ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 1988/29
Karar Sayısı: 1989/2
Karar Günü: 12.1.1989
R.G. Tarih-Sayı :25.01.1989-20060
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN:Antalya Asliye 3. Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun45. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarının Anayasa'nın 169.maddesine aykırılığı nedeniyle iptalleri istemidir.
I- OLAY :
Yerel mahkeme,davacıların, çok önceden beri kendilerinin olan,Kadastro Komisyonu'nca orman sınırları içinde bırakılan 39300 m2'lik taşınmazlarının tapu ve vergi kayıtlarına dayanarak orman dışınaçıkarılmasını ve Komisyon kararının iptalini isteyerek açtıkları ormansınırlamasına itiraz davasını, 1946 yılında yapılan sınırlama sırasında ormaniçinde bırakılan, 1744 ve 2829 sayılı Yasalara göre orman dışına çıkarılmayanbu yerin orman niteliğinde bulunduğu görüşüyle reddetmiş, davacılar vekilinintemyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin kararı bozmasından sonra da 3402sayılı Yasa'nın itiraz konusu kurallarının Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavararak iptalleri istemiyle doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ :
A- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALLARI :
21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun iptali istenenfıkraları da içeren maddesi şudur :
"MADDE 45.- Orman dışına çıkarılmış ve çıkarılacak yerlerde;değişik 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin (B) bendinde belirtilenşehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim sahaları iletarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (Antep fıstığı)gibi tarım arazileri, 31.12.1981 tarihinden önceki vergi kaydı veya geçerli birbelgeye dayanmak şartıyla 14 üncü maddeye göre zilyetleri adına tesbit edilir.Zilyetlik müddeti 31.12.1981 tarihinden geriye doğru hesaplanır.
6831 sayılı Orman Kanunu veya ek ve değişikliklerine göre, ormankadastrosu yapılarak evvelce Hazine adına tesbit veya tescil edilmiş yerlerdede yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
Orman sınırları içerisinde kalan veya orman dışına çıkarılanalanlarda tapulu yerlerle iskan suretiyle veya toprak tevzii yoluyla verilenyerler (işlemleri tamamlanmış olsa dahi) başka bir şart aranmadan hak sahipleriadına tespit veya tescil edilir.
6831 sayılı Orman Kanunun değişik 2 nci maddesinin (B) bendininuygulanmasında bu madde hükmü tatbik edilir.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu gereğince belirtilen turizmalanlarında, Orman Kanunları hükümlerine göre tahsis edilen yerlerde ve imarplânlarının kapsadığı alanlarda kalan taşınmazın mallar hakkında yukarıdakifıkralar hükümleri uygulanmaz."
B- İLGİLİ YASA KURALLARI :
6831 sayılı Orman Kanunu'nun konuyla ilgili maddesi de şudur :
"MADDE 2.- Orman sayılan yerlerden:
A) Öncelikle orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamenyerleştirilmesi maksadıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımındanhiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğutesbit edilen yerler ile halen orman rejimi içinde bulunan funda ve makilerleörtülü yerlerden tarım dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerler,
B) 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik,zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (Antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarımalanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yararolduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarakbulunduğu yerleşimalanları,
Orman sınırları dışına çıkartılır.
Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazineadına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına,hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. Uygulamakesinleştikten sonra tapuda kesin tahsis ve tescil işlemi yapılır.
Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltmayapılamaz.
Bu madde hükümleri; muhafaza ormanı, milli park olarak ayrılan,izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlarda ve 3üncü madde ile ormanrejimi içine alınan yerlerde bu niteliklerin devamı süresince, yanan ormansahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz.
Bu maddenin (B) bendi ile orman sınırları dışına çıkarılıp, 2924sayılı kanunun 11 ve 12 nci maddeleri gereğince fiilî durumlarına göre ifrazedilerek bedeli karşılığı satılacak yer yapı ve tesisleri kullananlardan, satışişlemleri tamamlanıncaya kadar ecri misil alınmaz."
C- DAYANILAN ANAYASA KURALLARI :
"MADDE 169.- Devlet,ormanların korunması ve sahalarınıngenişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır yanan ormanlarınyerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılıkyapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.
Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanlarıkanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülkedinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.
Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaadeedilemez.Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasî propaganda yapılamaz; münhasıranorman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yoketmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamınaalınamaz.
Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarargörülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespitedilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla,bağ, meyvelik, zeytinlik gibiçeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğutespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğuyerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz."
IV- İLK İNCELEME:
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mahmut C.CUHRUK,Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, MuammerTURAN, Mehmet ÇINARLI, Servet TÜZÜN, Adnan KÜKNER, Oğuz AKDOĞANLI, İhsan PEKELve Selçuk TÜZÜN'ün katılmalarıyla 14.6.1988 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esastan incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ :
İşin esasına ilişkin rapor, başvurma kararı ve ekleri, Anayasa'yaaykırı olduğu ileri sürülen yasa ve ilgili yasa kurallarıyla itiraza dayanakyapılan Anayasa maddesi, bunların gerekçeleri ve öbür yasama belgeleriokunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Yerel mahkeme, 3402 sayılı Yasa'nın 45. maddesinin birinci,üçüncü ve dördüncü fıkralarının tümüyle iptalleri istemiyle AnayasaMahkemesi'ne başvurmuştur. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun değişik 2. maddesinegöre orman dışına çıkarma işlemlerini yapan Orman Kadastro Komisyonları,taşınmazı Hazine adına orman dışına çıkarmaktadırlar. Bu aşamadaHazine adınatapu kaydı çıkmamış olduğundan bu yerlerin zilyetlikle edinilmesi (iktisabı)olanaklıdır. Dava konusu 45. maddenin birinci fıkrası, bu olanağı tanıdığıyerler olarak, kapsadığı yerleşim alanları ile tarım arazilerini saymaktadır.Fıkra, tesbitkoşulları ve zilyetlik süresiyle bir bütünlük taşıdığı, fıkradakiibareler birbirini tamamladığı ve birbirinden ayırmak anlamsızlık yaratacağıiçin tümüyle incelenmelidir.
Ancak, maddenin üçüncü fıkrası, itiraz nedeni olan "tapuluyerler" dışında, iskân suretiyle ya da toprak dağıtımı yoluyla verilenyerleri de kapsamaktadır. Mahkemenin bakmakta olduğu dava konusu yer için böylebir savda bulunulmamıştır. Dava konusu yer bu niteliği taşımayınca fıkranıntümüyle incelenmesi ve iptali, amaç dışı sonuçlar doğuracaktır. Oysa,"..... tapulu yerlerle......" ibaresiyle sınırlı bir inceleme,itiraza ve iptal istemine daha uygun düşecek, olası iptal durumunda da fıkranınkalan bölümünde bir anlam düşüklüğü olmayacaktır. Üçüncü fıkradaki inceleme,orman sınırı dışınaçıkarılan ya da orman sınırları içinde kalanı da kapsıyacak".... tapulu yerlerle ......" ibaresiyle sınırlı olarak yapılmalıdır.
Dördüncü fıkra, üçüncü fıkra yönünden davada uygulanmakdurumundadır. Bu nedenle, dördüncü fıkradaki inceleme de ".... tapuluyerler ...."le bağlantılı ve bunlarla sınırlı olarak yapılacaktır. Bufıkra, Orman Kadastro Komisyonu'nun ve mahkemelerin, orman dışına çıkarma işlemisırasında, üçüncü fıkranın gözetilmesini öngörmektedir. Yaptığı yollamaylaiskân ya da toprak dağıtımısuretiyle verilen yerler orman dışına çıkarma işlemisırasında, üçüncü fıkranın gözetilmesini öngörmektedir. Yaptığı yollamaylaiskân ya da toprak dağıtımı suretiyle verilen yerler orman dışına çıkarılacakve Hazine adına değil, verildiği kimseler adına tescil edilecektir. Bu fıkraolmasaydı, söz konusu yerler, yalnızca Kadastro Yasası'nın uygulandığıalanlarda hak sahipleri adına tescil edilecekti. Fıkra, tüm taşınmazlarauygulama olanağı getirmiştir. Kadastro Yasası'nın 33. maddesinin üçüncüfıkrası, 45.maddeyi ülkedeki tüm taşınmazlara uygulanacak madde olarakbelirlemişken incelenen dördüncü fıkra ve sonucu sağlamıştır. Bu fıkranıntümüyle incelenmesi hükmünün bütünlüğünden ileri gelen bir zorunluluktur.
B- Yasa'nın 45. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarınınAnayasa'ya aykırılığı sorunu:
Birinci fıkrayla, sınırlama kararı gereğince incelenen üçüncüfıkrasındaki ".... tapulu yerlerle ......" ibaresi, Resmi Gazete'nin20.8.1988 günlü, 19905. sayısında yayımlanan 1.6.1988 günlü, Esas: 1987/31,Karar: 1988/3 sayılı kararıyla iptal edilerek Anayasa'nın 153. maddesininüçüncü fıkrası gereğince kararın yayımı gününde yürürlükten kalkmıştır. Budurumda, geçerliği kalmayan hükümler için karar vermek gereksizdir.
C- Yasa'nın 45. maddesinin dördüncü fıkrasının Anayasa'yaaykırılığı sorunu:
Maddenin üçüncü fıkrasının sınırlamasına ilişkin kararıngerekçesi, sınırlama dışında kalan hüküm bölümünün uygulama durumundabulunmadığını göstermektedir. Dördüncü fıkra uyarınca, orman dışına çıkarmaişlemi sırasında, artık tapulu yerler dışındaki alanlar gözetilecektir. 6831sayılı Orman Kanunu'nun değişik 2. maddesinin (B) bendinin uygulanmasınısağlayan bu fıkra yoluyla iskân ve toprak dağıtımı suretiyle verilen yerlerorman dışına çıkarılarak, yalnızca Kadastro Yasası'nınuygulandığı alan olupolmadığına bakılmaksızın, verildiği kimseler adına tescil edilecektir. Üçüncüfıkranın "...... tapulu yerler ......" ibaresi dışındaki hükmüyürürlüğünü sürdürdüğüne göre, dördüncü fıkra gereğince 6831 sayılı Yasa'nındeğişik 2. maddesinin (B) bendi kapsamındaki yerler için uygulama bir aykırılıkyaratmayacaktır. Kadastro bölgesi dışında kalan yerlerde yapılan orman sınırı dışınaçıkarma işlemi sırasında gözetilecek bir hükmün iptal edilebilmesi, bu uygulamagenişliğinin Anayasa'ya aykırı olması gerekir. Üçüncü fıkranın inceleme dışıtutulan kalan bölümünün, iptal edilmedikleri sürece Anayasa'ya uygun sayılmailkesi nedeniyle, kadastro bölgesi içinde ve dışında olmasına bakılmaksızınorman dışına çıkarma işlemi sırasında uygulanması Anayasa'ya aykırılıkoluşturamaz. Kadastro bölgesi olan ve olmayan yerlerde, orman dışına çıkarmaişlemi sırasında, üçüncü fıkranın gözönünde bulundurulmasını zorunlu kılarak,yurdun bir bölgesinde uygulanan bir kuralın başka yerinde de uygulanmasınısağlayacak biçimde genişleten kuralı salt bu durumu ve bu yapısıyla, öbürkurallardan ayrı ve bağımsız olarak Anayasa'ya aykırı bulmak olanaksızdır. Kadastrobölgesi içi ve dışı arasında, uygulamayı iki tür yeri de kapsıyacak biçimdegenişletmeyi, aykırı gösterecek bir fark yoktur.
Bu nedenle itiraz reddedilmelidir.
IV- SONUÇ:
21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 45. maddesineilişkin esas incelemenin;
A- Birinci ve dördüncü fıkralarının tümüyle, üçüncü fıkradaki".... tapulu yerlerle ....." ibaresiyle sınırlı olarak yapılmasına,
B- Birinci fıkrası ile sınırlama kararı gereğince incelenen üçüncüfıkrasındaki ".... tapulu yerlerle ....." ibaresi, Resmî Gazete'nin20.8.1988 günlü, 19905 sayısında yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 1.6.1988günlü, Esas: 1987/31, Karar: 1988/13 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bukonularda yeniden karar verilmesine yer olmadığına,
C- Dördüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE,
12.1.1989 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C. CUHRUK
Başkanvekili
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL