ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1988-20
Karar Sayısı : 1988-36
Karar Günü : 26.10.1988
R.G. Tarih-Sayı :11.12.1988-20016
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Yargıtay 10. Hukuk Dairesi.
İTİRAZIN KONUSU : 20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 SayılıSosyal Sigortalar Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ekve geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun"un 17. Maddesiyle 506 sayılıKanun'a eklenen 5. Maddenin (291 sayılı KHK. İle " Geçici 70. Madde"olmuştur) Anayasa'nın2., 10., 60. Ve 65. Maddelerine aykırılığı nedeni ileiptali istemidir.
I- OLAY :
Davacı sigortalı, Eskişehir Noterliğinden 26.8.1985 tarihindeemekli olduğunu, 3395 sayılı Kanunun Geçici 5. Maddesinden yararlandırılmasıamacıyla kuruma başvurduğunu, Kurumun, 1. Derecenin 9. Kademesine tekabül eden1400 göstergeden maaş almadığını ileri sürerek istediğini reddettiğini bildirip3395 sayılı Kanunun Geçici 5. Maddesinden yararlandırılması gerektiğinitesbitine ve bu maddenin iptali için Anayasa Mahkemesi'negidilmesine kararverilmesini istemiştir.
Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ve davayı reddetmiştir.
Hükmün davacı tarafından temyizi üzerine Yargıtay 10. HukukDairesi, 3395 sayılı Kanun'un 17. Maddesiyle 506 Sayılı Sosyal SigortalarKanunu'na eklenen Geçici 5. Maddenin iptali için re'sen Anayasa Mahkemesi'nebaşvurulmasına karar vermiştir.
III- YASA METİNLERİ :
İptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları da yukarıdabelirtilen Anayasa Mahkemesi kararına alınan maddelerdir.
IV - İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. Maddesi uyarınca MahmutC.CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, MuammerTURAN, Mehmet ÇINARLI, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, Adnan KÜKNER, İhsan PEKELve Selçuk TÜZÜN'ün katılımlarıyla 31.5.1988 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esastan incelenmesine vesınırlama hususunun esas inceleme evresinde düşünülmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, itirazkonusu Yasa hükmü, dayanılan Anayasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler veöteki metinler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Geçici 5. Madde ile sosyal sigorta hukuku alanında yeni birborçlanma esası getirilmiştir.
Buna göre ;
a)Borçlanma, en üst göstergeden aylığa hak kazananlarla sınırlıtutulmuştur.
b) Bu hak, sadece yaşlılık, malullük ve ölüm sigortalarından aylıkalanlara verilmiştir.
c) Borçlanma karşılığında aylıkların % 300 oranında artışısağlanmıştır.
d) Borçlanılan miktarın tamamının süresinden önce peşin olarakKuruma ödenmesi karşılığında da aylıkların artışı öngörülmüştür.
e) İş kazası ve meslek hastalığından gelir alanlara bu hakverilmiştir.
f) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, aynı durumda olupaylık talebinde bulunanlarla 6 aylık bildirme süresini geçirenler borçlanmahükmünden yararlanamıyacaklardır.
9) Üst göstergenin altında kalan tüm aylıklılar bu yeni borçlanmadışında bırakılmışlardır.
A. Sınırlama Sorunu :
İlk inceleme evresinde, sınırlamanın esas inceleme ile birlikteyapılması öngörüldüğünden öncelikle bu sorunun çözümü gerekmektedir.
İtiraz eden Mahkeme, Geçici 5. Maddenin iptal edilmesi durumunda2949 sayılı Yasanın 29. Maddenin ikinci fıkrasına göre 3395 Sayılı Yasa'nınkimi kurallarının da iptaline karar verilmesi gerekeceği görüşüyle, incelemeninbu maddeler yönünden de yapılmasını istemektedir. Ancak, geçici 5. Maddedışındaki kuralların bakılmakta olan davada uygulanma durumunda olmaması veitiraz konusu maddenin öteki maddelerden ayrı bir düzenleme getirmesi nedeniylebu istem yerinde görülmemiştir.
3395 sayılı Yasa, genelde, üst gösterge sistemi ile ileriyeyönelik ve tüm sigortalıları kapsayan yeni bir düzenleme getirirken, 17.Maddesiyle 506 sayılı Yasa'ya eklenmesini öngördüğü Geçici 5. Maddede, buyasanın yürürlüğe girdiği tarihte, 506 ve 991 sayılı Yasa'lara göre malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarından gösterge tablosunun en üst göstergesindenaylık almakta olanlarla aylık talebinde bulunmuş olup, henüz işlemleritamamlanmamış olanlardan gösterge tablosunun en üst göstergesinden aylıkbağlanmaya hak kazananlara borçlanma olanağı tanımaktadır.
Anayasa'nın 152. Ve 2949 Sayılı Yasa'nın 28. Maddelerine göre,itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvurularda, Mahkemenin görevalan, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak yasakuralı ile sınırlı tutulmuştur.
Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönden etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için ön planda tutulması gerekenkurallardır.
Görülmekte olan davanın yaşlılık aylığına ilişkin olmasına karşın,itiraz konusu kuraldaki borçlanma sistemi, yaşlılık aylığıyla birlikte ölüm vemalullük sigortalarından aylık alanları da kapsamaktadır.
Geçici 5. Maddenin getirdiği düzenleme, temelde, yeni bir türborçlanma sistemine dayanmakta ve madde bir bütün olarak bu sisteminuygulanmasına ilişkin koşulları ve kuralları düzenlemektedir. Kaldıki, ölüm vemalullük sigortalılarının aylıkları da yaşlılık aylığı üzerindenhesaplanmaktadır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının hak benzerliği vebu hakların içiçeliği karşısında her biri için yapılacak farklı düzenlemelereşitsizlik ve haksızlık yaratır.
Bu yönden, sınırlama yapılmaksızın Geçici 5. Maddenin bir bütünolarak ele alınıp incelenmesi gerekir.
Mahmut C.CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN bu görüşekatılmamışlardır.
B. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu :
Sınırlama yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5. MaddeninAnayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas: 1988/19, Karar: 1988/33 sayılıkararıyla iptaline karar verildiğinden işin esası üzerinde durulmasına veayrıca bu konuda yeni bir karar verilmesine gerek görülmemiştir.
VI- SONUÇ :
20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 Sayılı Sosyal SigortalarKanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ek ve Geçici MaddelerEklenmesine Dair Kanun"un 17. Maddesiyle 506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu'na eklenen Geçici 5. Maddenin sınırlandırma yapılmaksızın incelenmesine,Mahmut C.CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI VE Selçuk TÜZÜN'ÜN karşıoyları ve oyçokluğuyla;
Sınırlardırma yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5.Maddenin, Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas:1988/19, Karar: 1988/33sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına;
26.10.1988 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C.CUHRUK
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mehmet Şerif ATALAY
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
KARŞIOYYAZISI
Esas Sayısı : 1988-20
Karar Sayısı : 1988-36
Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, E: 1988/19 ve K:1988/33sayılı kararında belirttiğim gerekçe ile, Anayasa'ya uygunluk denetiminin"yaşlılık aylığı" konusuyla sınırlı olarak yapılması gerektiği kanısındaolduğumdan, "sınırlama yapılmaksızın, Geçici 5. Maddenin bir bütün olarakele alınıp incelenmesi" yolundaki, sayın çoğunluğun bu konuya ilişkingörüşüne katılıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN