ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1981/15
Karar Sayısı : 1981/25
Karar Günü : 26/11/1981
Resmi Gazete tarih/sayı : 5.1.1982/17565
İTİRAZYOLUNA BAŞVURAN : Bursa Asliye 5. Hukuk Mahkemesi.
İTİRAZINKONUSU: 1086 sayılı " Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu" nun16/7/1981 günlü, 2494 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle değiştirilen 180.maddesinin ikinci ve aynı yasanın 16. maddesiyle değiştirilen 195. maddesininbirinci fıkrası hükümlerinin Anayasa'nın 12. maddesine aykırılığı nedeniyleiptali istemidir.
I -OLAY :
BursaAsliye 5. Hukuk Mahkemesi'nin 1981/727 esas sırasında kayıtlı 250.000 liralıkalacak davasının 29/9/1981 gününde yapılan birinci oturumunda, Mahkemekendiliğinden, 1088 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 16/7/]981 günlü,2494 sayılı Yasayla değiştirilen 180. maddesinin ikinci ve 195. maddesininbirinci fıkrası hükümlerini Anayasa'nın 12. maddesine aykırı bulmuş veAnayasa'nın değişik 151. maddesi uyarınca iptallerine karar verilmesi içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ :
1086sayılı " Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu" nun 16/ 7/1981 günlü, 2494sayılı Yasa ile değişik, iptalleri istenen hû kümleri de içeren 180. ve 195.maddeleri, 18 Temmuz 1981 günlü, 17404 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan metnegöre şöyledir :
"Madde 180 - Dava dilekçesinde sözü edilen ve davacının elinde bulunanbelgelerin asıllarıyla birlikte harç ve vergiye tabi olmaksızın davalısayısından bir fazla düzenlenmiş örneklerinin veya sadece örneklerin dilekçeyeeklenerek mahkemeye verilmesi ve başka yerlerden getirilecek belge ve dosyalariçin de bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamanın dilekçede yapılması vegerekli posta giderinin pul olarak verilmesi zorunludur.
Birincifıkra hükmünün yerine getirilmemesi veya eksik getirilmesi halinde, hâkim ilkoturumda istenen hususların on günlük kesin süre içinde yerine getirilmesiniveya eksikliğin tamamlanmasını davacı tarafa bildirir.
Madde195 - Davalı, ilk itirazları ile birlikte esas dava hakkındaki cevabını vevarsa karşı delillerini, dava dilekçesinin kendisine tebliğ tarihinden itibarenon gün veya hâkim tarafından bir süre tayin edilmiş ise o süre içinde mahkemekalemine bildirmek ve bir örneğini de davacıya tebliğ ettirmek zorundadır.Yukarıda belirtilen on günlük süre, 8/1/1943 tarih ve 4353 sayılı Kanuna tabiKamu Kuruluşları hakkında otuz gündür" .
IV-İLK İNCELEME:
AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün 15. maddesi uyarınca 26/11/1981 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında aşağıdaki sorun üzerinde durulmuş, bunun incelenmesinegeçilmeden önce de, dosyada görülen bir eksikliğe yalnızca değinilmekleyetinilmiştir.
BursaAsliye 5. Hukuk Mahkemesi'nin gönderdiği 1981/727 esas sayılı dava dosyasınaait duruşma tutanağı örneğinde, 29/9/1981 gününde yapılan duruşmanın birincioturumuna davacı ve davalı vekillerinin geldikleri ve mahkemenin kendiliğindenAnayasaya aykırılık nedeniyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasına ve duruşmanın22/10/1981 gününe bırakılmasına karar verdiği yazılıdır. Bu davanın, bağlıolarak gönderilen 1/9/1981 günlü ve aynı gün kayda geçen dava dilekçesi ileaçıldığı anlaşılmaktadır. Buna karşın itirazcı mahkemenin gerekçeli başvurmakararında, esas numarası olarak 1981/697 - 727 sayılarının yazılı olduğu gibiayrıca " Mahkememizde açılan 1981/697 esas sayılı dava Bursa Belediyesitarafından 24/8/1981 tarihinde, 1981/727 esas sayılı dava bir şahıs tarafındanbir şahıs aleyhine açılan alacak davalarıdır. Her iki davada ve bir çokdavalarda dava dilekçesine dava ile ilgili deliller eklenmemiş, delillerintamamlanması gereken bilgi ve masraf verilmemiştir" denildiği görülmekteise de, aşağıda açıklanan nedenlerle ve sonuca etkisi olmadığı da gözönünealınarak işin bu yönü üzerinde durulmasına gerek duyulmamıştır.
Anayasayaaykırılığı iddia olunan her iki fıkra hükmü de 16/7/1981 günlü, 2494 sayılıYasa ile kabul edilerek yürürlüğe konulmuştur.
27/10/1980günlü, 2324 sayılı " Anayasa Düzeni Hakkında Kanun" un 3. maddesinde" Milli Güvenlik Konseyi'nce kabul edilerek yayımlanan bildiri ve kararhükümleri ile yayımlanan ve yayımlanacak olan kanunların Anayasaya aykırılığıiddiası ileri sürülemez" hükmü yer almakta, 6. maddesinde de, " MilliGüvenlik Konseyi'nin Bildiri ve Kararlarında yer alan ve alacak olan kanunların9 Temmuz 1961 tarihli ve 334 sayılı Anayasa hükümlerine uymayanları Anayasadeğişikliği olarak ve yürürlükteki kanunlara uymayanları da kanun değişikliğiolarak yayımladıkları tarihte ve metinlerinde gösterilen tarihlerde yürürlüğegirer" denilmektedir.
Sözüedilen yasanın bu hükümleri karşısında, Milli Güvenlik Konseyi'nce kabuledilerek yürürlüğe konulan yasa hükümleri hakkında mahkemelerce Anayasayaaykırılık iddiası ileri sürülemeyeceğinden, istem bu nedenle reddedilmelidir.
V -SONUÇ :
İtirazkonusu hükümleri kapsayan 16/7/1981 günlü, 2494 sayılı Yasa, Milli GüvenlikKonseyi'nce 16/7/1981 gününde kabul edilerek 18/7/1981 günlü, 17404 sayılıResmî Gazete'de yayımlanmış bulunduğundan, istemin, 27/10/1980 günlü, 2324sayılı " Anayasa Düzeni Hakkında Kanun" un 3. maddesi uyarıncabaşvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine,
26/11/1981gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Şevket Müftügil
Başkanvekili
Ahmet H. Boyacıoğlu
Üye
Ahmet Zeyneloğlu
Üye
Hakkı Müderrisoğlu
Üye
Nihat O. Akçakayalıoğlu
Üye
Hüseyin Karamüstantikoğlu
Üye
H. Semih Özmert
Üye
Orhan Onar
Üye
Selahattin Metin
Üye
Mehmet Çınarlı
Üye
Mahmut C. Cuhruk
Üye
Necdet Darıcıoğlu
Üye
Servet Tüzün
Üye
Yılmaz Aliefendioğlu
Üye
Yekta Güngör Özden