ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1988/17
Karar Sayısı : 1988/34
Karar Günü : 26.10.1988
R.G. Tarih-Sayı :11.12.1988-20016
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Yargıtay 10. Hukuk Dairesi.
İTİRAZIN KONUSU : 20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 SayılıSosyal Sigortalar Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ekve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun"un 17. maddesiyle 506 sayılıKanun'a eklenen Geçici 5. maddenin (291 sayılı KHK ile "Geçici 70. Madde"olmuştur.) Anayasa'nın 2., 10., 60. ve 65. maddelerine aykırılığı nedeni ileiptal istemidir.
I - OLAY :
Davacı sigortalı, Kütahya Barosuna kayıtlı avukat iken 1.4.1978tarihinden itibaren topluluk sigortasından yararlandığını, 1.7.1978 tarihindenitibaren tavan ücret üzerinden prim ödeyip 1. derecenin 5. kademesinden emekliolduğunu, 1. derecenin 9. kademesinden emekli olmadığı için 3395 sayılı KanununGeçici 5. maddesinden yararlanamadığını, oysa 1. derecenin 9. kademesindenemekli olmayışının 1978 Ocak - Şubat - Mart aylarında tavandan primödeyememesinden ve bu durumun da, Kurumla Barolar Birliğinin anlaşmasının1.4.1978 tarihini taşımasından kaynaklandığını böylece o dönemde tavandan ücretödeyememesi yüzünden iradesi dışında yoksun kaldığı süper emekliliktenyararlanmak ve borçlanmak için yaptığı başvurunun Kurumca reddedildiğinibildirip 3395 Sayılı Yasa'dan yararlanması gerektiğinin tesbitini istemiştir.
Mahkeme, 3395 Sayılı Kanun'un Geçici 5. maddesinden, sadece 1.derecenin 9. kademesinden emekli olanların yararlanabileceği, davacının durumubuna uymadığı için davanın reddine karar vermiştir.
Bu hükmün davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 10.Hukuk Dairesi 3395 Sayılı Kanun'un 17. maddesiyle 506 Sayılı Sosyal SigortalarKanunu'na eklenen Geçici 5. maddesinin iptali için re'sen Anayasa Mahkemesinebaşvurulmasını kararlaştırmıştır.
III- YASA METİNLERİ :
İptali istenen Yasa ve dayanılan Anayasa kuralları da yukardabelirtilen Anayasa Mahkemesi kararına alman maddelerdir.
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mahmut C.CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DAR1CIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, MuammerTURAN, Mehmet ÇINARLI, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, Adnan KÜKNER, İhsan PEKELve Selçuk TÜZÜN un katılmalarıyla 31.5.1988 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esastan incelenmesine vesınırlama hususunun esas inceleme evresinde düşünülmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, itiraz konusuYasa hükmü, dayanılan Anayasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler ve ötekimetinler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Geçici 5. madde ile sosyal sigorta hukuku alanında yeni birborçlanma esası getirilmiştir.
Buna göre;
a) Borçlanma, en üst göstergeden aylığa hak kazananlarla sınırlıtutulmuştur.
b) Bu hak, sadece yaşlılık, malullük ve ölüm sigortalarından aylıkalanlara verilmiştir.
c) Borçlanma karşılığında aylıkların yaklaşık % 300 oranındaartışı sağlanmıştır.
d) Borçlanılan miktarın tamamının süresinden önce peşin olarakKuruma ödenmesi karşılığında da aylıkların artışı öngörülmüştür.
e) İş kazası ve meslek hastalığından gelir alanlara bu hakverilmemiştir.
f) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, aynı durumda olupaylık talebinde bulunanlarla 6 aylık bildirme süresini geçirenler borçlanmahükmünden yararlanamayacaklardır.
g) Üst göstergenin altında kalan tüm aylıklar bu yeni borçlanmadışında bırakılmışlardır.
A. Sınırlama Sorunu :
İlk inceleme evresinde, sınırlamanın esas inceleme ile birlikteyapılması öngörüldüğünden öncelikle bu sorunun çözümü gerekmektedir.
İtiraz eden Mahkeme, Geçici 5. maddenin iptal edilmesi durumunda2949 sayılı Yasanın 29. maddesinin ikinci fıkrasına göre 3395 Sayılı Yasa'nınkimi kurallarının da iptaline karar verilmesi gerekeceği görüşüyle, incelemeninbu maddeler yönünden de yapılmasını istemektedir. Ancak, Geçici 5. maddedışındaki kuralların bakılmakta olan davada uygulanma durumunda olmaması veitiraz konusu maddenin öteki maddelerden ayrı bir düzenleme getirmesi nedeniylebu istem yerinde görülmemiştir.
3395 sayılı Yasa, genelde, üst gösterge sistemi ile ileriyeyönelik ve tüm sigortalıları kapsayan yeni bir düzenleme getirirken, 17.maddesiyle 506 sayılı Yasa'ya eklenmesini öngördüğü Geçici 5. maddede, buyasanın yürürlüğe girdiği tarihte, 506 ve 991 Sayılı Yasa'lara göre malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarından gösterge tablosunun en üst göstergesindenaylık almakta olanlarla aylık talebinde bulunmuş olup, henüz işlemleritamamlanmamış olanlardan gösterge tablosunun en üst göstergesinden aylıkbağlanmaya hak kazananlara borçlanma olanağı tanımaktadır.
Anayasa'nın 152. ve 2949 Sayılı Yasa'nın 28. maddelerine göre,itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvurularda, Mahkemenin görev alanı,itiraz yoluna başvuran Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak yasakuralı ile sınırlı tutulmuştur.
Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuzyönden etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek ve savunmalarıçerçevesinde bir karar vermek için ön planda tutulması gereken kurallardır.
Görülmekte olan davanın yaşlılık aylığına ilişkin olmasına karşın,itiraz konusu kuraldaki borçlanma sistemi, yaşlılık aylığıyla birlikte ölüm vemalullük sigortalarından aylık alanları da kapsamaktadır.
Geçici 5. maddenin getirdiği düzenleme, temelde, yeni bir türborçlanma sistemine dayanmakta ve madde bir bütün olarak bu sisteminuygulanmasına ilişkin koşulları ve kuralları düzenlemektedir. Kaldıki, ölüm vemalullük sigortalılarının aylıkları da yaşlılık aylığı üzerindenhesaplanmaktadır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının hak benzerliği vebu hakların içiçeliği karşısında her biri için yapılacak farklı düzenlemelereşitsizlik ve haksızlık yaratır.
Bu yönden, sınırlama yapılmaksızın Geçici 5. maddenin bir bütünolarak ele alınıp incelenmesi gerekir.
Mahmut C. CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN bu görüşekatılmamışlardır.
B. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu :
Sınırlama yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5. maddenin,Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas : 1988/19, Karar : 1988/33 sayılıkararıyla iptaline karar verildiğinden işin esası üzerinde durulmasına veayrıca bu konuda yeni bir karar verilmesine gerek görülmemiştir.
VI - SONUÇ :
20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 Sayılı Sosyal SigortalarKanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ek ve Geçici MaddelerEklenmesine Dair Kanun"un 17. maddesiyle 506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu'na eklenen Geçici 5. Maddenin sınırlandırma yapılmaksızın incelenmesine,Mahmut C. CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN'ün karşıoyları veoyçokluğuyla;
Sınırlandırma yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5.Maddenin, Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas : 1988/19, Karar :1988/33 sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına;
26.10.1988 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C. CUHRUK
Başkanvekili
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mehmet Şerif ATALAY
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
KARŞIOY YAZISI
Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, E: 1988/19 ve K: 1988/33sayılı kararında belirttiğim gerekçe ile, Anayasa'ya uygunluk denetiminin"yaşlılık aylığı" konusuyla sınırlı olarak yapılması gerektiğikanısında olduğumdan, "sınırlama yapılmaksızın Geçici 5. maddenin birbütün olarak ele alınıp incelenmesi" yolundaki sayın çoğunluğun bu konuyailişkin görüşüne katılmıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN