ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1979/24
Karar Sayısı:1979/36
Karar Günü:2/10/1979
Resmi Gazetetarih/sayı:29.11.1979/16824
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 8. Asliye Ceza Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : 7/1/1932 günlü, 1918 sayılı "KaçakçılığınMen ve Takibine Dair Kanun" un 7/9/1956 günlü, 6829 sayılı Yasayla değişik25. maddesinin ikinci fıkrasını Anayasa'ya aykırı bulan Mahkeme, Anayasa'nın1488 sayılı Yasa ile değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın 27.maddelerine dayanarak iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
I- OLAY:
Yurt dışında işçi olarak çalışan sanıklar, izinlerini geçirmekiçin otomobille Türkiye'ye gelmişler ve Kapıkule hudut kapısından Yurdagirerken gümrük idaresine gümrüğe tâbi eşyaları olmadığını bildirmişlerdir.Oysa sanıkların kullandığı Volvo markalı, AV - M - 564 plâkalı otomobiliniçinde, cinsi, markaları ve miktarı dosyada belirtilen, beyana ve gümrüğe tâbikimi eşyalar bulunmaktadır. Beyan etmedikleri kaçak eşyaları her nasılsagümrükten geçirmeyi başaran sanıklar Ordu ilinin Aybastı ilçesine gitmek üzereyollarına devam ederken, Ankara'da İtfaiye Meydanında mola verdikleri sırada,gümrük yetkililerince yapılan kontrol sonunda yakalanmışlardır.
Cumhuriyet Savcılığınca 7/12/1977 günlü iddianame ile AnkaraSulh Ceza Mahkemesinde 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasa ile değişik 25/1-2.maddeleri uyarınca kamu davası açılmış ve gümrük resmi ödenmeksizin kullanmakmaksadıyle Yurda kaçak eşya sokan sanıkların cezalandırılmaları istenmiştir.
Mahkeme, 29/12/1977 günlü, 1672/1640 sayılı Kararla, sanıklarayükletilen kaçak eşyayı Yurda sokma eyleminin 25/3. maddede yazılı suçuoluşturduğunu, bu suça bakma görevinin ise Asliye Ceza Mahkemesine aitbulunduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.
Gümrük Bakanlığının da müdahil olarak katıldığı kamu davasının12/1/1979 günlü oturumunda, esas hakkında düşüncesini bildiren Cumhuriyetsavcısı, sanıklardan birinde yakalanan kaçak malların cif değerinin üç bin liraolması bakımından, kaçakçılığın kullanma amacıyla yapılması nedeniyle, 1918sayılı Yasanın 25/1 ve son, diğerinin ise yakalanan kaçak eşyanın cif değerinin12.080 lira olması bakımından kaçakçılığın ticaret kastı ile yapılmış olmasınedeniyle aynı yasanın 25/3 ve son maddesi uyarınca cezalandırılmasınıistemiştir.
Mahkeme 5/11/1979 günlü oturumda, itiraz konusu 1918 sayılıYasanın 25/2. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu savında bulunmuş ve iptaliiçin Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar vermiştir.
III- YASA METİNLERİ :
l- İptali istenen yasa kuralı:
Mahkemenin itiraza konu ettiği metni de içeren 7/1/1932 günlü,1918 sayılı "Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun" un 7/9/1956günlü, 6829 sayılı Yasa ile değişik 25. maddesi şöyledir :
"Madde 25- Bu Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasındayazılı haller haricinde, kaçak inhisar maddelerini istimal veya istihlâkmaksadiyle yanlarında veya her hangi bir yerde bulunduranlar ile gümrüktenkaçırılarak yurda sokulmuş eşyayı kaçak olduğunu bilerek kendisinin veyabaşkalarının ihtiyaçlarında kullanmak üzere yurt içinde satın alan veya bilerekyanlarında yahut her hangi bir yerde bulunduranlar gümrük kaçağı eşyanıngümrüklenmiş değerinin, inhisar maddeleri için hususî kanunlarında yazılı paracezasının birer misli hafif para cezası ile cezalandırılır. Madde ve eşyanınmüsaderesine de hükmolunur. Bu suretle hükmolunacak hafif para cezası 10liradan aşağı olamaz. (Tev. İç. - 11/7/1934-44/13) Cilt: IV. S. 820.
Para cezasının miktarı (50) lirayı tecavüz ettiği takdirdetecavüz eden miktar için her üç lira ve küsuru bir gün hesabiyle ayrıca hafifhapis cezası da hükmolunur. Bu suretle verilecek hafif hapis cezası bir seneyigeçemez. (Tev. İç. 13/2/1935-75/5) C. IV. S. 822.
Yukarıki fıkralar dışında kalan ve bu kanunda ayrıca cezasıbulunmıyan her nevi kaçakçılık suçları failleri bir seneden beş seneye kadarhapis cezasıyle birlikte gümrük kaçağı eşyanın gümrük resmi ile sair devletresimleri tutarının, inhisar kaçağı maddeler için hususi kanunlarında yazılıpara cezasının birer misli ağır para cezası ile cezalandırılır ve bu nevi eşyave maddelerin de müsaderesine hükmolunur.
Eşya ve maddelerin müsadere edilememesi veya memnu eşya vemaddelerden madut bulunması veya bunlar için hususî kanunlarında para cezasıtâyin edilmemiş olması hallerinde hükmolunacak para cezasına bunlarıngümrüklenmiş piyasa değeri miktarınca bir meblâğ ilâve olunur.
Kaçırılan eşya veya maddenin cif değeri (1.000) liradan aşağıolduğu takdirde 3 üncü fıkrada yazılı cezalar yarı nispetinde indirilerekhükmolunur."
2- İlgili yasa Hükümleri:
a) 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasa ile değişik 14. maddesi:
"Madde 14- (7/9/1956-6829) Türkiye'ye giren yolcularınbeyanlarına muhalif olarak üzerlerinde veya eşyaları arasında çıkan gümrükresmine veya inhisara tâbi eşya ve maddeler müsadere olunur.
Yolcuların başkalarına ait eşyayı kendi zatî eşyası imiş gibigöstermiş olmaları halinde bu kaçak eşyanın, müsaderesine, gerek yolcu vegerekse eşya sahibi hakkında eşyanın vergileri miktarınca ayrı ayrı ağır paracezasına hükmedilir.
Yolcuların beyanlarına muhalif olarak yanlarında veya kaplarındazuhur eden ve ticarî mahiyet ve miktarda olan eşyalariyle gümrükten kaçırılmakmaksadına müstenit olarak sandık, bavul, çanta ve bunlara benzer eşya kablarındaveya bunların muhteviyatında gizli tertiple yaptırılmış yerlerden veya üstündebulundurduğu eşyanın gizli yerlerinden veya yastık, yorgan ve şilteleriniçinden çıkarılan veya ayakkabılarına yerleştirilmiş, vücutlarına sarılmış veyasıkıştırılmış olarak bulunan veyahut herhangi bir suretle muayeneye arzedilmemiş olan gümrüğe ve inhisara tâbi kaçak eşyadan dolayı müsadere kararıverilmekle beraber yolcular hakkında 25 inci maddenin 3 üncü fıkrasına görehapis ve para cezası da hükmedilir.
Türkiye'ye giren yolcuların beyanlarına muhalif olaraküzerlerinde veya eşyaları arasında çıkan gümrük resmine veya inhisara tâbi eşya22 nci maddenin 2 nci fıkrasındaki mahal ve zaman şartlan aranmaksızın heranmüsadere edilebilir."
b) 12/6/1979 günlü, 2248 sayılı Yasanın 25. maddesi:
"Madde 25- 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine DairKanunun 25 inci maddesi aşağıda yazılı olduğu şekilde değiştirilmiştir :
Madde 25- Bu Kanunun 14 ncü maddesinin birinci fıkrasında yazılıhaller haricinde, kaçak inhisar maddelerini istimal veya istihlak maksadıylayanlarında veya herhangi bir yerde bulunduranlar ile gümrükten kaçırılarakyurda sokulmuş eşyayı kaçak olduğunu bilerek kendisinin veya başkalarınınihtiyaçlarında kullanmak üzere yurt içinde satın alan veya bilerek yanlarındayahut herhangi bir yerde bulunduranlar gümrük kaçağı eşyanın gümrüklenmişdeğerinin, inhisar maddeleri için CİF değeri ile birlikte hususi kanunlarındayazılı para cezası veya resminin birer misli hafif para cezasıylacezalandırılır. Madde ve eşyanın müsaderesine de hükmolunur. Bu suretlehükmolunacak hafif para cezası bin liradan aşağı olamaz.
Para cezasının miktarı beşbin lirayı geçtiği takdirde, geçenmiktar için yüz lira ve artığı bir gün hesabıyla ayrıca hafif hapis cezası dahükmolunur. Bu suretle verilecek hafif hapis cezası bir yılı geçemez.
Yukarıki fıkralar dışında kalan ve bu Kanunda ayrıca cezasıbulunmayan her nevi kaçakçılık suçları failleri bir seneden beş seneye kadarhapis cezasıyla birlikte gümrük kaçağı eşyanın gümrüklenmiş değerinin, inhisarkaçağı maddeler için CİF değeri ile birlikte hususi kanunlarında yazılı paracezasının veya resminin birer misli ağır para cezasıyla cezalandırılır. Ve bunevi eşya ve maddelerin de müsaderesine hükmolunur.
Eşya ve maddelerin müsadere edilememesi veya memnu eşya vemaddelerden madut bulunması veya bunlar için hususi kanunlarında para cezasıtayin edilmemiş olması hallerinde hükmolunacak para cezasına bunlarıngümrüklenmiş piyasa değeri miktarınca bir meblağ ilâve olunur."
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur :
Yukarıda da açıklandığı gibi, sanıklar hakkındaki kamu davası1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasayla değişik 25/1-2. maddesi uyarıncaaçılmış, Sulh Ceza Mahkemesi ise, eylemin 25/3. maddede gösterilen suçuoluşturduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.
Gerçekten 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasayla değişik 14.maddesinin üçüncü fıkrasında "...veyahut herhangi bir suretle muayeneyearzedilmemiş olan gümrüğe... tâbi kaçak eşyadan dolayı, müsadere kararıverilmekle beraber, yolcular hakkında 25 inci maddenin üçüncü fıkrasına görehapis ve para cezası da hükmedilir." denilmektedir.
Bu durumda, sanıklar hakkında Mahkemenin öne sürdüğü sözü edilenyasanın 25. maddesinin ikinci fıkrasının davada uygulanma olanağı yoktur.
Ayrıca söz konusu 25. maddenin 2248 sayılı Yasayla değiştirilmişolmasının varılan bu sonucu etkilememesi yönünden bu konu üzerinde,durulmasında da yarar ve gerek görülmemiştir.
Bu nedenlerle 1918 sayılı Yasanın 6829 sayılı Yasa ile değişik25. maddesinin ikinci fıkrası hükmüne yönelen itiraz, başvuran mahkemeninyetkisizliği yönünden reddedilmelidir.
V- SONUÇ:
7/1/1932 günlü, 1918 sayılı Yasanın 7/9/1956 günlü, 6829 sayılıYasa ile değişik 25. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün görülmekte olan davadauygulanma olanağı bulunmadığından, bu fıkra hükmüne yönelen başvurunun,başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine,
2/10/1979 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Şevket Müftügil
Başkanvekili
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Ahmet Erdoğdu
Üye
Osman Tokcan
Üye
Rüştü Aral
Üye
Ahmet Salih Çebi
Üye
Muammer Yazar
Üye
Adil Esmer
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Nahit Saçlıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Üye
Necdet Darıcıoğlu
Üye
İhsan N. Tanyıldız
Üye
Bülent Olçay
Üye
Yekta Güngör Özden