ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
ESAS SAYISI : 1988-22
KARAR SAYISI : 1988- 38
KARAR GÜNÜ : 26.10.1988
R.G. Tarih-Sayı :11.12.1988-20016
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Yargıtay 10. Hukuk Dairesi.
İTİRAZIN KONUSU : 20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 SayılıSosyal Sigortalar Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ekve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun"un 17. Maddesiyle 506 sayılıKanun'a eklenen Geçici 5. Maddenin (291 sayılıKHK. İle "Geçici 70.Madde" olmuştur) Anayasa'nın 2., 10., 60., ve 65. Maddelerine aykırılığınedeni ile iptali istemidir.
I- OLAY :
Davacı sigortalı, 27.11.1987 tarihli dilekçeyle kendisine1.derecenin 9. kademesi olan 1400 gösterge üzerinden emekli aylığı bağlanmasıgerektiği halde, işverenin primleri eksik göndermesi nedeniyle 1. Derecenin 7.Kademesi olan 1390 gösterge üzerinde aylık bağlandığını, Geçici 5. Maddedekisüreyi geçirmemek için Anakara İhtiyarlık Bölge Müdürlüğü'ne, 14.8.1987tarihinde de Genel Müdürlüğe başvurduğunu, isteminin işverenin defterlerininusulsüz tutulması nedeniyle reddedildiğini ileri sürerek göstergesinin 1400olarak tesbitine, davalı Kurumun 3395 Sayılı Yasa'yı 1.9.1987 tarihindenitibaren uygulaması gerektiğine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece "davanın kabulüne, davacının 1. Derece 7. Kademede1132 olan göstergesinin 1. Derece 9. Kademe 1400 olarak düzeltilmesine ve buuygulamanın 1.9.1987 tarihi itibarıyle yapılması gerektiğinin tesbitine"karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay10.Hukuk Dairesi, 3395 Sayılı Kanun'un 17. Maddesiyle 506 sayılı SosyalSigortalar Kanunu'na eklenen 5. Maddenin iptali için re'sen AnayasaMahkemesi'ne başvurulmasını kararlaştırılmıştır.
III- YASA METİNLERİ :
İptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları da yukarıdabelirtilen Anayasa Mahkemesi kararına alınan maddelerdir.
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 8. Maddesi uyarınca Mahmut C.CUHRUK,Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Muammer TURAN,Mehmet ÇINARLI, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, Adnan KÜKNER, İhsan PEKEL veSelçuk TÜZÜN'ün katılımlarıyla 31.5.1988 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esastan incelenmesine vesınırlama hususunun esas inceleme evresinde düşünülmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, itirazkonusu Yasa hükmü, dayanılan Anayasa kurulları, bunlarla ilgili gerekçeler veöteki metinler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Geçici 5. Madde ile sosyal sigorta hukuku alanında yeni birborçlanma esası getirilmiştir.
Buna göre;
a) Borçlanma, en üst göstergeden aylığa hak kazananlarla sınırlıtutulmuştur.
b) Bu hak, sadece yaşlılık, malullük ve ölüm sigortalarından aylıkalanlara verilmiştir.
c) Borçlanma karşılığında aylıkların yaklaşık % 300 oranındaartışı sağlanmıştır.
d) Borçlanılan miktarın tamamının süresinde önce peşin olarakKuruma ödenmesi karşılığında da aylıkların artışı öngörülmüştür.
e) İş kazası ve meslek hastalığından gelir alanlara bu hakverilmemiştir.
f) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, aynı durumda olupaylık talebinde bulunanlarla 6 aylık bildirme süresini geçirenler borçlanmahükmünden yararlanamıyacaklardır.
9) Üst göstergenin altında kalan tüm aylıklar bu yeni borçlanmadışında bırakılmışlardır.
A. Sınırlama Sorunu :
İlk inceleme evresinde, sınırlamanın esas inceleme ile birlikteyapılması öngörüldüğünden öncelikle bu sorunun çözümü gerekmektedir.
İtiraz eden Mahkeme, Geçici 5. Maddenin iptal edilmesi durumunda2949 sayılı Yasanın 29. Maddenin ikinci fıkrasına göre 3395 sayılı Yasa'nınkimi kurallarının da iptaline karar verilmesi gerekeceği görüşüyle, incelemeninbu maddeler yönünden de yapılmasını istemektedir. Ancak, Geçici 5. Maddedışındaki kuralların bakılmakta olan davada uygulanma durumunda olmaması veitiraz konusu maddenin öteki maddelerden ayrı bir düzenleme getirmesi nedeniylebu istem yerinde görülmemiştir.
3395 sayılı Yasa, genelde, üst gösterge sistemi ile ileriyeyönelik ve tüm sigortalıları kapsayan yeni bir düzenleme getirirken, 17.Maddesiyle 506 sayılı Yasa'ya eklenmesini öngördüğü Geçici 5. Maddede, buyasanın yürürlüğe girdiği tarihte, 506 ve 991 sayılı Yasa'lara göre malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarından gösterge tablosunun üst göstergesinden aylıkalmakta olanlarla aylık talebinde bulunmuş olup, henüz işlemleri tamamlanmamışolanlardan gösterge tablosunun en üst göstergesinden aylık bağlanmaya hakkazananlara borçlanma olanağı tanımaktadır.
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. Maddelerine göre,itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi'ne yapılan başvurularda, Mahkemenin görevalanı, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacakyasa kuralı ile sınırlı tutulmuştur.
Uygulanacak yasa kuralında amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönden etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için ön planda tutulması gerekenkurallardır.
Görülmekte olan davanın yaşlılık aylığına ilişkin olmasına karşın,itiraz konusu kuraldaki borçlanma sistemi, yaşlılık aylığıyla birlikte ölüm vemalullük sigortalarından aylık alanları da kapsamaktadır.
Geçici 5. Maddenin getirdiği düzenleme, temelde, yeni bir türborçlanma sistemine dayanmakta ve madde bir bütün olarak bu sisteminuygulanmasına ilişkin koşulları ve kuralları düzenlemektedir. Kaldı ki, ölüm vemalullük sigortalılarının aylıkları da yaşlılık aylığı üzerlerindenhesaplanmaktadır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının hak benzerliği vebu hakların içiçeliği karşısında her biri için yapılacak farklı düzenlemelereşitsizlik ve haksızlık yaratır.
Bu yönden, sınırlama yapılmaksızın Geçici 5. Maddenin bir bütünolarak ele alınıp incelenmesi gerekir.
Mahmut C.CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN ve bu görüşekatılmamışlardır.
B. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu :
Sınırlama yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5. MaddeninAnayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas:1988/19, Karar:1988/33 sayılıkararıyla iptaline karar verildiğinden işin esası üzerinde durulmasına veayrıca bu konuda yeni bir karar verilmesine gerek görülmemiştir.
VI- SONUÇ :
20.6.1987 günlü, 3395 sayılı "506 Sayılı Sosyal SigortalarKanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ek ve Geçici MaddelerEklenmesine Dair Kanun"un 17.maddesiyle 506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu'na eklenen Geçici 5. Maddenin sınırlandırma yapılmaksızın incelenmesine,Mahmut C.CUHRUK,Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN'ün karşıoyları ve oyçokluğuyla;
Sınırlandırma yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5.Maddenin, Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, Esas:1988/ 19, Karar:1988/33sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına;
26.10.1988 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C.CUHRUK
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
MehmetŞerif ATALAY
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
KARŞIOYYAZISI
Esas Sayısı :1988/22
Karar Sayısı : 1988/38
Anayasa Mahkemesi'nin 26.10.1988 günlü, E:1988/19 ve K:1988/33sayılı kararında belirttiğim gerekçe ile, Anayasa'ya uygunluk denetiminin"yaşlılık aylığı" konusuyla sınırlı olarak yapılması gerektiğikanısında olduğumdan, "sınırlama yapılmaksızın, Geçici 5. Maddenin birbütün olarak ele alınıp incelenmesi" yolundaki, sayın çoğunluğun bu konuyailişkin görüşüne katılıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN