, her Türkün, yani Türk Devletine vatandaşlık bağıyla bağlı olanherkesin, kamu hizmetlerine girme hakkına sahip olduğunu, hizmete alınmada,ödevin gerektirdiği niteliklerden başka hiç bir ayırım gözetilemiyeceğinikurala bağlamaktadır.
Bukuralda önem taşıyan ve üzerinde durulması gereken yön, ödevin gerektirdiğiniteliklerin ne olduğu ve bu sözcüklerden ne anlaşılmak gerektiğidir. Anayasa,ödevle nitelik arasında sıkı bir ilişki ve bağ olduğunu, bunun dışında hizmetealınmada hiç bir nedenin gözetilmiyeceğini, daha açık bir anlatımla ayrımınyalnızca ödev - nitelik ilişkisi yönünden yapılması gerektiğini buyurmaktadır.O halde ödevle, onun gerektirdiği niteliği birbirinden ayrı düşünmeye olanakyoktur. Buna göre, o nitelikler görevlilerde bulunmadıkça o ödev yerinegetirilemeyecek ya da ödev iyi bir biçimde yerine getirilmiş olmayacakdemektir. Kamu hizmetlerinin özellikleri olduğu ve bu hizmetleri gören idareajanlarının da özel statülere bağlı bulunduğu bilinen bir gerçektir. Memurlardayasalarca aranan nitelikler ve onlar hakkında yasalarda öngörülen kısıtlamalar,kamu hizmetinin etkin ve esenlikli bir biçimde yürütülmesi amacına yöneliktir.Bu nedenle bir kamu hizmetine alınacaklarla ilgili yasal niteliklerlekısıtlamalar düzenlenirken, doğrudan doğruya, o hizmetin gereklerinin gözönündetutulması, başka bir anlatımla konulan nitelik ve kısıtlamalarla hizmet arasındagerçeklere uyan, nesnel ve zorunlu bir neden sonuç ilişkisinin kurulmasıgereklidir.
Yukarıdada açıklandığı üzere, açık bir gerekçeye rastlanmamakla birlikte sözkonusuhükmün, günün siyasal ve ahlâki değer yargılarının etkisiyle yasalarda yeraldığı ve özellikle Devlet sırlarının korunması kaygısından kaynaklandığıanlaşılmaktadır. Oysa yabancı ile evli olmamanın, hâkim adaylığı göreviningerektirdiği bir nitelik sayılması olanaksızdır. Günümüzün değer yargıları, birhâkim adayının yabancı ile evlenmiş olmasını, hâkimlik mesleğinin onurunu yokeden veya ona gölge düşüren ya da hâkime karşı güvensizlik duyulmasınıgerektiren ve böylece hâkimlik mesleğinin saygınlığını azaltan ya da yitirenbir durum saymaya olanak vermemektedir.
Öteyandan söz konusu niteliği, Devlet sırlarının korunması nedeniyle de açıklamayaolanak yoktur. Yabancı ile evli olanlar Devlet sırlarını koruyamazlar biçimindebir varsayım da ileri sürülemez. Nitekim Türk Silâhlı Kuvvetleri mensubu olanyedek subaylar için yasa ile öngörülmüş bulunan bu yoldaki hakkısıtlamalarının, sonradan yürürlükten kaldırılmış olması ve "MemurinKanunu"ndaki kısıtlayıcı hükümlerin Devlet Memurları Yasasında yer almamışbulunması, yasa koyucunun Devlet sırlarını görevleri gereği yakından bilme ve öğrenmeolanağı olan kamu görevlilerinin yabancılarla evlenmelerini olağan gördüğünü vebu durumu, bir ödev niteliği olarak değerlendirmediğini açıkça ortayakoymaktadır.
Buaçıklamalar karşısında, hâkim adaylarının yabancılarla evlenmelerini ödevingereği bir nitelik biçiminde sayılmasını zorunlu kılan haklı bir nedeninbulunmadığı kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.
Açıklananbu nedenlerle, itiraz konusu hüküm Anayasa'nın 58. maddesine aykırıdır.
AhmetSalih Cebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu ve Hüseyin Karamüstantikoğlubu görüşe katılmamışlardır.
2-Anayasa'nın 12. maddesi açısından inceleme:
Anayasa'nın"Üçüncü Bölüm" ü yargıya ayrılmıştır. Genel hükümlerde yargının ortakilkeleri belirtilmiş, ayrık yönler ise yargı organlarının kendi kuruluşlarınıdüzenleyen maddelerinde yer almıştır. Hâkimlik mesleği, tüm yargı organlarıaçısından genel ve ortak bir nitelik gösterdiği, hiç olmazsa yabancı ile evliolmama koşulunun, mesleğe giriş açısından genel ve ortak biçimde kuralabağlanması gerektiği halde, adli yargıya giriş için ödevin bir niteliğisayılarak yargının diğer kollarında ve sözgelimi idarî yargı ile AnayasaYargısı konularında başka biçimde ele alınması, Anayasanın 12. maddesindekikanun önünde eşitlik ilkesini bozar ve ona ters düşer. Şu yönü de ayrıcabelirtmekte yarar vardır ; Hukuk Devleti, hukukun üstünlüğü temeline oturur. Butemelde, kanun önünde eşitlik ilkesi baş öğelerden birini oluşturur. Böyle birkavram ise ayrıcalığın her türünü reddeder, itiraz konusu kuralın getirilmesinihaklı gösteren bir neden ortaya konulamadıkça, öteki yargı mensuplarınaayrıcalık tanınması gibi bir sonuç ortaya çıkar. Böyle bir durumu ise savunmayave ondan yana çıkmaya olanak yoktur.
Bunedenlerle, itiraz konusu yasa hükmü Anayasanın 12. maddesinde yeralan kanunönünde eşitlik ilkesine aykırıdır.
AhmetSalih Cebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu ve HüseyinKaramüstantikoğlu bu görüşe katılmamışlardır.
C-44 sayılı Yasanın 28. maddesi yönünden inceleme :
22/4/1962günlü, 44 sayılı Yasanın 28. maddesinin birinci fıkrası, Anayasa Mahkemesininistemle bağlı olduğu kuralını; ikinci fıkrası da "Ancak, eğer müracaatkanun veya içtüzüğün sadece belirli madde veya hükümleri aleyhinde yapılmışolup da, bu belirli madde veya hükümlerin iptali kanun veya içtüzüğün diğer bazıhükümlerinin veya tamamının uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa, AnayasaMahkemesi, keyfiyeti gerekçesinde belirtmek şartıyla, kanun veya içtüzüğünbahis konusu diğer hükümlerinin veya tümünün iptaline karar verebilir."hükmünü içermektedir.
Altıncıbentteki "yabancı ile evli olmamak" kuralının Anayasa'ya aykırıbulunarak iptaline karar verilmiş olması karşısında, aynı bentte ve ayraçiçinde yeralan (görevi esnasında evlenenler istifa etmiş sayılır) hükmü deuygulanma niteliğini yitireceğinden, bu hükmün de 44 sayılı Yasanın söz konusu28. maddesi uyarınca iptaline karar verilmelidir.
NihatO. Akçakayalıoğlu bu görüşe katılmamıştır.
IV-SONUÇ:
1-4/7/1934 günlü, 2556 sayılı Hâkimler Kanunu'nun 20/3/1975 günlü, 1871 sayılıYasa ile değişik 3. maddesinin altıncı bendinde yer alan "Yabancı ile evliolmamak" biçimindeki hükmün Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline AhmetSalih Çebi, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu ve HüseyinKaramüstantikoğlu'nun karşıoylarıyla ve oyçokluğuyla,
2-Aynı bentte yeralan ve ayraç içinde bulunan (görevi esnasında evlenenleristifa etmiş sayılır) yolundaki hükmün, iptal kararı karşısında uygulanmamasısonucunun doğacağı açık olduğundan 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 28.maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu hükmün de iptaline Nihat O.Akçakayalıoğlu'nun karşıoyuyla ve oyçokluğuyla, 9/10/1979 gününde kararverildi.
Başkan
Şevket Müftügil
Başkanvekili
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Osman Tokcan
Üye
Rüştü Aral
Üye
Ahmet Salih Çebi
Üye
Muammer Yazar
Üye
Adil Esmer
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Nahit Saçlıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Üye
Necdet Darıcıoğlu
Üye
İhsan N. Tanyıldız
Üye
Bülent Olçay
Üye
Yekta Güngör Özden
KARŞIOY YAZISI
BirYasanın Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilebilmesi için Anayasa'ya aykırılığınınsaptanması gerekir. Devletin kamu görevlilerinde özellikle hâkimlerde, kendincelüzumlu kimi koşul ve nitelikler araması ve bu meyanda yabancı ile evli olan kimselerinbu görevlere atanamıyacağını evvelden bir yasa ile belirtmiş olması, çoğunlukgörüşüne dayanak yapılan Anayasa'nın 12. ve 58. maddelerine ve diğermaddelerine aykırı değildir. Bu nedenle iptale ilişkin çoğunluk kararınakarşıyım.
Üye
Ahmet Salih Çebi
KARŞIOY YAZISI
1-Hizmetlisinin, yabancı ile evli olmaması koşulu, "görevin gereği" dirve bunda İsabetin saptanması anayasal unsurlarla ilgili değildir.
2 -İptal nedeni, kanımca yanlıştır. İptal yanlış olunca, yasanın dava ve itirazkonusu edilmemiş herhangi bir hükmünün iptali de yanlış olur.
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
KARŞIOY YAZISI
Danıştay5. Dairesi, 4/7/1934 günlü, 2556 sayılı "Hâkimler Kanunu" nun20/3/1975 günlü, 1871 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin altıncı bendindeyeralan "Yabancı ile evli olmamak, (görev sırasında evlenenler istifaetmiş sayılır.)" kuralının, Anayasa'nın 10., 11., 12. ve 58. maddelerineaykırı olduğu yolundaki savı ciddi görerek iptali için 151. ve 44 sayılıYasanın 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
İncelemenin,2556 sayılı Yasanın 1871 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin iptali istenenaltıncı bendinin Danıştay 5. Dairesince bakılmakta olan davada uygulanacaknitelikte bulunan "yabancı ile evli olmamak" hükmü ile sınırlı olarakyapılmasına oyçokluğuyla 5/6/1979 gününde karar verilmiştir.
9/10/1979günlü toplantıda işin esası incelenerek, 3. maddenin altıncı bendindeki"yabancı ile evli olmamak" hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğuna veiptaline, aynı bentte bulunan (görevi esnasında evlenenler istifa etmişsayılır) hükmünün de, iptal kararı karşısında uygulanmaması açık olduğundan 22/4/1962günlü, 44 sayılı Yasanın 28. maddesinin ikinci fıkrası gereğince iptalineoyçokluğuyla karar verilmiştir.
Anayasa'nın10. maddesi uyarınca herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez,vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.
Devlet,kişinin hak ve hürriyetlerini, fert huzuru, sosyal adalet ve hukuk devletiilkeleriyle bağdaşamıyacak surette sınırlayan siyasi, iktisadi ve sosyal bütünengelleri kaldırır; insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gereklişartları hazırlar.
İtirazkonusu hükmün, Anayasanın, temel hakların niteliği ve korunmasını öngören 10.maddesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır. Herkesin sahip olduğu temel hak vehürriyetlerin korunması, bunu sınırlayan engellerin kaldırılması ile görevlikılınan Devletin bu haklara el atması olanaksızdır. Herkesin okuması, birmeslek sahibi olması Devlet tarafından güvence altına alınmış, ancak; itirazedilen hüküm, hâkimlik mesleğinin niteliği, önemi, Devletin yargıya ilişkintemel hizmetleri eksiksiz yerine getirmesi kişi hakları ve ulus yararınıkorumak amacı ile getirilmiştir.
Temelhak ve hürriyetlerin özü, sınırlanması ve kötüye kullanılamaması kuralınıiçeren Anayasanın 11. madde hükmünce, temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesive milletiyle bütünlüğünün, Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin,kamu yararının, genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması amacı ile veyaAnayasanın diğer maddelerinde gösterilen özel nedenlerle, Anayasanın sözüne veruhuna uygun olarak ancak yasayla sınırlanabilir.
Yasa,temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz.
BuAnayasa'da yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirisi, insan hak vehürriyetlerini veya Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünüveya dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayrımına dayanarak, nitelikleri Anayasa'da belirtilenCumhuriyeti ortadan kaldırmak kasdı ile kullanılamaz.
Buhükümlere aykırı eylem ve davranışların cezası yasada gösterilir.
HâkimlerYasasındaki "yabancı ile evli olmamak" koşulunun 11. maddedeki amacaulaşmak için düzenlendiği bir gerçektir. Böyle olunca, bu kuralın Anayasa'nın11. maddesine aykırı olduğu da ileri sürülemez.
12.madde gereğince, herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, dinve mezhep ayrımı gözetilmeksizin, yasa önünde eşittir.
Hiçbirkişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Yasaönünde eşitlik, herkesin, her yönden benzer hükümlere bağlı olması gerektiğianlamına gelmez. Bu ilke ile güdülen amaç, benzer koşullar içinde ve özdeşnitelikte bulunan durumların yasalarca benzer işleme bağlı tutulmasını sağlamaktır.Kimi yurtaşlar için haklı nedenlere dayanılarak veya bunların durumlarındakifarklılığın doğurduğu zorunluklar dolayısıyla ayrı kurallar konulması durumundaeşitlik ilkesinin zedelendiğinden söz edilemez. Hâkimler Yasasındaki hükmünyurttaşlar arasında farklılık yarattığı ve herbirini ayrı işleme bağlı tutmaamacı güttüğü, eşitsizliğe yol açtığı düşünülemez. Hâkimliğin toplumdakietkinliği, önemi, millî güvenlik ve kamu yararına olan katkısı bakımın danböyle bir sınırlamanın yapılmış olması yerindedir.
Yabancıile evli olmamak koşulunun uygarlık ilkesine ters düşen bir yönü debulunmamaktadır. Böylece, Anayasanın 12. maddesine aykırı düştüğü savı yerindedeğildir.
İtirazkonusu hükmün, başka mesleklerle ilgili yasalarda yer almaması, daha önce başkayasada bulunan böyle bir kuralın Anayasa Mahkemesince Anayasa'ya aykırıgörülerek iptal edilmiş olması da anılan hükmün iptali için bir nedensayılamaz.
Yabancıile evli olmamak kuralının, Anayasa'nın hizmete girmeyi düzenleyen 58.maddesine de aykırı bir yönü de bulunmamaktadır.
58.madde uyarınca, her Türk kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir.
Hizmetealınmada, ödevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.
58.madde, kamu hizmetine girme koşullarım saptarken 12. maddede yer alan eşitlikilkesini korumuş; birbirinden ayrı görüşte olan yurttaşlar arasında bir ayrımyapılmasını önlemiştir. Hizmetin özelliklerine ve niteliklerine göre o hizmetinyararlı bir biçimde işlerliğini sağlamak için yasalarla düzenlemeler yolunagidilmesi zorunludur. Bu zorunluk 58. maddeye "Ödevin gerektirdiğiniteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez." hükmünün konulması ilekarşılanmış, meydana gelecek aksamalar ve sakıncalar bu suretle ortadankaldırılmıştır. Yukarıdan beri yapılan açıklamada belirtildiği gibi, Devletintemel hizmetlerinden olan hâkimliğin toplumdaki saygınlık ve etkinlik derecesi,kamu düzeni ve kamu yararını koruma ilkesine olan katkısı gözönünde tutulursadiğer hizmetlere alınmada aranan koşullardan daha fazlasının aranması doğaldır.Bu nedenlerle "yabancı ile evli olmamak" hükmü Anayasa'ya aykırıbulunmadığından çoğunluğun iptal kararına karşıyız.
Üye
Nahit Saçlıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu