Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1979/37, K.1980/26 Sayılı Karar - 29/04/1980

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas sayısı:1979/37

Karar sayısı:1980/26

Karar günü:29/4/1980

Resmi Gazetetarih/sayı:23.8.1980/17084

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İstanbul 9. Sulh Ceza Mahkemesi.

İTİRAZIN KONUSU : Türk Ceza Yasasının 12/6/1979 günlü,2248sayılı Yasa ile değişik 536. maddesinin altıncı fıkrasının Anayasanın8. ve12. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemidir.

I. OLAY:

Sanık, 13/7/1979 gecesi saat 22.00 sıralarında, yakalanamayanbir arkadaşı ile birlikte Beşiktaş, Ihlamur deresi Kerem Sineması Sokağındatelefon trafosuna "Tüm halka iş ve can güvenliği - Halkın Yolu"sözlerini yazarken yakalanmış ve bu eylemden ötürü Türk Ceza Yasasının 536.maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle hakkında kamu davası açılmıştır.

Davaya bakmakta olan mahkeme, sanık hakkında uygulanılmasıistenilen maddenin altıncı fıkrası kuralını Anayasanın 8. ve 12. maddelerineaykırı bularak, bu fıkranın iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

III. METİNLER :

A) Yasa metinleri :

1- İptali istenen hükmü de içeren Türk Ceza Yasasının12/6/1979günlü, 2248 sayılı Yasa ile değişik 536. maddesi şöyledir :

Madde 536- Her kim, belediyeler, köy ihtiyar kurulları veyayasalarla yetkili kılınmış diğer makamlarca önceden ayrılmış ya da oturulanyerler dışında, o yerin en büyük mülkiye amirine yapılacak bir başvuru üzerineayrılan yerlere, izin almaksızın veya verilen izne aykırı biçimde, basılı olanveya olmayan, elle yapılmış veya yazılmış her türlü resim, yazı ve işaretlerveya bunları içeren kâğıt, pano, pankart, bant ya da benzerlerini asar veyayapıştırırsa veya izne dayalı olsa bile bu yerleri boyar veya bu yerlere yazıyazar, resim ya da işaret yaparsa, eylem başka bir suç oluştursa bile ayrıca altıaydan bir yıla kadar hafif hapis ve bin liradan aşağı olmamak üzere hafif paracezasına çarptırılır.

Bu eylemler yukarıdaki fıkra dışında kalan yerlerde veya kamuyaayrılmış veya kamuya açık veya herkes tarafından görülebilecek yerlerde veyaher türlü taşıt araçları veya kamu hizmetlerine ait iletişim araçları veya kamuhizmetine ayrılmış veya özel kişi ve kuruluşlara ait işaret veya levhalarüzerinde işlenirse, eylem başka bir suçu oluştursa bile ayrıca bir yıldan ikiyıla kadar hafif hapis ve iki bin liradan az olmamak üzere hafif para cezasınaçarptırılır.

Yukarıdaki fıkralarda gösterilen eylemlerin derneklerin veyabenzeri kuruluşların mensupları tarafından veya onların iştirakiyle yapıldığısabit olduğu takdirde suçu işleyen veya suça bu suretle katılan dernek vekuruluş mensuplarına sözü edilen fıkralardaki cezalar iki katı olarakhükmedilir. Şu kadar ki hafif hapis cezası iki yılı aşamaz.

Yukarıdaki fıkralardaki eylemleri küçüklere veya ceza ehliyetiolmayan kişilere işletenlere yukarıdaki fıkralar uyarınca verilecek cezalaryarısı kadar artırılır.

Yukarıdaki fıkralardaki eylemleri siyasal veya ideolojik olmayanamaçlarla işlenir ve içeriği bakımından bir suçu oluşturmazsa yukarıdakifıkralarda yazılı cezalar onda birine kadar indirilebilir.

Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralardaki suçlardandolayı hükmolunacak cezalar ertelenemez ve bunların yerine 647 sayılı Cezalarınİnfazı Hakkındaki Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen ceza ve tedbirleruygulanamaz.

Bu maddede suç sayılan eylemlerin işlenmesinden dolayı sebebiyetverilen zararların tazminine ayrıca hükmolunur.

Görenek ve geleneklere göre asılacak kâğıt, pano, pankart, bantya da benzerleri bu madde hükümleri dışındadır.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen KütükleriHakkındaki Kanun hükümleri saklıdır.

2- İlgili yasa metinleri:

13/7/1965 günlü, 647 sayılı Yasanın değişik 4. ve 6. maddelerişöyledir :

"Madde 4- Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar, suçlununkişiliğine, sair hallerine ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre mahkemece;

1. Kabahatlerde beher gün karşılığı 50 ilâ 100 lira hafif,cürümlerde 100 ilâ 200 lira hesabıyla ağır para cezasına,

2. Aynen iade veya tazmine,

3. Altı ayı geçmemek üzere bir eğitim veya ıslâh kurumuna devametmeye,

4. Bir yılı geçmemek kaydıyla muayyen bir yere gitmekten, bazıfaaliyetleri veya meslek ve sanatı, icradan men'e,

5. Her nev'i ehliyet ve ruhsatnamenin bir aydan bir yıla kadarmuvakkaten geri alınmasına,

Çevrilebilir.

Suç tarihinden önce, para cezasına veya tedbire çevrilmiş olsadahi, hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilmemiş olanlar hakkında,hükmolunanotuz güne kadar (otuz gün dahil) hürriyeti bağlayıcı cezalarla, suç tarihinde18 yaşını ikmal etmemiş olanların mahkûm edildikleri kısa süreli hürriyetibağlayıcı cezalar yukarı ki bentlerde yazılı ceza veya tedbirlerden birineçevrilir.

Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hürriyeti bağlayıcı cezauzun süreli de olsa fail hakkında bu maddenin ilk fıkrasının (1) numaralı bendihükmü uygulanabilir.

Uygulamada asıl ceza, bu madde hükümlerine göre para cezasınaveya tedbire çevrilen hürriyeti bağlayıcı cezadır.

Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezaları birinci fıkranın 2, 3,4 ve5 numaralı bentlerinde yazılı tedbirlerden birine çevrilmiş olanlardantetbir hükümlerini Cumhuriyet Savcılığınca yapılan tebligata rağmen 30 güniçerisinde yerine getirmeyenler veya hüküm gereklerine aykırı hareket edenlerintedbire çevrilmiş olan kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalarının, tedbirhükümlerine muhalefetlerinin derecesine göre kısmen veya tamamen infazına veyainfaz olunmamasına hüküm veren mahkemece karar verilir.

Tedbire ilişkin hükümlere muhalefet haklarında ikinci fıkrahükmü uygulanmış olanlar tarafından vuku buldukta; tedbir, hükmü verenmahkemece birinci fıkrada yazılı esaslar dairesinde para cezasına çevrilir.

Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezadan çevrilen para cezasını,hükümde taksit öngörülmüş ise taksit süreleri, aksi halde 5 inci maddenin 8inci fıkrasında yazılı süreler içerisinde ödemeyenlerin işbu cezaları mahkemecehükümde bir günlük hürriyeti bağlayıcı ceza ne miktar para cezasına karşılıktutulmuş ise aynı miktar üzerinden hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilir.

Tedbir hükümlerinin yerine getirilmesi hükümlünün ihtiyarındaolmayan sebepler yüzünden imkânsız hale gelmişse hükmü veren mahkemece butedbir yerine başka bir tedbire hükmolunur.

Bu madde hükümleri sırf askerî suçlar ile askerî disiplinsuçları ve birinci fıkranın 3 ve 4 numaralı bendi hükümleri de subaylar, askerîmemurlar ve astsubaylar hakkında uygulanmaz."

"Madde 6- Adliye mahkemelerinde para cezasından başka bireza ile mahkûm olmayan kimse, işlediği bir suçtan dolayı ağır veya hafif paraveya 6 aya kadar ağır hapis veya bir yıla kadar hapis veya hafif hapiscezalarından biri ile mahkûm olur ve geçmişteki haliyle ahlâki temayüllerinegöre cezasının ertelenmesi ilerde cürüm işlemekten çekinmesine sebep olacağıhakkında mahkemece kanaat edinilirse, bu cezanın ertelenmesine hükmolunabilir.Bu halde ertelemenin sebebi hükmünde yazılır.

Fiilin işlendiği zamanda 15 yaşını bitirmemiş küçüklerin mahkûmoldukları ağır hapis cezası iki seneden, hapis ve hafif hapis cezası üçseneden; 15 yaşını doldurmuş, olup da 18 yaşını ikmal etmemiş olanlar ile 70yaşma varmış ihtiyarların mahkûm oldukları ağır hapis cezası bir seneden, hapisveya hafif hapis cezası iki seneden fazla olmadığı hallerde de yukarıdaki fıkrahükümleri uygulanabilir.

Bazı suçlara ilişkin cezalar ile askerî suçlar ve disiplinsuçlarına ilişkin cezaların ertelenemeyeceğine dair özel kanun hükümlerisaklıdır."

B) Dayanılan Anayasa kuralları:

Mahkemenin iptal istemine dayanarak yaptığı Anayasanın 8 ve12.maddeleri şöyledir :

"Madde 8 - Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.

Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idaremakamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır."

"Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce,felsefî inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaztanınamaz."

IV. İLK İNCELEME :

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 13/11/1979gününde Şevket Müftügil, Ahmet H. Boyacıoğlu, Ahmet Erdoğdu,Osman Tokcan, RüştüAral, Muammer Yazar, Adil Esmer, Nihat O. Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu,Hüseyin Karamüstantikoğlu, Kenan Terzioğlu, Necdet Darıcıoğlu, İhsan N.Tanyıldız, Bülent Olçay ve Yekta Güngör Özden'in katılmalariyle yapılan ilkinceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, sınırlamaya yer olup olmadığının esas inceleme sırasında elealınıp karara bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

V. ESASIN İNCELENMESİ:

A) İncelemenin sınırlandırılması sorunu :

13/11/1979 gününde yapılan incelemede ".......sınırlamayayer olup olmadığının esas inceleme sırasında ele alınmasına ......." kararverildiğinden önce bu konu üzerinde durulması gerekmektedir.

Anayasanın değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın27.maddelerine göre, mahkemeler; ancak bakmakta oldukları davada uygulanacakyasa kurallarının Anayasaya aykırı olduğu itirazında bulunabilirler. Bu olayda,itiraz yoluna başvuran mahkeme, Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesininaltıncı fıkrasını Anayasaya aykırı görmüş ve iptalini istemiştir.

Sözü geçen fıkrada ise, bu hükmün 536. maddenin ilk dörtfıkrasında yazılı cezalar hakkında uygulanacağı belirtilerek, fıkranın ayrıkbir nitelik taşıdığı belli edilmiştir.

Yapılan inceleme sonunda :

(İşin esası hakkındaki incelemenin, 1/3/1926 günlü, 765sayılı"Türk Ceza Kanunu"nun 12/6/1979 günlü, 2248 sayılı Yasa iledeğişik536. maddesinin itiraz konusu edilen altıncı fıkrası hükmünün aynımaddenin bakılmakta olan davada uygulanacak hüküm niteliğinde olan birinci veikinci fıkraları açısından ve bu fıkra hükümleri ile sınırlı olarak yapılmasınaMuammer Yazar ve Nihat O. Akçakayalıoğlu'nun "altıncı fıkra hükmühakkındaki esas incelemede sınırlamaya yer olmadığı", Kenan Terzioğlu,Necdet, Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olçay ve Yekta Güngör Özden'in"altıncı fıkranın, bakılmakta olan davada uygulanacak hüküm olan ikincifıkra ile sınırlı olarak esasının incelenmesi gerektiği" yolundaki karşıoylarıyle ve oyçokluğuyla) karar verilmiştir.

B) Anayasa kuralları açısından inceleme :

Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesinin altıncı fıkrasıbirbirinden ayrı iki hükmü içermektedir:

1- Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralardaki suçlardandolayı hükmolunacak cezalar ertelenemez.

2- Bu fıkralardaki suçlardan dolayı hükmolunacak cezalar yerine647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkındaki Yasanın 4. Maddesinde belirtilen ceza vetedbirler uygulanamaz.

Bu bakımdan, incelemenin, iki hüküm ayrı ayrı elealınarak yapılması gerekmektedir.

l- Altıncı fıkranın, cezaların ertelenemeyeceği yolundaki kuralı:

İtirazcı mahkeme, hırsızlık gibi ahlâka da aykırı bir suçtandolayı verilen cezalar ertelenebilirken, Türk Ceza Yasasının değişik536.maddesinde öngörülen ve kabahat türünden olan suça ilişkin cezalarınertelenememesini Anayasanın 12. maddesiyle korunan eşitlik ilkesine aykırıbulmaktadır.

Ancak, Anayasa Mahkemesi, çeşitli kararlarında eşitlikilkesini".......kanunların yorumlanmasında, dil, ırk, cinsiyet, siyasidüşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayırımını yasaklamakta; aynı durumdaolanlara aynı kuralların uygulanmasını gerektirmekte ve böylece ortayaimtiyazlı bir kişi, sınıf ya da zümre çıkarılmamasını emretmektedir."biçiminde yorumlamış ve bir kısım suç ve cezaların, ertelenme bakımından, haklınedenlere dayanarak ayrı hükümlere bağlanmasını Anayasanın 12. maddesindekieşitlik ilkesine aykırı bulmamıştır.(29/11/1963 günlü, Esas : 1963/298, Karar:1963/283; 13/10/1977 günlü,Esas : 1977/86, Karar: 1977/124; 24/3/1977 günlü,Esas : 1977/3, Karar :1977/19 sayılı kararlar.)

Ceza hukukumuzun erteleme lehine gösterdiği gelişmeler gözönündetutulunca, Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesinde yer alan bu hükmünAnayasanın 2. ve 10. maddelerinde yazılı hukuk devleti ilkesiyle çelişip çelişmediğisorunu da ortaya çıkabilir. Ancak, Anayasa Mahkemesi bu konuda da, 24/3/1977günlü, Esas : 1977/3, Karar : 1977/19 sayılı kararında : "Bugün soyutadalet görüşü yerine, sosyal devlet ve onun içinde sosyal adalet görüşü ağırlıkkazanmıştır. Aynı suçu işlemiş olanlardan birinin cezasını çekerken, diğerinincezasının ertelenmesinin temelinde toplum yararı ve sosyal adalet düşüncesiyatmaktadır. Bu nedenledir ki erteleme kişi için bir hak değildir. Cezanınertelenmesi bir hak olmadığına suçun ağırlığı, toplumdaki olumsuz sonuçları ileyarattığı endişe ve huzursuzlukla orantılı bulunduğuna göre, suçu, cezayı veertelemeyi takdir ve tayin etmek yasama meclislerinin yetkilerinden olmakgerekir. Bu konulardaki hükümlerin, toplumların yapılarındaki değişikliğe görefarklı nitelik taşımaları doğal olduğu gibi, değişen koşulların gereksindirdiğiyeni hükümlerin getirilmesi, suç sınırlarının genişletilmesi ve cezalarınartırılıp erteleme dışı bırakılması da doğaldır." demiştir. Nitekim, sonyıllarda bir çok ülkede erteleme konusunda ayrık hükümler konduğugörülmektedir. Yasa Koyucular, özel olarak cezalandırmak istedikleri suçlarıerteleme dışı tutmaktadırlar.

Türk Ceza Yasasının 536/6. maddesinde yer alan söz konusu ayrıkhüküm de, ülkemizde son yıllarda kentlerin ve genel yolların görülebiliryerlerinin, yazılar, resimler ve yapıştırılan kâğıt, pano,pankart v.b. ileaşırı biçimde kirletilmesi olgusundan kaynaklanmakta ve toplumda çeşitliyönlerden olumsuz etkisi bulunan bu durumun önlenmesini amaçlaması bakımından,haklı ve zorunlu bir önlem niteliğini taşımaktadır.

Kısacası, Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesinin altıncıfıkrasında yaralan, aynı maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncüfıkralarındaki suçlardan dolayı hükmolunacak cezalar ertelenemez biçimindekikural, sınırlama konusu birinci ve ikinci fıkralar yönünden Anayasaya aykırıdeğildir.

2- 647 sayılı Yasanın 4. maddesindeki ceza ve tedbirlerinuygulanmayacağı kuralı:

Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesinin birinci fıkrası altıaydan bir yıla kadar hafif hapis ve bin liradan aşağı olmamak üzere hafif paracezasını, ikinci fıkrası da bir yıldan iki yıla kadar hafif hapis ve binliradan az olmamak üzere hafif para cezasını öngörmektedir.

İtiraz konusu altıncı fıkranın sözünü ettiği 647 sayılı Yasanın4.maddesi ise, "kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar yerineuygulanabilecek ceza ve tedbirler"i düzenlemektedir. Öyleyse, Türk CezaYasasının 536. maddesinde yazılı para cezaları yönünden bir sorun yoktur.

Öte yandan, 647 sayılı Yasanın 3. maddesi "altı aya kadar(altı ay dahil) hürriyeti bağlayıcı cezalar kısa sürelidir" tamınıvermektedir. Buna göre, 536. maddenin ikinci fıkrasında yazılı bir yıldan ikiyıla kadar hafif hapis cezası "kısa süreli" olmayıp, "muvakkatuzun süreli hürriyeti bağlayıcı" bir ceza olması bakımından, 647 sayılıYasanın 4. maddesi kapsamı dışında kalır. Ancak, alt sınırdan hükmolunacak biryıllık hafif hapis cezası, yasal ve takdiri indirmelerle"kısa sürelihürriyeti bağlayıcı ceza" haline gelebilir.

Yerel mahkeme, bu konuda da ayrı bir gerekçeye dayanmamış veAnayasanın 12. maddesine aykırılık savını burada ileri sürmüştür. Oysa altıncıfıkranın bu iki bölüm kuralı aynı nitelikte değildir. Cezaların ertelenmesininhâkimin takdirine bırakılmasına karşın, infaz hukukundaki gelişmeler nedeniyle,daha insancıl, daha eğitici, suçlunun kişiliğine daha olumlu etki yapacaktedbir ve yöntemlere başvurulması suçlu için bazı koşullarla bir hak halinegetirilmiştir. 647 sayılı Yasa ve özellikle söz konusu 4. madde, infazhukukumuzdaki böyle bir gelişmenin sonucudur.

İtiraz konusu iki hüküm arasındaki bu nitelik ayrımınedeniyle,647 sayılı Yasadaki ceza ve tedbirlerin uygulanamayacağı yolundakiitiraz konusu hükmün Anayasanın ilgili kurallarına uygun olup olmadığı sorunu,kendi özelliği göz önünde tutularak, ayrıca incelenecektir :

a) Anayasanın 12. maddesi açısından inceleme :

Ceza verme hakkının esasını, adaletle sınırlandırılmış toplumsalyarar düşüncesi oluşturur. Bunun doğal sonucu olarak da, bir düzenlemeyegiderken Yasa Koyucu kamu yararını en az kişi yararı kadar düşünmekdurumundadır Kamu yararının takdiri ise Yasama Organının yetkisindedir. Ne varki bu organ, kamu yararı düşüncesiyle eylemlere dilediği miktarda cezasaptamayacağı gibi, kişinin haklarının ve söz gelimi hak aramak, savunmak veyasal hakimi önüne çıkarılmak konularındaki haklarının özüne de dokunamaz.

536. maddenin son fıkrasındaki ayrık hüküm, ülkenin çok büyükbunalımlar içinde geçir ekte olduğu bir dönemin ürünüdür. 15-16 yaşındakiçocuklar, ceza sorumluluklarının azlığından yararlanılarak,acımasız biçimde, enağır şiddet hareketlerine ve tehlikeli suçlara itilmektedir. Durum, olağankoşulların mantığı ye önlemleri ile ele alınamayacak kadar olağan dışıdır veYasa Koyucu 536. Maddeye iptali istenen hükümleri koyarken, kuşkusuz, kamuyararını böyle bir durum içinde takdir etmiş ve değerlendirmiştir.

Bu bakımdan, Yasa Koyucunun, cezaların ağırlaştırılmışbiçimleriyle ve kesinlikle yerine getirileceği düşüncesinin kişide yaratacağıkorkutuculuk ve çekindiricilikten toplum adına yararlanmayı düşünerek, 536.maddede yazılı suçları işleyenleri 647 sayılı Yasanın 4.maddesi kapsamı dışındabırakmasının, Anayasanın yukarıda anlam ve niteliğine değinilen eşitlikilkesine aykırı bir yönü yoktur.

b) Anayasanın 33. maddesi açısından inceleme :

Sözü edilen ayrık hükmün, Anayasanın 33. maddesinde ifadesinibulan "ceza sorumluluğunun kişiselliği" ilkesine de aykırı bir yönübulunmamaktadır. Çünkü bu ilkenin temelindeki düşünce, kişinin eyleminden birbaşka kişinin ceza ile sorumlu tutulmamasıdır. 536.maddenin son fıkrasındakiinceleme konusu hükmün ise böyle bir uygulamaya yol açan tarafı yoktur.

Her ne kadar ceza hukukundaki gelişmeler sonucu, cezanın kişinindurumuna göre verilmesi, infazın da kişinin durumuna göre yapılması gibiikincil görüşlerin eklenmesi yoluyla, ceza sorumluluğunun kişiselliği ilkesininkapsamı genişletilmiş ise de, bu durum da yukarıda varılan sonucuetkilememektedir. Gerçekten hâkim, cezanın miktarını saptarken, yasanın cezayıartırıcı ya da eksiltici bütün hükümlerini göz önünde bulundurmak zorundadır.Ayrıca, bu konuda kendisine verilmiş takdir hakkı da vardır ; gerekli görürseonu da kullanabilir. Yasal ve takdirî nitelikteki bu olanaklar karşısında, 536.maddenin son fıkrasındaki ayrık hükmün, cezaların kişiselliği ilkesine, engeniş anlam ve kapsamıyla ele alınsa bile, aykırı düştüğü söylenemez. Tersine,bu yolla, cezaların kişiselleştirilmesi ilkesinin yukarıda belirtilen anlamınauygun bir uygulama geniş ölçüde yapılmış olmaktadır.

Özetlemek gerekirse, Türk Ceza Yasasının 12/6/1979 günlü,2248sayılı Yasa ile değişik 536. maddesinin altıncı fıkrası, Yasa Koyucunun,toplumsal bir bunalım döneminde, kamu yararıyla ilgili takdirinin bir ürünüdür.Bu takdirle Anayasaya aykırı bir yön ve temel hakların özüne dokunan birsınırlama bulunmadığı sonucuna varıldığından, sınırlama kararı uyarıncaitirazın reddine karar verilmelidir.

VI- SONUÇ:

Türk Ceza Yasasının 536. maddesinin altıncı fıkrasıhükmünün,aynı maddenin birinci ve ikinci fıkraları yönünden Anayasaya aykırıolmadığına ve itirazın reddine oybirliğiyle,

29/4/1980 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

İptali istenen Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesininaltıncı fıkrasında "... cezalar ertelenemez bunların yerine 647 sayılıCezaların İnfazı Hakkındaki Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen ceza vetedbirler uygulanamaz." denilmektedir.

Görüldüğü gibi, bu hüküm, aynı maddenin birinci, ikinci, üçüncüve dördüncü fıkralarından birine göre ceza tayin edildikten sonra uygulanmaalanına girmektedir; yani cezanın tayinine değil, uygulanmasına ilişkin birhükümdür. Böyle olunca, 536. maddenin altıncı fıkrası hükmünün, itirazcımahkemece bakılmakta bulunan davada, aynı maddenin önceki fıkralarındanhangisine göre verilecek ceza yönünden uygulanması söz konusu olacağınınsaptanması gerekli ve yeterlidir.

Bu saptama gereklidir; çünkü Anayasanın değişik 151. ve22/4/1962günlü, 44 sayılı Yasanın 27. maddeleri, Anayasaya uygunluk denetiminin, ancakitirazcı mahkemece bakılmakta olan davada uygulanacak hüküm yönündenyapılmasına olanak tanımaktadır.

Bu saptama yeterlidir ; çünkü Türk Ceza Yasasının 536.maddesinin altıncı fıkrası, mahkemece birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncüfıkralardan birine göre tayin edilecek cezanın uygulanmasına ilişkin bir hükümolduğundan, bu fıkranın Anayasaya uygunluğu denetlenirken, incelemenin,bakılmakta olan davada ceza tayin edilecek fıkra ile sınırlandırılması doğal vezorunludur. Sözü geçen yasa maddesinin birinci fıkrası, bu fıkrada ve sonrakifıkralarda gösterilen suçların ortak maddi öğelerini içermekte olup, bueylemlerin cezaları kendi fıkralarında ayrıca gösterildiğinden, bakılmaktabulunan davada, birinci fıkranın uygulanacak hüküm sayılmasına olanak yoktur.

Başka bir anlatımla, itirazcı mahkemenin bakmakta olduğu davada,536. maddenin altıncı fıkrası gereğince, ertelenemeyecek ya da 647 sayılıYasanın 4. maddesi kapsamı dışında kalacak olan ceza, yalnızca aynı maddeninikinci fıkrasına göre tayin edilecek olan cezadır. Anayasa Mahkemesince bukonuda yapılacak inceleme ve verilecek karar da, doğal olarak, sözü geçenikinci fıkra ile sınırlı bulunmak zorundadır. Oysa çoğunluk görüşü uyarınca536. maddenin birinci fıkrası da inceleme kapsamına alınınca, Anayasa Mahkemesikararının etkisi, bakılmakta bulunan davada ceza tayini yönünden uygulanmasısöz konusu olmayan bu fıkrayı da kapsar biçiminde genişletilmektedir.

Bu nedenle, Türk Ceza Yasasının değişik 536. maddesinin altıncıfıkrasının Anayasaya uygunluk denetiminde, esasa ilişkin incelemenin, aynımaddenin ikinci fıkrası hükmü ile sınırlı olarak yapılması düşüncesi ile,çoğunluk görüşüne katılamıyoruz.