ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1980/56
Karar sayısı:1980/49
Karar günü:25/9/1980
Resmi Gazetetarih/sayı:3.11.1980/17149
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Yerköy Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının12/6/1979 günlü, 2248 sayılı Yasa ile değişik 536. maddesinin altıncıfıkrasındaki, hürriyeti bağlayıcı cezaların para cezasına çevrilmesini vecezaların ertelenmesini yasaklayan hükmün Anayasanın 12. maddesine aykırıolduğu savı ile iptali istemidir.
I- OLAY :
Dosyada adları geçen dört sanıktan ikisinin Türk Bayrağınıyırttığı, öteki ikisinin de duvarlara bazı sloganlar yazdıkları ilerisürülerek, Türk Bayrağını yırtmaktan sanık olanlar hakkında Türk Ceza Yasasının145/1. ve slogan yazdıkları ileri sürülenler hakkında da 536/1. maddelerininuygulanması isteği ile asliye ceza mahkemesinde birlikte kamu davasıaçılmıştır. Davaya bakan mahkeme, duvarlara yazı yazanların suçlarınınkanıtlanması durumunda, haklarında uygulanması gereken Türk Ceza Yasasının 536.Maddesinin altıncı fıkrasını, kendiliğinden Anayasanın 12. maddesine aykırıgörmüş ve iptali istemi ile Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
III- METİNLER:
A- İptali istenen yasa kuralı:
1/3/1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasasının 12/6/1979 günlü,2248 sayılı Yasa ile değişik 536. maddesinin altıncı fıkrası :
"Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralardaki suçlardandolayı hükmolunacak cezalar ertelenemez ve bunların yerine 647 sayılı Cezalarınİnfazı Hakkındaki Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen ceza ve tedbirleruygulanamaz."
B- İlgili Yasa Kuralı:
Türk Ceza Yasasının aynı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Madde 536- Her kim, belediyeler, köy ihtiyar kurullarıveya yasalarla yetkili kılınmış diğer makamlarca önceden ayrılmış ya daoturulan yerler dışında, o yerin en büyük mülkiye amirine yapılacak bir başvuruüzerine ayrılan yerlere, izin almaksızın veya verilen izne aykırı biçimde,basılı olan veya olmayan, elle yapılmış veya yazılmış her türlü resim, yazı veişaretler veya bunları içeren kâğıt, pano, pankart, bant ya da benzerleriniasar veya yapıştırırsa veya izne dayalı olsa bile bu yerleri boyar veya buyerlere yazı yazar, resim ya da işaret yaparsa, eylem başka bir suç oluştursabile ayrıca altı aydan bir yıla kadar hafif hapis ve bin liradan aşağı olmamaküzere hafif para cezasına çarptırılır."
C- Dayanılan Anayasa kuralı:
"Madde 12- Herkes, dil, ırk, cinsiyet, siyasî düşünce,felsefî inanç, din ve mezhep ayırımı gözetilmeksizin, kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaztanınamaz."
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca ŞevketMüftügil, Rüştü Aral, Osman Tokcan, Muammer Yazar, Adil Esmer, Nihat O.Akçakayalıoğlu, Nahit Saçlıoğlu, Hüseyin Karamüstantikoğlu, Kenan Terzioğlu,Orhan Onar, Necdet Darıcıoğlu, İhsan N. Tanyıldız, Bülent Olcay, YılmazAliefendioğlu ve Yekta Güngör Özden'in katılmalarıyle 25/9/1980 gününde yapılanilk inceleme toplantısında, Anayasa Mahkemesine başvuran Mahkemenin başvurmayetkisi olup olmadığı konusu üzerinde durulmuştur :
İptali istenen yasa hükmü Türk Ceza Yasasının"Kabahatler" a ilişkin 3. kitabında yer almaktadır. Bu yasayıyürürlüğe koyan 26/4/1926 günlü, 825 sayılı Yasanın 29. maddesine göre, kabahatsuçlarının davalarına bakma görevi sulh ceza mahkemelerinindir. Öte yandan, görev,kamu düzeni ile ilgili olduğundan, mahkemece kendiliğinden gözönüne alınmakgerekir.
Duvarlara yazı yazmak biçimindeki kabahat ile Türk Bayrağınıyırtmak cürmüne ilişkin davalar birleştirilerek üst görevli Asliye CezaMahkemesinde açılmıştır. Bu mahkemenin kabahatle ilgili davaya bakabilmesiniiçin, Ceza Yargılamaları Yöntemi Yasasının 2. maddesine göre davalar arasındabağlantı bulunması zorunludur. Oysa dört sanıktan ikisi hakkında 21/5/1980günlü Türk bayrağını yırtmaktan, öteki ikisi hakkında da 1/6/1980 günündeduvarlara yazı yazmaktan dava açılmış olup, bunlar arasında ne eylemli, nekişisel ve ne de amaç ortaklığı gibi bir bağlantı vardır. Böyle bir bağlantıbulunmayınca, Asliye Ceza Mahkemesinin kabahat suçuna ilişkin davaya bakmagörevinden söz edilemez. Bu durum karşısında, görevsiz bir mahkemenin AnayasaMahkemesine başvurma yetkisi de bulunmadığından, başvuru, itirazcı mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddedilmelidir.
SONUÇ:
Bakılmakta olan dava, itiraz yoluna başvuran mahkemenin görevinegirmediğinden, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine,
25/9/1980 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Şevket Müftügil
Üye
Rüştü Aral
Üye
Osman Tokcan
Üye
Muammer Yazar
Üye
Adil Esmer
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Nahit Saçlıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Üye
Kenan Terzioğlu
Üye
Orhan Onar
Üye
Necdet Darıcıoğlu
Üye
İhsan N. Tanyıldız
Üye
Bülent Olçay
Üye
Yılmaz Ali Efendioğlu
Üye
Yekta Güngör Özden