Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1987/13, K.1987/16 Sayılı Karar - 01/07/1987

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas sayısı: 1987/13

Karar sayısı: 1987/16

Karar günü: 1/7/1987

R.G. Tarih-Sayı :04.10.1987-19594

İtiraz Yoluna Başvuran : İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

İtirazın Konusu: 24/2/1984 günlü, 2981 Sayılı "İmar veGecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı işlemler ve 6785 Sayılıimar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun"un 18.maddesinin (d) bendi ile 22/5/1986 günlü, 3290 Sayılı "24/2/1984 Tarih ve2981 Sayılı Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı MaddelerEklenmesi Hakkında Kanun"un 10. Maddesinin (d) bendinde yer alan (Bu Kanunkapsamında kalan gecekondulara, ecrimisil ve arsa kullanım bedeli tahakkukettirilemez ve alınmaz." Biçimin deki hükmün Anayasa'nın 35. maddesineaykırılığı nedeniyle iptali istemidir.

I. Olay:

Maliki bulunduğu arsanın 468 metrekarelik kısmını işgal ermiş olandavalı aleyhine İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde, fazlaya ilişkin hak saklıtutulmak suretiyle açılmış olan 892.992 liralık ecrimisil davasının yapılanyargılaması sırasında; davacı, ecrimisil isteme hakkının Anayasa ve Türk MedeniKanunu ile kendisine tanındığı halde 24/2/1984 günlü, 2981 sayılı Kanunun 18.maddesinin (d) bendi ve bu maddeyi değiştiren 22 Mayıs 1986 günlü, 3290 sayılıKanunun 10. maddesinin (d) bendinde yer alan ve bu Kanunla kapsamına girengecekondular için arsa kullanım bedeli ve ecrimisil ile ilgili hükümlerinAnayasa'nın Başlangıcı ile 2., 10., 55. ve 36. maddelerine aykırı olduğunuileri sürmüş, Anayasaya aykırılık "avını ciddi bulan mahkeme de AnayasaMahkemesine başvurmuştur.

II. Mahkemece İleri Sürülen İptal Gerekçeleri :

İtiraz yoluna başvuran mahkemenin gerekçeleri, aykırılıkiddiasının tekrarı niteliğindedir.

III. Yasa Metinleri :

A - İptali İstenen Yasa Kuralları :

l - 24/2/1984 günlü, 2981 sayılı Yasanın 18. maddesinin iptaliistenen (d) bendi şöyledir :

"Madde 18

.................

d) 2805 sayılı Kanun hükümlerince gecekondu maliklerinden bugünekadar alınan arsa kullanım bedelleri, gayrimenkulun arsa bedelinedönüşür."

2 - 22/5/1986 günlü, 3290 sayılı Yasanın 10. maddesinin iptaliistenen hükmü de içeren (d) bendi şöyledir :

"Madde 10 - 2981 sayılı Kanunun 18. maddesinin (a) bendininikinci fıkrası ile (b), (c) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş vemaddenin sonuna bir fıkra eklenmiştir.

................

d) Bu Kanun kapsamında kalan gecekondulara, ecrimisil ve arsakullanım bedeli tahakkuk ettirilmez ve alınmaz. Tahakkuk ettirilen veyatahakkuk ettirilip tahsil edilen ecrimisiller ve arsa kullanım bedeli, arsabedeline dönüşür.

...............

B - Dayanılan Anayasa Kuralları :

"Madde 35 - Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.

Bu haklar ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırıolamaz."

IV. İlk İnceleme :

İlk inceleme raporu ve konuya ilişkin öteki belgeler okunduktansonra açılan müzakerede öncelikle aşağıdaki sorunlar üzerinde durulmuştur :

İtiraz yoluyla, Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için başvuranmahkemenin elinde usulüne göre açılmış, görevine giren bir davanın bulunması veitiraza konu yasa kuralının da o davada uygulanacak hüküm niteliğinde olmasıgerekmektedir.

İtiraz yoluna başvuran İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin elindeusulüne göre açılmış, kendi görev ve yetki alanına giren bir davanın bulunduğudosya içeriğine göre tartışmasız kabul edilmesi gereken bir olgudur.

İtiraz konusu kuralların davada uygulanacak hüküm niteliğinde olupolmadığı sorununa gelince :

İtiraz konusu kuralların uygulanabilmeleri için, ecrimisil ve arsakullanım bedellerinin 2981 ve 3290 sayılı Yasalar kapsamına giren bir gecekondunedeniyle istenilmiş olması veya tahakkuk ettirilmiş bulunması gerekmektedir.

775 sayılı Gecekondu Kanununun 3. ve 4. maddeleri belediyelerinmülkiyetine geçmesi gereken arsa ve arazileri; Hazineye, özel idarelere,vakıflar idaresi dışındaki katma bütçeli dairelere ait veya devletin hüküm vetasarrufu altındaki yerler olarak göstermiş, gerçek kişilerle özel hukuk tüzelkişilerineait taşınmazlar bu maddelerin kapsamı dışında bırakılmıştır.

Gecekondu ıslah ve tasfiye bölgeleri içinde bulunan özel mülkiyeteait arsa ve araziler ve bunlar üzerindeki yapı ve tesisler ayrı bir statüyetabi tutulmuşlardır.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davacının ecrimisil istediğiarsa üzerindeki yapının gecekondu olduğu ve arsanın tapuda davacı adına kayıtlıbulunduğu anlaşılmaktadır.

İtirazcı mahkemenin bakmakta olduğu davadaki gecekondunun, özelmülkiyete konu davacıya ait taşınmaz mal üzerine yapılmış olduğu iddiaedildiğine göre, itiraz konusu kurallar davada uygulanacak hüküm niteliğindebulunmamaktadır. Bu nedenle itirazın mahkemenin yetkisizliği yönünden reddinekarar verilmesi gerekir.

V. Sonuç :

İtiraz konusu kuralların davada uygulanma olanağı bulunmadığındanitirazın, mahkemenin yetkisizliği yönünden reddine,

1/7/1987 gününde oybirliğiyle karar verildi.