ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1989/20
Karar Sayısı : 1989/33
Karar Günü : 5.9.1989
R.G. Tarih-Sayı :15.10.1989-20313
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Söğüt Kadastro Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı "KadastroKanunu"nun, 45. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "Orman sınırlarıiçerisinde kalan veya orman dışına çıkarılan alanlarda iskân suretiyle veyatoprak tevzii yoluyla verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsa dahi) başkabir şart aranmadan hak sahipleri adına tesbit ve tescil edilir" hükmününAnayasa'nın44., 169., 170. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek"iskân tapuları" açısından iptali istemidir.
I- OLAY :
Kadastro çalışmaları sırasında, Hazine adına tesbit edilenparselden ayrılan 521 parsel no.lu taşınmazın davalılar adına tescilineKadastro Komisyonunca karar verilmiş, Bilecik Orman İşletmesi Müdürlüğü'nun buyerin orman olduğunu ileri sürerek Hazine lehine yapılan tesbite karşıitirazının reddine ilişkin Komisyon kararının tebliği üzerine davacı Söğüt Ormanİdaresi'nin mahkemeye başvurarak bukararın iptali ile dava konusu parselinorman olarak tapulama dışında bırakılması için açtığı davada yapılan keşifteiskân suretiyle verilen taşınmazın orman niteliğinde ve orman sayılan yerlerdenolduğu anlaşılmış, davada uygulanma durumunda bulunan 3402sayılı Yasa'nın 45.maddesinin üçüncü fıkrasının "iskân tapuları açısından" Anayasa'nın44., 169. ve 170. maddelerine aykırı olduğu görüşünü taşıyan yerel mahkemeiptal istemiyle 29.5.1989 gününde doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ :
A- İPTALİ İSTENEN YASA KURALI :
21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun, AnayasaMahkemesi'nin, Resmî Gazete'nin 20.8.1988 günlü, 19905. sayısıyla, 25.8.1989günlü, 20263. sayısında yayımlanan 1.6.1988 günlü, Esas 1987/31, Karar 1988/13ve 14.3.1989 günlü, Esas 1988/35, Karar 1989/13 sayılı kararından sonra, üçüncüfıkrasıyla birlikte 45. maddesinin yürürlükteki biçimi şudur :
"MADDE 45.- (Birinci fıkra iptal edildi, AnayasaMahkemesi'nin 1.6.1988 günlü, E.1987/31, K. 1988/13 sayılı karıyla.) (İkincifıkra iptal edildi, Anayasa Mahkemesi'nin 1.6.1988 günlü, E. 1987/31, K.1988/13 sayılı kararıyla.)
Orman sınırları içerisinde kalan veya orman dışına çıkarılanalanlarda toprak tevzii yoluyla verilen yerler (işlemleri tamamlanmamış olsadahi) başka bir şart aranmadan hak sahipleri adına tespit ve tescil edilir.
(Bu üçüncü fıkradaki "tapulu yerlerle" ibaresi 1.6.1988günlü, E.1987/31, K.1988/13 sayılı; "iskân suretiyle veya" ibaresi de14.3.1989 günlü, E. 1988/35, K. 1989/13 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıylaiptal edilmiştir ".... orman sınırları içinde kalan" ibaresiyle buibareden sonraki "veya" bağlacı da Anayasa Mahkemesi'nin 13.6.1989günlü, E. 1989/7, K. 1989/25 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup bu karar henüzyayımlanmamıştır.)
6831 sayılı Orman Kanununun değişik 2 nci maddesinin (B) bendininuygulanmasında bu madde hükmü tatbik edilir.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu gereğince belirtilen turizmalanlarında Orman Kanunları hükümlerine göre tahsis edilen yerlerde ve imarplanlarının kapsadığı alanlarda kalan taşınmaz mallar hakkında yukarıdakifıkralar hükümleri uygulanmaz."
B- İLGİLİ YASALAR :
6831 sayılı Orman Kanunu'nun konuyla ilgili 2. maddesi şöyledir :
"MADDE 2.- (Değişik : 5.6.1986-3302/1. Md.) Orman sayılanyerlerden :
A) Öncelikle orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamenyerleştirilmesi maksadıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımındanhiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğutespit edilen yer ile halen orman rejimi içinde bulunan funda ve makilerleörtülü yerlerden tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilenyerler,
B) 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik,zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarımalanları veya oltak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yararolduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarınıntoplu olarakbulunduğu yerleşim alanları,
Orman sınırları dışına çıkartılır.
Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazineadına, hükmî şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına,hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. uygulamakesinleştikten sonra tapuda kesin tahsis ve tescil işlemi yapılır.
Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltmayapılamaz.
Bu madde hükümleri; muhafaza ormanı, milli park olarak ayrılan,izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlarda ve 3 üncü madde ile ormanrejimi içine alınan yerlerde bu niteliklerin devamı süresince, yanan ormansahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz.
Bu maddenin (B) bendi ile orman dışına çıkarılıp, 2924 sayılıkanunun 11 ve 12 nci maddeleri gereğince fiilî durumlarına göre ifraz edilerekbedeli karşılığı satılacak yer yapı ve tesisleri kullananlardan, satışişlemleri tamamlanıncaya kadar ecri misil alınmaz."
C- DAYANILAN ANAYASA KURALLARI :
1. "MADDE 44.- Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesinikorumak ve geliştirmek, erozyonlar kaybedilmesini önlemek ve topraksız olanveya yeter toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlamakamacıyla gerekli tedbirleri alır. Kanun bu amaçla, değişik tarım bölgeleri veçeşitlerine göre toprağın genişliğini tespit edebilir. Topraksız olan veyayeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlanması, üretimin düşürülmesi,ormanların küçülmesi ve diğer toprak ve yeraltı servetlerinin azalması sonucunudoğuramaz.
Bu amaçla dağıtılan topraklar bölünemez, miras hükümleri dışındabaşkalarına devredilemez ve ancak dağıtılan çiftçilerle mirasçıları tarafındanişletilebilir. Bu şartların kaybı halinde, dağıtılan toprağın Devletçe gerialınmasına ilişkin esaslar kanunla düzenlenir."
2. "MADDE 169.- Devlet, ormanların korunması ve sahalarınıngenişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yananormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım vehayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.
Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanlarıkanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülkedinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkında konu olamaz.
Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaadeedilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasî propaganda yapılamaz;münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak,ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel afkapsamınaalınamaz.
Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarargörülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespitedilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibiçeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğutespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğuyerler dışında, orman sınırlarında daraltmayapılamaz."
3. "MADDE 170.- Ormanlar içinde veya bitişiğindeki köylerhalkının kalkındırılması, ormanların ve bütünlüğünün korunması bakımlarından,ormanın gözetilmesi ve işletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcıtedbirlerle, 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tamamen kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi; bilim ve fenbakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tespiti veorman sınırları dışına çıkartılması; orman içindeki köyler halkının kısmen veyatamamen bu yerlere yerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihyaedilerek bu halkın yararlanmasına tahsisi kanunla düzenlenir.
Devlet, bu halkın işletme araç ve gereçleriyle diğer girdilerininsağlanmasını kolaylaştırıcı tedbirleri alır.
Orman içinden nakledilen köyler halkına ait araziler, Devletormanı olarak derhal ağaçlandırılır."
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mahmut C.CUHRUK, Yekta Güngör ÖZDEN, Necdet DARICIOĞLU, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, MuammerTURAN, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZERve Erol CANSEL'in katılmalarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında iptaliistenilen ibare Anayasa Mahkemesi'nce daha önce iptal edilmiş olduğundan,dosyada eksiklik bulunduğuüzerinde durulmayarak esas yönünden karar verilmesiuygun bulunarak ilk inceleme raporu, itiraz konusuyla ilgili dava dosyası veekleri, iptali istenen Yasa ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A- Yerel mahkeme, Anayasa'nın 152. maddesi ile 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesininbirinci fıkrasına göre Anayasa Mahkemesi'ne yolunca başvurmuştur. Gönderilenişin incelenmesi, Anayasa'nın 148. ve 2949 sayılı Yasa'nın 18. maddesinin 2.bendi uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkisi içine girmektedir. Bukonularda bir aykırılık söz konusu değildir.
B- Davacı Orman İdaresi, itirazın reddi üzerine görevli ve yetkiliyerel mahkemede dava açarak iptalle birlikte tapulama dışında bırakılmasınakarar istediğinden bu durumuyla konu yerel mahkemenin görev ve yetkisi içindebulunduğundan 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi uyarınca bakılmakta olan birdava vardır.Ayrıca, itiraz konusu fıkra, karara esas alınacağından, mahkemeninelindeki davada uygulanacak yasa kuralıdır.
C- 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca,itiraz yoluna başvuran mahkeme, dosyadaki belgelerin konuyla ilgili olanlarınınonanlı örnekleri yerine Anayasa Mahkemesi'ne dosyanın aslını göndermiştir.Ancak, işin niteliği ve aşağıda belirtilecek durum karşısında bu eksikliksorunu üzerinde durulmasına gerek görülmemiştir.
D- 21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 45. maddesininüçüncü fıkrasında yer alan "... iskân suretiyle ..." ibaresiyle buibareden sonra gelen "veya" bağlacı, Anayasa Mahkemesi'nin 14.3.1989günlü Esas 1988/35, Karar 1989/13 sayılı kararıyla iptal edilmiş yerelmahkemenin başvurusundan sonra 25.8.1989günlü, 20263 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanmasıyla da yürürlükten kalkmıştır. Bu durumda geçerliği kalmayan birhüküm için aynı konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına kararverilmelidir.
V- SONUÇ .
21.6.1987 günlü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 45. maddesininüçüncü fıkrasında yer alan "... iskân suretiyle ..." ibaresi ve buibareden sonra gelen "veya" bağlacı, Anayasa Mahkemesi'nin 14.3.1989günlü, Esas 1988/35, Karar 1989/13 sayılı kararıyla iptal edildiğinden eksikliksorunu üzerinde durulmaksızın aynı konuda yeniden karar verilmesine yerolmadığına,
5.9.1989 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Mahmut C. CUHRUK
Başkanvekili
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLİ
Üye
Muammer TURAN
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL