ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 1988 / 23
Karar Sayısı: 1988 / 39
Karar Günü: 26.10.1988
R.G. Tarih-Sayı :11.12.1988-20016
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi.
İTİRAZIN KONUSU: 20.6.1987 günlü, 3395 sayılı " 506 SayılıSosyal Sigortalar kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ekve Geçici Maddeler Eklenmesine Dair Kanun"ur 17. Maddesiyle 506 sayılıKanun'a eklenen Geçici 5. Maddenin ( 291 sayılı KHK. İle " Geçici 70.Madde " olmuştur.)Anayasa ' nın 2. , 10. , 60. ve 65. Maddelerineaykırılığı nedeni ile iptali istemidir.
I - OLAY:
Davacı sigortalı, 12.11.1987 günlü dilekçesi ile işverenin 1977yılı Temmuz primini 2400 lire eksik ödediğini, Kurumun da bunu takipetmediğini, prim borcunu ödemeye hazır olduğunu, sehven eksik ödeme bordrosudüzenlendiğini ve bu durumda süper emeklilik yasasından yararlandırılmasıgerektiğinin tesbitini istemiştir.
Mahkemece, 1977 yılı Temmuz ayı priminin sehven 2400 lira noksanalındığının ve eksik bildirim sebebiyle verilmiş olan ek bildirge vebordroların geçerli olduğunun, böylece ödenmeyen miktarında ödenmesine buprimlerin davacının sigortalı kazancı olarak kabul edilmesi suretiyle süperemeklilik talebinde dikkate alınması gerektiğinin tesbitine karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay10. Hukuk Dairesi, 3395 sayılı Kanunun 17. Maddesiyle 506 Sayılı SosyalSigortalar Kanunu'na eklenen Geçici 5. Maddenin iptali için re'sen AnayasaMahkemesi'ne başvurulmasını oyçokluğu ile kararlaştırmıştır.
III - YASA METİNLERİ :
İptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları da yukarıdabelirtilen Anayasa Mahkemesi kararına alınan maddelerdir.
IV - İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü ' nün 8. Maddesi uyarınca Mahmut C.CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, MuammerTURAN, Mehmet ÇINARLI, Mustafa GÖNÜL, Mustafa ŞAHİN, Adnan KÜKNER, İhsan PEKELve Selçuk TÜZÜN ' ün katılmalarıyla 31.5.1988 günü yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esastan incelenmesine vesınırlama hususunun esas inceleme evresinde düşünülmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V - ESASIN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, itirazkonusu Yasa hükmü, dayanılan Anayasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler veöteki metinler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Geçici 5. Madde ile sosyal sigorta hukuku alanında yeni birborçlanma esası getirilmiştir.
Buna göre ;
a)Borçlanma, en üst göstergeden aylığa hak kazananlarla sınırlıtutulmuştur.
b)Bu hak , sadece yaşlılık, malullük ve ölüm sigortalarından aylıkalanlara verilmiştir.
c)Borçlanma karşılığında aylıkların yaklaşık % 300 oranında artışısağlanmıştır.
d)Borçlanılan miktarın tamamının süresinden önce peşin olarakKuruma ödenmesi karşılığında da aylıkların artışı öngörülmüştür.
e)İş kazası ve meslek hastalığından gelir alanlara bu hakverilmemiştir.
f)Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra, aynı durumda olupaylık talebinde bulunanlarla 6 aylık bildirme süresinin geçirenler borçlanmahükmünden yararlanamayacaklardır.
g)Üst göstergenin altında kalan tüm aylıklılar bu yeni borçlanmadışında bırakılmışlardır.
A . Sınırlama Sorunu :
İlk inceleme evresinde, sınırlamanın esas inceleme ile birlikteyapılması öngörüldüğünden öncelikle bu sorunun çözümü gerekmektedir.
İtiraz eden Mahkeme, Geçici 5. Maddenin iptal edilmesi durumunda2949 sayılı Yasanın 29. Maddesinin ikinci fıkrasına göre 3395 sayılı Yasa ' nınkimi kurallarının da iptaline karar verilmesi gerekeceği görüşüyle, incelemeninbu maddeler yönünden de yapılmasını istemektedir. Ancak, Geçici 5. Maddedışındaki kuralların bakılmakta olan davada uygulanma durumunda olmaması veitiraz konusu maddenin öteki maddelerden ayrı bir düzenleme getirmesi nedeniylebu istem yerinde görülmemiştir.
3395 sayılı Yasa, genelde, üst gösterge sistemi ile ileriyeyönelik ve tüm sigortalıları kapsayan yeni bir düzenleme getirirken , 17.Maddesiyle 506 sayılı tarihte, 506 ve 991 sayılı Yasa' lara göre malullük,yaşlılık ve ölüm sigortalarından gösterge tablosunun en üst göstergesindenaylık almakta olanlarla aylık talebinde bulunmuş olup, henüz işlemleritamamlanmamış olanlardan gösterge tablosunun en üst göstergesinden aylıkbağlanmaya hak kazananlara borçlanma olanağı tanımaktadır.
Anayasa' nın 152. Ve 2949 sayılı Yasa ' nın 28. Maddelerine göre,itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi' ne yapılan başvurularda, Mahkemenin görevalanı, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacakyasa kuralı ile sınırlı tutulmuştur.
Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerindenortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönden ekti yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için ön planda tutulması gerekenkurallardır.
Görülmekte olan davanın yaşlılık aylığına ilişkin olmasına karşın,itiraz konusu kuraldaki borçlanma sistemi, yaşlılık aylığıyla birlikte ölüm vemalullük sigortalarından aylık alanları da kapsamaktadır.
Geçici 5. Maddenin getirdiği düzenleme, temelde, yeni bir türborçlanma sistemine dayanmakta ve madde bir bütün olarak bu sisteminuygulanmasına ilişkin koşulları ve kuralları düzenlemektedir . Kaldı ki , ölümve malullük sigortalılarının aylıkları da yaşlılık aylığı üzerindenhesaplanmaktadır. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının hak benzerliği vebu hakların içiçeliği karşısında her biri için yapılacak farklı düzenlemelereşitsizlik ve haksızlık yaratır.
Bu yönden, sınırlama yapılmaksızın Geçici 5. Maddenin bir bütünolarak ele alınıp incelenmesi gerekir.
Mahmut C. CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI Ve Selçuk TÜZÜN bu görüşekatılmamışlardır.
B . Anayasa 'ya Aykırılık Sorunu :
Sınırlama yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5. MaddeninAnayasa Mahkemesi ' nin 26.10.1988 günlü, Esas : 1988 - 19, Karar : 1988 - 33sayılı kararıyla iptaline kara verildiğinden işin esası üzerinde durulmasına veayrıca bu konuda yeni bir kara verilmesine gerek görülmemiştir.
VI - SONUÇ :
20.6.1987 günlü, 3395 sayılı " 506 Sayılı Sosyal SigortalarKanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Ek ve Geçici MaddelerEklenmesine Dair Kanun " un 17. Maddesiyle 506 sayılı Sosyal SigortalarKanunu ' na eklenen Geçici 5. Maddenin sınırlandırma yapılmaksızınincelenmesine, Mahmut C. CUHRUK, Oğuz AKDOĞANLI ve Selçuk TÜZÜN 'ün karşıoylarıve oyçokluğuyla;
Sınırlandırma yapılmadan incelenen itiraz konusu Geçici 5.Maddenin, Anayasa Mahkemesi'nin 20.10.1988 günlü , Esas : 1988-19, Karar:1988-33 sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına ;
26.10.1988 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C. CUHRUK
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mehmet Şerif ATALAY
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
KARŞIOYYAZISI
Esas Sayısı: 1988-23
Karar Sayısı: 1988-39
Anaysa Mahkemesi ' nin 26.10.1988 günlü , E:1988-19 ve K: 1988-33sayılı kararında belirttiğim gerekçe ile, Anayasa' ya uygunluk denetiminin" yaşlılık aylığı" konusuyla sınırlı olarak yapılması gerektiğikanısında olduğumdan, "sınırlama yapılmaksızın, Geçici 5. Maddenin birbütün olarak ele alınıp incelenmesi " yolundaki, sayın çoğunluğun bukonuyla ilişkin görüşüne katılmıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN