ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1988- 18
Karar Sayısı : 1988- 35
Karar Günü : 26.10.1988
R.G. Tarih-Sayı :11.12.1988-20016
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Yargıtay 10. Hukuk Dairesi
İTİRAZIN KONUSU : 20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 SayılıSosyal Sigortalar Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ekve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun"un 17. Maddesiyle 506 SayılıKanun'a eklenen Geçici 5. Maddenin (291 sayılı KHK. İle " Geçici 70.Madde" olmuştur) Anayasa'nın 2., 10., 60. ve 65. Maddelerine aykırılığınedeni ile iptali istemidir.
I- OLAY :
Davacı Sigortalı,3395 sayılı Kanunun Geçici 5. Maddesindenyararlanmak suretiyle yaşlılık aylığı bağlanması için 9.7.1987 tarihindedilekçeyle Kuruma başvurduğunu, başvuru dilekçesini PTT ile iadeli taahütlüolarak gönderdiğini, Kurumun 9.7.1987 tarihinden sonra başvurulduğunu ilerisürerek istemini reddettiğini, dilekçe Kuruma daha geç ulaşmış ise de, 9.7.1987tarihinin başvuru tarihi sayılması gerektiğini bildirerek 3395 sayılı Kanun'unGeçici 5. Maddesinden yararlandırılmak suretiyle yaşlılık aylığı bağlanmasıisteminin işleme konulmasını ve emekliliğe hak kazandığının tesbitiniistemiştir.
Mahkeme, Sosyal Sigorta İşlemleri Tüzüğü'nü ve 10. Hukuk Dairesikararlarını gözönünde tutarak, dilekçenin PTT'ye verildiği 9.7.1987 tarihininKuruma başvuru tarihi olarak kabulüne karar vermiş, yaşlılık aylığı bağlanmasıtalebinin talebinin işleme konulması ve yaşlılık aylığına hak kazandığınıntesbiti konularında hüküm kurmamıştır.
Hükmün davalı Kurum tarafından temyizi üzerine Yargıtay 10. HukukDairesi, 3395 Sayılı Kanun'un 17. Maddesiyle 506 Sayılı Sosyal SigortalarKanununa eklenen Geçici 5. Maddenin iptali için re'sen Anayasa Mahkemesi'nebaşvurulmasını kararlaştırmıştır.
III- YASA METİNLERİ :
İptal istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları da yukarıdabelirtilen Anayasa Mahkemesi kararına alınan maddeleridir.
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. Maddesi uyarınca MahmutC.CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, MuammerTURAN, Mehmet ÇINARLI, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, Adnan KÜKNER, İhsan PEKELve Selçuk TÜZÜN'ün katılımlarıyla 31.5.1988 günü yapılan ilk inceleme toplantısındadosyada eksiklik bulunmadığından iş esastan incelenmesine ve sınırlamahususunun esas inceleme evresinde düşünülmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, itirazkonusu Yasa hükmü, dayanılan Anayasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler veöteki metinler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Geçici 5. Madde ile sosyal sigorta hukuku alanında yeni birborçlanma esası getirilmiştir.
Buna göre;
a) Borçlanma, en üst göstergeden aylığa hak kazananlarla sınırlıtutulmuştur.
b) Bu hak, sadece yaşlılık, malullük ve ölüm sigortalarında aylıkalanlara verilmiştir.
c) Borçlanma karşılığında ayıkların yaklaşık % 300 oranında artışısağlanmıştır.
d) Borçlanılan miktarın tamamının süresinden önce peşin olarakKuruma ödenmesi karşılığında da aylıkların artışı öngörülmüştür.
e) İş kazası ve meslek hastalığından gelir alanlara bu hakverilmemiştir.
f) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, aynı durumda olupaylık talebinde bulunanlarla 6 aylık bildirme süresini geçirenler borçlanmahükmünden yararlanamıyacaklardır.
g) Üst göstergenin altında kalan tüm aylıklar bu yeni borçlanmadışında bırakmışlardır.
A. Sınırlama sorunu :
İlk inceleme evresinde, sınırlamanın esas inceleme ile birlikteyapılması öngörüldüğünden öncelikle bu sorunun çözümü gerekmektedir.
İtiraz eden Mahkeme, Geçici 5. Maddenin iptal edilmesi durumunda2949 sayılı Yasanın 29. Maddesinin ikinci fıkrasına göre 3395 sayılı Yasa'nınkimi kurallarının da iptaline karar verilmesi gerekeceği görüşüyle, incelemeninbu maddeler yönünden de yapılmasını istemektedir.
Ancak, Geçici 5. Madde dışındaki kuralların bakılmakta olan davadauygulanma durumunda olmaması ve itiraz konusu maddenin öteki maddelerden ayrıbir düzenleme getirmesi nedeniyle bu istem yerinde görülmemiştir.
3395 sayılı Yasa, genelde, üst gösterge sistemi ile ileriyeyönelik ve tüm sigortalıları kapsayan yeni bir düzenleme getirirken, 17.Maddesiyle 506 sayılı Yasa'ya eklenmesini öngördüğü Geçici 5. Maddede, buyasanın yürürlüğe girdiği tarihte, 506 ve 991 sayılı Yasa'lara göre malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarından gösterge tablosunun en üst göstergesindenaylık almakta olanlarla aylık talebinde bulunmuş olup, henüz işlemleritamamlanmamış olanlardan gösterge tablosunun en üst göstergesinden aylıkbağlamaya hak kazananlara borçlanma olanağı tanımaktadır.
Anayasa'nın 152. Ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. Maddelerine göre,itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvurularda, Mahkemenin görevalanı, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacakyasa kuralı ile sınırlı tutulmuştur.
Uygulanacak yasa kuralında amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönden etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için ön planda tutulması gerekenkurallardır.
Görülmekte olan davanın yaşlılık aylığına ilişkin olmasına karşın,itiraz konusu kuraldaki borçlanma sistemi, yaşlılık aylığıyla birlikte ölüm vemalullük sigortalarından aylık alanları da kapsamaktadır.
Geçici 5. Maddenin getirdiği düzenleme, temelde, yeni bir türborçlanma sistemine dayanmakta ve madde bir bütün olarak bu sisteminuygulanmasına ilişkin koşulları ve kuralları düzenlemektedir. Kaldıki, ölüm vemalullük sigortalılarının aylıkları da yaşlılık aylığı üzerindenhesaplanmaktadır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının hak benzerliği vebu hakların içiçeliği karşısında her biri için yapılacak farklı düzenlemelereşitsizlik ve haksızlık yaratır.
Bu yönden, sınırlama yapılmaksızın Geçici 5. Maddenin bir bütünolarak ele alınıp incelenmesi gerekir.
Mahmut C.CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN bu görüşekatılmamışlardır.
B. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu :
Sınırlama yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5. Maddenin,Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas:1988/19, Karar:1988/33 sayılıkararıyla iptaline karar verildiğinden işin esası üzerinde durulmasına veayrıca bu konuda yeni bir karar verilmesine gerek görülmemiştir.
V- SONUÇ :
20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 Sayılı Sosyal SigortalarKanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ek ve Geçici MaddelerEklenmesine Dair Kanun"un 17. Maddesiyle 506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu'na eklenen Geçici 5. Maddenin sınırlandırma yapılmaksızın incelenmesine,Mahmut C.CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI VE Selçuk TÜZÜN'ün karşıoyları ve oyçokluğuyla;
Sınırlandırma yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5.Maddenin, Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas: 1988/19, Karar: 1988/33sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına;
26.10.1988 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C.CUHRUK
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mehmet Şerif ATALAY
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
KARŞIOY YAZISI
Esas Sayısı : 1988- 18
Karar Sayısı : 1988- 35
Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, E: 1988/19 ve K: 1988/33sayılı kararında belirttiğim gerekçe ile, Anayasa'ya uygunluk denetiminin"yaşlılık aylığı" konusuyla sınırlı olarak yapılması gerektiğikanısında olduğumdan, "sınırlama yapılmaksızın, Geçici 5. Maddenin birbütün olarak ele alınıp incelenmesi" yolundaki, sayın çoğunluğun bu konuyailişkin görüşüne katılıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN