ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas sayısı:1980/48
Karar sayısı:1980/41
Karar günü:17/6/1980
Resmi Gazetetarih/sayı:3.11.1980/17149
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Diyarbakır - Hakkari - Mardin - Siirt -Urfa İlleri Sıkıyönetim Komutanlığı Askerî Mahkemesi.
İTİRAZIN KONUSU : 13/5/1971 günlü, 1402 sayılı SıkıyönetimYasasının 15/5/1973 günlü, 1728 sayılı Yasa ile değişik 13. maddesinde yer alan"Sıkıyönetim ilânına sebep olan suçları, Sıkıyönetim ilânından evvelişlemiş olanlarla" sözcüklerinin Anayasanın 12. ve 32. Maddelerineaykırılığı öne sürülmüş ve iptali istenmiştir.
I- OLAY:
24/12/1979 gününde, bir silâhla yaralama olayı üzerine, VanCumhuriyet Savcılığınca düzenlenen 28/12/1979 günlü iddianame ile sanıkhakkında "taâmmüden adam öldürmeye tam teşebbüs ve ruhsatsız tabancataşıma" suçlarından dolayı Van Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davasıaçılmıştır. Yapılan yargılamada 1402 sayılı Sıkıyönetim Yasası'nın 13/1.maddesi gereğince görevsizlik kararı verildiğinden, dava dosyası Diyarbakır-Hâkkari-Mardin-Siirt- Urfa İlleri Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi'negönderilmiştir. Bu mahkeme ise, 29/2/1980 gününde, esas 1980/340 sayı ile; VanAğır Ceza Mahkemesi'nin görevsizlik kararının yerinde olmadığı belirtilerek,12/6/1979 günlü, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Yasasının 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına karar vermiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 24/3/1980 günlü kararı ile, Anlaşmazlığın,niteliğine göre askeri yargı yerinin görev alanına girdiği sonucuna varmış vebu nedenle Diyarbakır - Hakkari - Mardin - Siirt - Urfa İlleri SıkıyönetimKomutanlığı Askerî Mahkemesi'nin başvurusunu reddetmiştir.
Diyarbakır - Hakkari - Mardin - Siirt - Urfa İlleri SıkıyönetimKomutanlığı Askerî Mahkemesi 12/5/1980 günlü oturumda, 1402 sayılı SıkıyönetimYasası'nın 1728 sayılı Yasa ile değişik 13. maddesinin başlangıcında yer alan"Sıkıyönetim ilânına sebep olan suçları sıkıyönetim ilânından evvelişlemiş olanlara..." biçimindeki sözcüklerin Anayasa'ya aykırı olduğundansöz ederek, iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına karar vermiştir.
III- METİNLER :
1402 sayılı Sıkıyönetim Yasası'nın iptali istenen sözcükleriiçeren, 15/5/1973 günlü, 1728 sayılı Yasa ile değişik 13. maddesi şöyledir :
"Madde 13- Sıkıyönetim ilânına sebep olan suçları,sıkıyönetim ilânından evvel işlemiş olanlarla, Sıkıyönetim AskerîMahkemelerinin el koyduğu herhangi bir suçla umumî ve müşterek gaye içerisindeirtibatı bulunan suçları işleyenlerin davalarına, suç sıkıyönetim bölgesidışında işlenmiş olsa dahi Sıkıyönetim Askerî Mahkemesinde bakılır."
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, aşağıdaki sorun üzerinde durulmuştur:
Anayasanın değişik 151. ve 22/4/1962 günlü, 44 sayılı Yasanın27. maddelerine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, o davada uygulanacakyasa hükümlerini Anayasaya aykırı görmesi ya da taraflardan birinin odoğrultudaki savının ciddi olduğu kanısına varması durumlarında, Anayasa Mahkemesi'nebaşvurma yetkisine sahiptir. Buna göre, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi koşullarından birisi de iptali istenen hükmün o davadakiuygulanacak hüküm niteliğinde olmasıdır.
Bakanlar Kurulunca 26/12/1978 gününde; "Anayasa'nın tanıdığıhür demokratik düzeni, temel hakları ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelikyaygın şiddet hareketlerinin, kesin belirtilerinin ortaya çıktığı"gerekçesiyle 13 İlde iki ay süre ile Sıkıyönetim ilân edilmiş, görülen lüzumüzerine Anayasanın 124. maddesinde öngörülen her türlü durum ve olasılıklarakarşı, 24/4/1979 tarihinde Bakanlar Kurulunca verilen ve Türkiye Büyük MilletMeclisi Birleşik Toplantısının 25.4.1979 tarihli 7 nci Birleşiminde onaylanankararla 26/4/1979 tarihinden geçerli olmak üzere Diyarbakır İli de SıkıyönetimBölgesi içine alınmıştır.
Van Cumhuriyet Savcılığının 28/12/1979 tarihli iddianamesinegöre, dava konusu suç 24/12/1979 gününde işlenmiştir.
Suç Sıkıyönetim ilânından sonra ve sıkıyönetim bölgesi dışındaişlendiğine göre, iptali istenen hükmün bu davada uygulanmasına olanak yoktur.Başka bir deyişle, sıkıyönetim ilânından sonra işlenen suçtan dolayı görülmekteolan dava iptali istenen "Sıkıyönetim ilânına sebep olan suçların,Sıkıyönetim ilânından evvel işlenmiş olanlarla" biçimindeki sözcüklerinkapsamı dışında kaldığından, anılan hükmün bu davada uygulanma durumundabulunduğu düşünülemez.
Gösterilen nedenlerle itirazda bulunan mahkemenin yetkisizliğiyönünden başvurunun reddine karar verilmelidir.
SONUÇ:
İtiraz yoluna başvuran Mahkemenin, baktığı davada 13/5/1971günlü 1402 sayılı Sıkıyönetim Yasasının 1728 sayılı Yasayla değişik 13.maddesinde "Sıkıyönetim ilânına sebep olan suçları sıkıyönetim ilânındanevvel işlemiş olanlarla..." biçiminde yer alan hükmünü suçun sıkıyönetimilânından sonra ve sıkıyönetim bölgesi dışında işlenmiş olması yönündenuygulama durumunda bulunmadığına ve başvurunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle reddine,
17/6/1980 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Şevket Müftügil
Başkanvekili
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Osman Tokcan
Üye
Ahmet Salih Çebi
Üye
Muammer Yazar
Üye
Adil Esmer
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Nahit Saçlıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Üye
Kenan Terzioğlu
Üye
Orhan Onar
Üye
Necdet Darıcıoğlu
Üye
İhsan N. Tanyıldız
Üye
Yılmaz Aliefendioğlu
Üye
Yekta Güngör Özden